Rosiczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rosiczka
Drosera lasiantha
Drosera lasiantha
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina rosiczkowate
Rodzaj rosiczka
Nazwa systematyczna
Drosera L.
Sp. Pl. 281. 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Drosera rotundifolia[2]
Synonimy
  • Rorella J. Hill
  • Rossolis Adanson[2]
Mapa zasięgu
Drosera distribution.svg
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Droseria broomensis
Kwiaty różnych gatunków
Drosera capensis
Drosera zonaria
Owadożerny liść rosiczki okrągłolistnej
Rosiczka w Puszczy Augustowskiej
Rosiczka okrągłolistna na plaży w okolicach Dueodde, Bornholm
Liść rosiczki przylądkowej

Rosiczka (Drosera L.) – rodzaj roślin owadożernych z rodziny rosiczkowatych obejmujący ok. 185 gatunków[3]. Występują one na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy, przy czym największe zróżnicowanie osiągają w Australii, gdzie rośnie ok. 100 gatunków, poza tym pozostałe rosną w strefie tropikalnej, 18 gatunków występuje w Ameryce Południowej, mniej ich jest na północy – w Europie (także w Polsce) występują tylko trzy gatunki. Rośliny te rosną w miejscach bagnistych, często w płytkiej wodzie. Rosiczki wykształcają charakterystyczne liście pułapkowe wyposażone we włoski gruczołowe wydzielające lepką ciecz wabiącą drobne zwierzęta[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny, rzadko rośliny jednoroczne, osiągające do 15 cm wysokości[4]. Niektóre gatunki z kłączami i bulwami pod poziomem gruntu. Łodyga bywa bardzo skrócona lub długa, prosta lub wspinająca się[5].
Liście
Skupione w rozetę przyziemną lub wyrastające skrętolegle na łodydze. Pokryte włoskami gruczołowatymi o blaszce równowąskiej lub rozszerzonej, ale wówczas niewielkiej, zaokrąglonej. Blaszka liściowa często jest rozwidlona i za młodu zwykle zwinięta[4][5].
Kwiaty
Zwykle drobne, do 1 cm średnicy (największe osiągają do 5 cm średnicy w przypadku D. cistiflora). Wyrastają pojedynczo oraz mniej lub bardziej licznie w kwiatostanach. Każdy kwiat rozwija się tylko na jeden dzień. Działek kielicha jest od 4 do 5, podobnie jak płatków korony, które mają barwę białą, różową lub czerwoną. Pręcików także jest od 4 do 5. Zalążnia jest górna, jednokomorowa, powstaje z 2–5 owocolistków. Trwałych szyjek słupka jest zwykle 3 lub 5, w różny sposób złączonych i rozgałęzionych[4][5].
Owoce
Torebki otwierające się 2–6 klapami, zawierające bardzo drobne i liczne nasiona[4][5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rosiczki rosną na różnych glebach, w większości kwaśnych, piaszczystych, kamienistych i bagiennych. Owadożerność rekompensuje braki składników odżywczych w ubogich glebach – w szczególności przyswajalnego azotu. Wabią swoje ofiary błyszczącymi kroplami słodkiej cieczy, które są wydzielane na szczytach – czułkach porastających powierzchnie liści. Dzięki zawartości barwników antocyjanowych mają one czerwonawy kolor zwiększający ich atrakcyjność.

Rosiczka jako roślina owadożerna działa aktywnie. Ofiara wchodzi na liść i lepka substancja ją unieruchamia. Powoli pułapka się zamyka. Trwa to około 3 godzin. Wydzielany kwas mrówkowy zaczyna rozpuszczać ciało owada. Uwalniają się dzięki temu cząsteczki białka. To powoduje wydzielenie enzymów proteolitycznych. Miękkie części ciała ofiary zostają strawione, a powstała z nich ciecz – bogata w substancje odżywcze, ulega wchłonięciu przez roślinę. Po strawieniu ofiary liść otwiera się, a pozostałości zwykle są zdmuchiwane przez wiatr. Ponowne otwarcie następuje po 24 godzinach.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Rodzaj należy do rodziny rosiczkowatych, która wraz z kilkoma rodzinami roślin owadożernych tworzy klad bazalny w obrębie rzędu goździkowców (Caryophyllales) należących do dwuliściennych właściwych.

Pozycja rodzaju według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (DilleniidaeTakht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd NepenthanaeTakht. ex Reveal, rząd rosiczkowce (Droserales Griseb.), rodzina rosiczkowate (Droseraceae Salisb.) podrodzina Droseroideae Arn., plemię Drosereae Dumort., rodzaj rosiczka (Drosera L.)[6].

Gatunki flory Polski[7]
Lista gatunków

(z podziałem na trzy podrodzaje i jedenaście sekcji za anglojęzyczną Wikipedią)

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-12-08].
  3. Drosera. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-12-09].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 97. ISBN 0333748905.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Drosera (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-12-09].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Drosera (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.