Romans pasterski
Romans pasterski (także: powieść pastoralna) - utwór epicki pisany prozą przeplataną wierszem, którego głównym tematem jest miłość wśród wyidealizowanych pasterzy lub arystokratów w pasterskim przebraniu. Gatunek był wytworem kultury dworskiej okresu renesansu i baroku; reprezentował i utrwalał jej ideały obyczajowe i erotyczne.
Spis treści |
Powstanie gatunku [edytuj]
Za pierwszy romans pasterski w literaturze europejskiej uznać można opowiadanie Dafnis i Chloe napisane w II w. n.e. przez Longosa, utwór ten jednak nie wywarł bezpośredniego wpływu na późniejszy rozwój gatunku. Właściwy romans pasterski powstał w okresie Odrodzenia, kiedy to powrót do tradycji antycznej spowodował ponowne pojawienie się tematów bukolicznych i pasterskich w poezji. Był on w pewnym sensie epickim rozwinięciem miłosnej eklogi, która miała formę dialogu, a przemawiający pasterze opowiadali o swych uczuciowych perypetiach. Podobnie w romansie pasterskim mamy do czynienia z postaciami opisującymi swe miłosne przeżycia i rozważającymi moralne, filozoficzne i psychologiczne aspekty miłości.
Wczesnym zwiastunem rozwoju gatunku było opowiadanie Boccaccia Ameto (Komedia o florenckich nimfach) (1342), alegoria moralna o miłości pasterza Ameto do jednej z siedmiu nimf, uosabiających cnoty główne i teologiczne. Za prekursora romansu pasterskiego uważa się jednak Jacopa Sannazaro i jego Arcadię (1504), która posiada już charakterystyczną dla gatunku narrację mieszającą prozę z poezją liryczną. Jednak we Włoszech tematy pastersko-arkadyjskie pozostały raczej domeną poezji i dramatu (np. Battista Guarini, Wierny pasterz (Il pastor fido), 1590).
Romans pasterski w Anglii [edytuj]
- Philip Sidney - Arcadia (1590)
- Robert Greene - Menaphon (1589, wyd. II pod tytułem Greene's Arcadia, 1599)
- Thomas Lodge - Rosalynde (1590) - romans, który stał się inspiracją dla sztuki Jak wam się podoba Szekspira
Romans pasterski we Francji [edytuj]
- Honoré d’Urfé - Astrea (1607-1621); ostatnia część została opublikowana przez Balthasara Bara w 1627 r.
- Tristan l'Hermite - La maison d'Astrée (Dom Astrei, 1626)
Bibliografia [edytuj]
- Halina Biedrzycka: Romans pasterski. W: Słownik rodzajów i gatunków literackich. Pod red. Grzegorza Gazdy i Słowini Tyneckiej-Makowskiej. Kraków: Universitas, 2006, s. 649. ISBN 83-242-0474-1.
- M. Głowiński, T. Kostkiewiczowa, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, Słownik terminów literackich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988, s. . ISBN 83-04-01787-3
- Józef Heistein: Historia literatury włoskiej. Zarys. Wrocław: Ossolineum, 1994, s. 92 i 102. ISBN 83-04-04133-2.
- Józef Heistein: Historia literatury francuskiej. Od początków do czasów najnowszych. Wrocław: Ossolineum, 1997, s. 89-91. ISBN 83-04-04368-8.
