Rospuda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Rospuda (rzeka))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dotyczy rzeki. Zobacz też: inne znaczenia hasła Rospuda.
Rospuda
Rospuda
Rospuda pomiędzy Jeziorem Okrągłym a Sumowo Bakałarzewskie, koło wsi Kotowina
Lokalizacja Europa
 Polska
Źródło Niskie Jezioro
178,0 m n.p.m.
54°15′23″N 22°31′01″E/54,256389 22,516944
Ujście Rospuda Augustowska
na północ od Augustowa
122 m n.p.m.
53°53′00″N 22°58′08″E/53,883333 22,968889
Długość ok. 102 km
Powierzchnia zlewni ok. 900 km²
Największe dopływy Blizna, Głęboka, Jaworka, Kanał Rynie, Zuśnianka
Średni przepływ 2,57 m³/s Raczki
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Rospudarzeka w północno-wschodniej Polsce, górny bieg rzeki Netty. Przepływa przez Pojezierze Suwalskie i północno-zachodnią część Puszczy Augustowskiej. Długość rzeki wynosi ok. 102 km, powierzchnia jej zlewni ok. 900 km2, a średni przepływ (w Raczkach) – 2,57 m3/s[1].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Rospuda stanowi górny bieg rzeki Netty, prawego dopływu Biebrzy. Przedstawiane są rozbieżne lokalizacje źródeł rzeki przez różnych autorów.

  1. Według publikacji z 2007 roku początkowy bieg Rospudy wypływa ze wschodniego krańca Niskiego Jeziora, a następnie płynie do jeziora Szymanek[2].
  2. Według innych, rzeka bierze swój początek ze strumieni wypływających ze zboczy wzniesień leżących na południe od Puszczy Rominckiej, na południowy wschód od Gołdapi (Przejmowa Góra – 213,4 m, Jastrzębia Góra – 230,8 m, Słupowa Góra – 247,9 m, Lisia Góra – 259,5 m). Właściwa rzeka wypływa dopiero z Jeziora Czarnego[3][4]. Jednakże według Mapy Podziału Hydrograficznego Polski wody z Lisiej Góry spływają do Czarnej Strugi w zlewni rzeki Rominty[2].
  3. Wojewódzki inspektorat ochrony środowiska przyjmuje za początek Rospudy ciek wypływający z jeziora Młynówek[5].

Dalszy przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rospuda zimą

Dalej rzeka przepływa w kierunku południowym i południowo-wschodnim przez łańcuch 9 wąskich, polodowcowych jezior: Rospuda Filipowska, Jezioro Kamienne, Jezioro Długie, Garbas, Jezioro Głębokie, Sumowo Bakałarzewskie, Jezioro Okrągłe, Bolesty i Rospuda Augustowska, do którego uchodzi.

W górnym biegu, na odcinkach pomiędzy jeziorami, Rospuda ma wąskie i kręte koryto, nurt szybki, a dno kamieniste, przypominając nieco górski potok. Płynie poprzez lasy i łąki, wąską doliną o wysokich, stromych brzegach. Częste są zakola, przełomy i powalone drzewa. Wąskie jeziora rynnowe ciągną się kilometrami – dwa najdłuższe, Rospuda Filipowska i Bolesty, mają 5,8 km długości przy szerokości zaledwie 0,4–0,8 km. Ich brzegi są wysokie, czasem zalesione, a czasem porośnięte łąką i poprzecinane wąwozami. Te wąwozy to efekt erozji pod wpływem spływających wód deszczowych[6].

W dolnym biegu rzeka, wpływając w Puszczę Augustowską, zmienia charakter na typowo nizinny. Meandruje w podmokłej dolinie nadrzecznej pośród trzcinowisk. Przepływa przez uroczyska: Święte Miejsce i Młyńsko. Koryto rzeki rozszerza się tam, tworząc zabagnioną nieckę zajętą przez torfowiska.

Dopływy:

  • Blizna
  • rzeczki, drobne strumyki, odpływy jezior: Szczebra, Olszanka, Jałówka, Czerwonka, Kamionka, Malinówka, Zusna, Skazdubica.

Miejscowości nad Rospudą:

Dolina Rospudy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Dolina Rospudy.

Rospuda płynie poprzez typowe formy rzeźby młodoglacjalnej: jeziora rynnowe, ozy (długie, kręte wzgórza) i płaskie powierzchnie sandrowe. Krajobraz ten jest wynikiem działalności lądolodu skandynawskiego w okresie zlodowacenia bałtyckiego: rynna, w której płynie Rospuda, została wyżłobiona przez potok płynący pod lodowcem; ozy powstały z materiału akumulowanego przez płynącą wodę; a sandr to rozległy stożek napływowy, zbudowany ze żwirów i piasków osadzonych przez wody wypływające spod lodowca[7].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Szata roślinna[edytuj | edytuj kod]

Rospuda pomiędzy Jeziorem Okrągłym a Sumowo Bakałarzewskie, koło wsi Kotowina
Rospuda za jeziorem Bolesty

W dolnym biegu między uroczyskiem Święte Miejsce a ujściem do jeziora Rospuda Augustowska rzeka przepływa przez obszar torfowiskowy tworzony m.in. przez torfowiska niskie i wysokie, przede wszystkim jednak przez przepływowe (soligeniczne) torfowiska przejściowe o naturalnych, niezaburzonych przez człowieka, stosunkach wodnych[8][9]. W uproszczeniu, torfowisko to utrzymuje stały wysoki poziom wody, dzięki czemu nie zarasta drzewami i krzewami. Różni się tym od zbliżonych obszarów bagiennych naruszonych ingerencją człowieka (takich jak np. Bagna Biebrzańskie), które dla utrzymania roślinności nieleśnej wymagają powtarzanych zabiegów ochrony czynnej, np. regularnego koszenia[10].

Torfowiska soligeniczne, porośnięte przez mechowiska z klasy Scheuchzerio-Caricetea nigrae, zajmują powierzchnię ponad 100 ha i stanowią najcenniejsze siedlisko przyrodnicze doliny. Bliżej koryta rzeki występują szuwary trzcinowe (Phragmitetum australis), mozgowe (Phalaridetum arundinaceae), a także mannowe (Glycerietum maximae)[9]. Starorzecza są w dużym stopniu zarośnięte przez osokę aloesowatą (Stratiotes aloides)[11]. Znaczną powierzchnię zajmują również szuwary wielkoturzycoweCaricetum appropinquatae, Cicuto-Caricetum pseudocyperi, rzadziej Caricetum distichae, Caricetum ripariae i Thelypteridi-Phragmitetum.

Dolina Rospudy jest objęta ochroną ze względu na występowanie rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Rośnie tam m.in. 20 przedstawicieli rodziny storczykowatych, podlegającej ścisłej ochronie prawnej, w tym jedyne w Polsce stanowisko miodokwiatu krzyżowego (Herminium monorchis), rośliny wpisanej do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

W wodach dolnego biegu rzeki bytują chronione, rzadkie i zagrożone gatunki bezkręgowców. Trzy taksony objęte są ochroną na podstawie Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej: małż skójka gruboskorupowa (Unio crassus) oraz ważki zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis) i trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia). Odnotowano tu także chronione i umieszczone w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt: małża szczeżuję wielką (Anodonta cygnea) i pijawkę lekarską (Hirudo medicinalis)[11]. Ryby zasiedlające wody Rospudy reprezentowane są m.in. przez różankę (Rhodeus sericeus) i piskorza (Misgurnus fossilis) - gatunki objęte ochroną ścisłą, umieszczone w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej i Polskiej Czerwonej Księdze.

Spośród ssaków występują tu m.in. bobry (Castor fiber), wydry (Lutra lutra); nad powierzchnią wody obserwowano również żerujące nietoperze: nocka rudego (Myotis daubentonii) i umieszczonego w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej nocka łydkowłosego (Myotis dasycneme)[11].

W Dolinie Rospudy i przylegających do niej lasach gniazdują liczne chronione gatunki ptaków, objęte Załącznikiem I Dyrektywy Ptasiej, wśród nich związany z samym korytem rzeki zimorodek (Alcedo atthis)[12]. Obszar ten jest również żerowiskiem dla ptaków gniazdujących na pobliskich terenach, w tym w Puszczy Augustowskiej[13].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Rospuda przepływa przez obszar północno-wschodniej Polski, który należy do Zielonych Płuc Polski, czyli regionalnego systemu ochrony tożsamości przyrodniczej i kulturowej[14].

Rzeka w południowym biegu przepływa przez obszary sieci Natura 2000: obszar mający znaczenie dla Wspólnoty "Ostoja Augustowska" oraz obszar specjalnej ochrony ptaków "Puszcza Augustowska". Teren od jeziora Rospuda Filipowska do miejscowości Raczki (tzw. "Dolina Górnej Rospudy") został zaproponowany jako specjalny obszar ochrony siedlisk[15]

Większą część doliny rzecznej z wyłączeniem niektórych miejscowości i obszaru źródliskowego obejmuje obszar chronionego krajobrazu Dolina Rospudy. Celem utworzenia obszaru jest ochrona i zachowanie doliny Rospudy odznaczającej się wysokim stopniem naturalności, z roślinnością torfowiskową zbiorowisk leśnych i nieleśnych[16].

Dolny bieg Rospudy stanowi strefę ciszy[17][18].

Dolny obszar przez który przepływa Rospuda, przedstawiana jest jako węzeł o znaczeniu międzynarodowym w koncepcji Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET–PL ze względu na uwarunkowania: geomorfologiczne, hydrologiczne, biotyczne, strukturę krajobrazu oraz istniejące i proponowane obszary chronione[19][20]

Zagrożenia dla przyrody[edytuj | edytuj kod]

"Zielona wstążka" – znak przeciwników budowy obwodnicy przecinającej Dolinę Rospudy[21]

Przyroda Doliny Rospudy była zagrożona[potrzebne źródło] planowaną budową obwodnicy Augustowa, będącej dawniej częścią drogi Via Baltica (obecnie zatwierdzono nowy przebieg tej trasy). W przypadku realizacji projektu zarówno sama trasa szybkiego ruchu, jak i prace przy jej budowie mogły[potrzebne źródło] przyczynić się do zniszczenia przyrody, w tym miejsc gniazdowania ptaków i stanowisk chronionych roślin. Budowa estakady mogła[potrzebne źródło] naruszyć wrażliwe stosunki wodne w obrębie doliny. Tego zdania byli działacze pozarządowych organizacji ekologicznych i przyrodniczych (m.in. Centrum Ochrony Mokradeł (dawniej Stowarzyszenie "Chrońmy Mokradła"), Greenpeace, Klub Przyrodników, Komitet Ochrony Orłów, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra", Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, Towarzystwo Przyrodnicze "Bocian", WWF, Zielone Mazowsze), którzy wielokrotnie i w różny sposób protestowali przeciw projektowi poprowadzenia obwodnicy przez torfowiska w dolnym biegu Rospudy[22][23][24][25][26][27][28][29][30][31][32].

Przeciwko poprowadzeniu drogi przez Dolinę Rospudy protestowała też część naukowców: botaników, zoologów, specjalistów od ekologii, hydrologii i szaty roślinnej torfowisk[33][34][35].

Komisja Europejska, opierając się na dokumentacji projektu, zarzucała przedsięwzięciu szkodliwy wpływ na ornitofaunę stanowiącą przedmiot ochrony obszaru Natura 2000, niejasności w raporcie w odniesieniu do wpływu przedsięwzięcia na stosunki wodne oraz wadliwe przygotowanie programu kompensacji przyrodniczej[36].

Stanowiska tego nie podzielali eksperci pracujący na zlecenie GDDKiA. Według nich, ze względu na estakadę przebiegającą nad doliną oraz sposób jej budowy, zniszczenia byłyby niewielkie i zostałyby zrekompensowane[37], zaprojektowano urządzenia odprowadzające wodę z jezdni poza dolinę[38][39].

Państwowa Rada Ochrony Przyrody (organ doradczy Ministerstwa Środowiska) wydała negatywną opinię w sprawie inwestycji, wskazując że jakakolwiek kompensacja przyrodnicza nie będzie w tym wypadku możliwa[40], jak również, że przygotowane dla GDDKiA oceny oddziaływania na środowisko nie zawierają prawidłowej oceny typu ekologicznego torfowiska, a modele jego funkcjonowania są nieprawidłowe, szczególnie model zasilania torfowiska w wodę[41].

Wiosną 2009 roku rząd przedstawił projekt ominięcia dolnej torfowiskowej części Doliny Rospudy i poprowadzeniu obwodnicy w pobliżu wsi Raczki[42]. W listopadzie 2009 rząd zmienił przebieg trasy Via Baltica[43].

Jakość wód[edytuj | edytuj kod]

Według badań z 2007 roku dokonanych za ujściem rzeki Blizny w uroczysku Kozia Szyja (w odcinku ujściowym) wody Rospudy odpowiadały III klasie czystości. Stwierdzono, że rzeka na tym odcinku nie nadaje się do bytowania ryb w warunkach naturalnych, przy czym wskaźnikami dyskwalifikującymi były: wysokie stężenie azotynów i niska zawartość tlenu rozpuszczonego[5].

Zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Trasy kajakarskie Rospudą, Blizną i Czarną Hańczą

Turystyka wodna[edytuj | edytuj kod]

Rospudą prowadzi szlak kajakowy o długości 67 km. W górnym biegu rzeki trudnością dla kajakarzy mogą być gwałtowne zakręty, kamieniste mielizny, głazy, paliki powbijane w dno rzeki czy zwalone drzewa. W dolnym biegu rzeka wije się pośród ścian trzcinowisk, zasłaniających widoczność obu brzegów. Na całej trasie są dogodne miejsca do biwakowania[44].

Gospodarka rybacka[edytuj | edytuj kod]

Administratorem wód Rospudy jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie, który podzielił bieg rzeki na 4 obwody rybackie[45].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rospuda koło Świętego Miejsca

Tereny, przez które płynie Rospuda, były niegdyś częścią Jaćwieży. Pamiątką po pogańskich czasach jest[styl do poprawy] uroczysko Święte Miejsce, starodawne miejsce kultu. Od XV wieku Rospuda stanowiła granicę między Litwą a ziemiami zakonu krzyżackiego[3].

We wsi Dowspuda na południe od Raczek, na wysokim brzegu zachowały się ruiny neogotyckiego pałacu Paca, wybudowanego w latach 1820-1827. Właściciel pałacu, Ludwik Michał Pac, w 1824 roku zlecił wykonanie na 3-kilometrowym odcinku rzeki między Raczkami, Dowspudą i nieco poniżej 12 kamiennych progów, które tworząc wodospady miały upiększać okolicę. Tamy, podobnie jak pałac, zostały później rozebrane, a obecnie jedynym śladem po nich są kamieniste mielizny[46].

W dolnym biegu Rospudy za wsią Szczebra, na skraju polanki z widokiem na dolinę rzeki, w lipcu 1972 roku kręcono jedną ze scen filmu telewizyjnego Czarne chmury[47].

Hydronimia[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Rospuda w Wikisłowniku

Dawniej, w zależności od odcinka, rzeka zwana była Rowspudą, Dowspudą (tę nazwę wymienia akt erekcyjny kościoła w Raczkach z 1599 r.), Filipówką (pod Filipowem) lub Kamienną[3]. Zdaniem prof. Knuta Olofa Falka wcześniejsza nazwa rzeki i jeziora – Dowspuda – pochodzi od złożonego jaćwieskiego słowa Dau-spūda, które oznaczało "naciskanie, mocne ciśnienie". Wzięło się to jakoby stąd, że rzeka na wiosnę podnosi swój poziom prawie o metr, co powoduje wtłaczanie wód z powrotem do jej dopływów i odwracanie kierunku ich nurtu[48]. Zjawisko to można obserwować na rzeczce Jałówce (łączącej Rospudę z jeziorem Jałowo) oraz na Klonownicy, łączącej jeziora Rospuda Augustowska i Necko z Jeziorem Białym Augustowskim.

Przypisy

  1. Marek Kwaczonek: Przewodnik dla kajakarzy – Rospuda. Wydawnictwo Pascal, 2003, s. 7. ISBN 83-7304-217-2.
  2. 2,0 2,1 Arkusz N-34-70-A. W: Zakład Hydrografii i Morfologii Koryt Rzecznych IMGW: Rastrowa Mapa Podziału Hydrograficznego Polski. Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, 2007-10. [dostęp 2009-11-13].
  3. 3,0 3,1 3,2 Józef Kuran: Kajakiem po jeziorach augustowskich i suwalskich. Warszawa: Sport i Turystyka, 1976, s. 158.
  4. Janina Wengris, Benon Polakowski: Pojezierze Suwalsko-Augustowskie. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1975, s. 148-150.
  5. 5,0 5,1 9. Rospuda-Netta. W: Ocena stanu czystości rzek woj. podlaskiego w 2007 roku. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku, 2008-04, s. 40, 42.
  6. Andrzej Ber: Przewodnik geologiczny – Pojezierze Suwalsko-Augustowskie. Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1981, s. 183. ISBN 83-220-0131-2.
  7. Andrzej Ber: Przewodnik geologiczny – Pojezierze Suwalsko-Augustowskie. Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1981, s. 175-185. ISBN 83-220-0131-2.
  8. Sokołowski A.W Karczmarz K.,. Projektowany rezerwat torfowiskowy Rospuda w Puszczy Augustowskiej. „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”. 1988. 44, 3. s. 58-65. 
  9. 9,0 9,1 Ewa Jabłońska, Paweł Pawlikowski: Dolina rzeki Rospudy (pol.). Stowarzyszenie "Chrońmy Mokradła", 2003-12-31. [dostęp 2009-11-13].
  10. Ewa Jakubowska: Dolina Rospudy. Resume (pol.). Greenpeace. [dostęp 2010-01-16].
  11. 11,0 11,1 11,2 European Biodiversity Survey: Rospuda valley survey 2007. 2007. [dostęp 2009-11-13].
  12. Rozmieszczenie gatunków ptaków z I załącznika Dyrektywy Ptasiej w obrębie oddziaływania dwóch wariantów przebiegu planowanej drogi ekspresowej S-8 na odcinku Augustów – Suwałki
  13. Tomasz Tumiel - raport z inwentaryzacji ptaków w dolinie Rospudy
  14. Obszar funkcjonalny Zielone Płuca Polski (pol.). Fundacja Zielone Płuca Polski. [dostęp 2010-02-10].
  15. Natura 2000 - Dolina Górnej Rospudy (pol.). [dostęp 14 stycznia 2010].
  16. Lech Magrel: Rejestr obszarów chronionego krajobrazu województwa podlaskiego. Białystok: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku, 2008-11-15.
  17. Rozporządzenie Wojewody Suwalskiego nr 8/91 z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie ustalenia strefy ciszy na wodach i terenach do nich przyległych oraz obszarach rekreacyjno-wypoczynkowych w województwie suwalskim, Dziennnik Urzędowy Województwa Suwalskiego nr 17, Suwałki, 15 maja 1992 r.
  18. Rozporządzenie Wojewody Suwalskiego nr 116/92 z dnia 13 sierpnia 1992 r. w sprawie ustalenia strefy ciszy na wodach i terenach do nich przyległych oraz obszarach rekreacyjno-wypoczynkowych w województwie suwalskim, Dziennnik Urzędowy Województwa Suwalskiego nr 41, Suwałki, 18 sierpnia 1992 r.
  19. Dlaczego Rospuda jest bezcenna?. [dostęp 17 listopada 2009].
  20. Mapa krajowej sieci ECONET-POLSKA. [dostęp 17 listopada 2009].
  21. List: Zielone wstążki dla Rospudy
  22. Dolina rzeki Rospudy (pol.). CMOK Centrum Ochrony Mokradeł (d. Stowarzyszenie "Chrońmy Mokradła"), 31.12.2003. [dostęp 2010-01-26].
  23. Dolina-Rospudy.pl (pol.). Greenpeace. [dostęp 2010-01-26].
  24. Via Baltica - Nie tędy droga (pol.). Greenpeace. [dostęp 2010-01-26].
  25. Ratujmy Rospudę! (pol.). Klub Przyrodników, 19.02.2007. [dostęp 2010-01-26].
  26. Stanowisko KOO w sprawie projektowanej obwodnicy Augustowa (pol.). Komitet Ochrony Orłów, 5.08.2005. [dostęp 2010-01-26].
  27. Kampania "Via Baltica" (pol.). Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, 2008. [dostęp 2010-01-19].
  28. Gorące mrozy nad Rospudą (pol.). Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra", 24.02.2007. [dostęp 2010-01-26].
  29. Dolina Rospudy (pol.). Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. [dostęp 2010-01-26].
  30. Rospuda (pol.). Towarzystwo Przyrodnicze "Bocian". [dostęp 2010-01-26].
  31. Zielone światło dla obwodnicy. Rospuda ocalona (pol.). WWF Polska, 24.03.2009. [dostęp 2010-01-26].
  32. Fotorelacja z Pociągu dla Rospudy (pol.). Zielone Mazowsze, 18.11.2006. [dostęp 2010-01-26].
  33. List otwarty w sprawie Rospudy, podpisany przez 464 naukowców i przyrodników, m.in.
  34. Zbiór opinii i stanowisk ekspertów w sprawie wpływu budowy na przyrodę Doliny Rospudy
  35. Poparcie Polskiego Towarzystwa Etologicznego dla akcji w obronie Doliny Rospudy
  36. Unijna opinia o inwestycjach drogowych na Podlasiu, Stavros Dimas, Komisja Wspólnot Europejskich, 2006.12.12, 2004/4713 K(2006) 6160
  37. projekt kompensacji opracowało Północnopodlaskie Towarzystwo Ochrony Ptaków na zlecenie GDDKiA
  38. Stanowisko GDDKiA
  39. Opinie naukowców przygotowane dla GDDKiA
  40. Opinia Państwowej Rady Ochrony Przyrody w sprawach związanych z obwodnicą Augustowa uzupełnienie do wcześniejszych opinii PROP w tej sprawie (z 1 czerwca 2004, 30 listopada 2005 i 16 sierpnia 2006) "Nie widzimy żadnych możliwości skompensowania ewentualnych oddziaływań na torfowisko Rospudy. Torfowiska przepływowe są wyjątkowo wrażliwe na naruszenie ich powierzchni i struktury, a raz uruchomione zmiany degeneracyjne nie są możliwe do zatrzymania. Nie istnieje obecnie technologia, umożliwiająca odtworzenie ekosystemu tego typu"
  41. Opinia Państwowej Rady Ochrony Przyrody w sprawach związanych z obwodnicą Augustowa uzupełnienie do wcześniejszych opinii PROP w tej sprawie (z 1 czerwca 2004, 30 listopada 2005 i 16 sierpnia 2006) "Sporządzone dotychczas ekspertyzy [...] nie usuwają poważnych wątpliwości co do wpływu ewentualnej budowy estakady przez torfowisko na jego stosunki wodne. Przeprowadzone dotychczas modelowanie zmiany warunków wodnych oparte było na modelu przepływu fluwiogenicznego (i zjawisku związanego z nim napiętrzenia wody na przeszkodach nieprzepuszczalnych) oraz modelowaniu horyzontalnej filtracji w torfie wskutek lokalnego odwodnienia w związku z ewentualnym wykonywaniem filarów estakady. Żadnymi modelami nie został jednak objęty kluczowy dla tego torfowiska proces stałego, soligenicznego zasilania torfowiska w wodę wodami podziemnymi. Jest to tymczasem proces kluczowy dla funkcjonowania torfowiska przepływowego. Nawet niewielkie zaburzenia tego zasilania, a także zmiany parametrów wód zasilających (zmineralizowanych, lecz ubogich w biogeny) mogą uruchamiać nieodwracalne procesy degeneracyjne w tego typu ekosystemie. To właśnie z tego powodu dobrze zachowane torfowiska przepływowe są obecnie tak rzadkie we współczesnych krajobrazach Europy."
  42. Adam Wajrak, Jakub Medek: Rospuda ocalona (pol.). Gazeta.pl, 2009-03-24. [dostęp 2009-03-24].
  43. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 października 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 187, poz. 1446)
  44. Marek Kwaczonek: Przewodnik dla kajakarzy – Rospuda. Wydawnictwo Pascal, 2003. ISBN 83-7304-217-2.
  45. Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Nr 8/2005 z dnia 6 grudnia 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z z 2006 r. Nr 6, poz. 77)
  46. Józef Kuran: Kajakiem po jeziorach augustowskich i suwalskich. Warszawa: Sport i Turystyka, 1976, s. 175.
  47. Józef Kuran: Kajakiem po jeziorach augustowskich i suwalskich. Warszawa: Sport i Turystyka, 1976, s. 178.
  48. Anatol Batura: Augustów i okolice. Białystok: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981, s. 46.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Kuran: Kajakiem po jeziorach augustowskich i suwalskich. Warszawa: Sport i Turystyka, 1976, s. 156-179.
  • Andrzej Ber: Przewodnik geologiczny – Pojezierze Suwalsko-Augustowskie. Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1981, s. 175-185. ISBN 83-220-0131-2.
  • Anatol Batura: Augustów i okolice. Białystok: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981, s. 46-47.
  • Marek Kwaczonek: Przewodnik dla kajakarzy – Rospuda. Wydawnictwo Pascal, 2003. ISBN 83-7304-217-2.
  • P. Malczewski, Z. Piłasiewicz: Rospuda i okolice. Białystok: Dom Wydawniczy Benkowski.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons