Roman Vetulani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Roman Vetulani
Roman Vetulani w 1893 roku
Roman Vetulani w 1893 roku
Data i miejsce urodzenia 8 sierpnia 1849
Bochnia
Data i miejsce śmierci 12 sierpnia 1908
Zawoja
Zawód profesor gimnazjalny
Rodzice Michał Vetulani
Franciszka ze Śliwińskich
Małżeństwo Matylda z Piszów
Elżbieta z Kunachowiczów
Dzieci Kazimierz Vetulani
Zygmunt Vetulani
Tadeusz Vetulani
Adam Vetulani
Maria Vetulani
Elżbieta Vetulani
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Roman Vetulani (ur. 8 sierpnia 1849 w Bochni, zm. 12 sierpnia 1908 w Zawoi) – profesor gimnazjalny[1], sekretarz Wydziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Sanoku od roku jego założenia[2], członek zwyczajny[3][4] i członek honorowy Macierzy Ziemi Cieszyńskiej od 1898[5].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Vetulanich w 1905 roku

Rodzina Vetulanich pochodziła pierwotnie z Włoch, ale miała rodowód etruski. Jej członkowie mogli zamieszkiwać Vetulonię, miejscowość w Etrurii lub miasteczko Vettola (obecnie dzielnica Pizy)[6]. Przedstawiciele familii byli geologami i zajmowali się kopalinami. Jeden z nich przeniósł się na tereny polskie, gdzie w Tatrach prowadził badania, które zlecił rząd austriacki. Pierwszy przodek urodzony na ziemi polskiej to Jacobus Vetulani, urodzony w 1751 lub 1752 roku w Chochołowie (jako pater alienus – z ojca cudzoziem­ca)[7].

Roman Vetulani był synem Michała i Franciszki Śliwińskiej. Ukończył wydział filologii klasycznej na Uniwersytecie Franciszkańskim we Lwowie. W 1875 roku zdobył tytuł kwalifikowanego nauczyciela szkół średnich. W 1883 roku osiadł w Sanoku ze swą żoną, Matyldą z Piszów. W 1889, po urodzeniu syna Kazimierza (późniejszego profesora Uniwersytetu Lwowskiego, rozstrzelanego przez Niemców wraz wraz z kilkudziesięcioma innymi przedstawicielami polskiej inteligencji we Lwowie), Matylda zmarła. Roman ożenił się ponownie z Elżbietą Karoliną z Kunachowiczów, z którą miał pięcioro dzieci (trzech synów i dwie córki): Zygmunta (ur. 1894, ekonomistę i konsula generalnego RP w Kaliningradzie, Bagdadzie, Wiedniu, Stambule, Bukareszcie i Rio de Janeiro), Tadeusza (ur. 1897, profesora w zakresie szczegółowej hodowli zwierząt Uniwersytetu Wileńskiego i Uniwersytetu Poznańskiego), Adama (ur. 1901, kanonistę, historyka prawa średniowiecznego i profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego), Marię (urzędniczkę bankową) oraz Elżbietę (zmarła na gruźlicę 20 grudnia 1921, w wieku 18 lat). Uzyskał prawo swojszczyzny, oznaczające przynależność do miasta. Rodzina Vetulanich zamieszkiwała w Sanoku w domu przy ulicy Floriańskiej (obecna Daszyńskiego)[8], a od 1886 roku w Willi Zaleskich przy placu św. Jana.

Roman był profesorem w Gimnazjum Męskim im. Królowej Zofii w Sanoku, gdzie uczył łaciny, greki, języka angielskiego oraz gimnastyki i kaligrafii[9][10]. Był pierwszym sanoczaninem, który stworzył podręcznik szkolny do wychowania fizycznego (1897/1898). Propagował wychowanie fizyczne wśród młodzieży i mieszkańców Sanoka. W 1904 roku opublikował pracę Program respirjów czyli organizacja zabaw szkolnych w przerwach między godzinami. Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[11]. Społecznie działał jako sekretarz Wydziału sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, działającego w gmachu przy ulicy Mickiewicza[12].

Pełnił funkcję radnego miejskiego (wybrany w 1884). Był w delegacji miasta na pogrzeb Józefa Ignacego Kraszewskiego 18 kwietnia 1887 w Krakowie[13]. Był w delegacji miasta na uroczystość odsłonięta Pomnika Jana III Sobieskiego we Lwowie 20 listopada 1898 (wraz z nim Paweł Hydzik)[14].

Zmarł 12 sierpnia 1908 roku na zawał serca.

Tak mówił o Romanie Vetulanim jego wnuk, Jerzy, w wywiadzie przeprowadzonym przez Andrzeja Kobosa:

Quote-alpha.png
Cała ta rodzina miała nie tylko włosko-toskańskie korzenie, ale i toskańskie zajęcie; pracowali jako nadzór górniczy w kopalniach soli. (...) Dopiero mój dziadek Roman zerwał z górniczą tradycją i został profesorem gimnazjalnym w Sanoku. Uczył tam łaciny i greki, ale ciekawe, że to on wprowadził w sanockim gimnazjum wychowanie fizyczne i zdaje się organizował tam drużyny „Sokoła”. Zmarł na serce, zostawiając moją babkę z sześciorgiem dzieci. Bardzo zmagali się z biedą już przed rokiem 1914. Po wybuchu pierwszej wojny światowej babka z dwójką najmłodszych pojechała do Wiednia, ale tam było im jeszcze gorzej.[15]


* drzewo niekompletne

Matylda
z Piszów
 
 
 
Roman Vetulani
 
 
 
Elżbieta
z Kunachowiczów
 
 
 
 
 
 
Franciszek
Latinik
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kazimierz
 
Zygmunt
 
Tadeusz
 
Maria
z Godlewskich
 
Adam
 
Irena
z Latiników
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wanda
 
 
 
Zygmunt
 
Krystyna
 
Jerzy
 
Maria
z Pająków
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tomasz
 
 


Przypisy

  1. Helena z Kadłubowskich Kunachowiczowa, dziennik z lat 1856-1860. W: Irena Homola, Bolesław Łopuszański (red.): Kapitan i dwie Panny. Kraków: Wydawnictwo Literackie Kraków, 1980, s. 311. ISBN 83-08-00406-7.
  2. Sokół Sanok - Historia. [dostęp 2011-05-17].
  3. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z czwartego roku jej istnienia, tj. 1888-1889 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu 14 grudnia 1889. s. 7.
  4. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego za czas od 31 stycznia do 15 września 1897 (dwunasty rok istnienia) złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 18 grudnia 1897. s. 9.
  5. Macierz Ziemi Cieszyńskiej - Członkowie honorowi (pol.). [dostęp 2011-05-12].
  6. Iwona Czerkies, Chłopcy z placu św. Jana, Tygodnik Sanocki 50 (1099)/2012, s. 6.
  7. Andrzej Dryszel: Żyjmy tak, żeby było przyjemnie (pol.). Przegląd. [dostęp 2013-05-06].
  8. Paweł Kosina, Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy Przyjaciele, Sanok 2006, s. 57.
  9. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 66.
  10. Część urzędowa. I Grono nauczycieli przy końcu roku szkolnego 1899. W: 18. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1899, s. 1-2.
  11. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z czwartego roku jej istnienia tj. 1888-1889 (pol.). sbc.org.pl. [dostęp 2013-12-01].
  12. Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 12 marca 2014].
  13. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 380.
  14. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 384.
  15. Andrzej Kobos: Po drogach uczonych (pol.). Piękno neurobiologii. [dostęp 2011-05-17].