Rosso Fiorentino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rosso Fiorentino
Casa vasari FI, salone, ritratti a, rosso fiorentino frontal view.jpg
Giorgio Vasari, Portret Rossa Fiorentino
Imiona i nazwisko Giovanni Battista di Jacopo di Guasparre
Data i miejsce urodzenia 1495 Florencja
Data i miejsce śmierci 1540 Paryż
Narodowość Włochy
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl manieryzm
Ważne dzieła Zdjęcie z krzyża, Mojżesz broniący córek Jetry, Pietà
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Rosso Fiorentino, Zdjęcie z krzyża (1521)
Ukwiecony słoń – malowidło w Galerii Franciszka I w Fontainebleau (ok. 1536)

Rosso Fiorentino, właśc. Giovanni Battista di Jacopo di Guasparre, we Francji zw. Maître Roux (ur. 8 marca 1495 we Florencji, zm. 14 listopada 1540 w Paryżu[1]) - włoski malarz, rysownik i dekorator działający także we Francji, przedstawiciel wczesnego manieryzmu florenckiego.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Z powodu rudych włosów zyskał przydomek Rosso Fiorentino (Czerwony Florentyńczyk). Pierwsze kroki stawiał w pracowni Andrei del Sarto obok Jacopa Pontormo. We Włoszech działał m.in. w Arezzo, Sansepolcro, Rzymie, Peruggi, Volterze, Citta di Castello. W 1530 wyjechał do Francji, gdzie wraz z Franceskiem Primiaticciem na zlecenie króla Franciszka I uczestniczał w pracach dekoracyjnych na zamku w Fontainebleau. Wg Vasariego artysta popełnił samobójstwo z powodu wyrzutów sumienia po niesłusznym oskarżeniu przyjaciela o kradzież pieniędzy.[2]

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Tworzył obrazy sztalugowe (w tym ołtarzowe) i freski głównie o tematyce religijnej. Jego pierwszym dziełem były malowidła ścienne w bazylice Santissima Annunziata we Florencji. Jego obrazy odznaczają się intensywnym kolorytem, ekspresyjną formą (wyraziste rysy twarzy, często o diabolicznym wyrazie) i dramatycznym napięciem. W latach 1534-40 kierował pierwszym etapem dekoracji pałacowej Wielkiej Galerii Franciszka I w Fontainebleau. Galeria mierząca 58 m długości tworzy jedolitą przestrzeń, w której freski otoczone stiukowymi płaskorzeźbami tworzą pas ciągnący się ponad bogato zdobioną boazerią, pod kasetonowym drewnianym stropem. Król został sportretowany jako orędownik humanizmu. Główną osią tematyczną wystroju stały się postać i przymioty władcy ukazane w licznych scenach alegorycznych, nawiązujących do wydarzeń z czasów panowania króla, porównywanych z dziejami mitologicznych bogów i herosów, a także odwołujących się do symboliki chrześcijańskiej (m.in. Franciszek I trzymający owoc granatu, symbol powodzenia, Jedność państwa, Ukwiecony słoń). Styl Rossa przyczynił się do powstania pierwszej szkoły Fontainebleau i rozwoju manieryzmu we Francji.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Portret młodego mężczyzny - 1516-18, olej na desce, 82 x 60 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Wniebowzięcie Marii - 1517, fresk, 385 × 395 cm, Santissima Annunziata, Florencja
  • Tronująca Madonna z Dzieciątkiem i czterema świętymi - 1518, olej na desce, 172 x 141 cm, Uffizi, Florencja
  • Muzykujący anioł - 1520, tempera na desce, 47 × 39 cm, Uffizi, Florencja
  • Madonna z dwoma świętymi - 1521, olej na desce, 169 × 133 cm, Museo Diocesano, Volterra
  • Zdjęcie z krzyża - 1521, olej na drewnie, 333 x 195 cm, Pinacoteca Comunale, Volterra
  • Madonna z dziesięcioma świętymi (Ołtarz Deich) - 1522, olej na desce, 350 × 210 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Madonna z Dzieciątkiem i puttami - ok. 1522, olej na desce, 111 x 75,5 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Mojżesz broniący córek Jetry - 1523, olej na płótnie, 160 x 117 cm, Uffizi, Florencja
  • Zaślubiny Marii - 1523, olej na desce, 325 x 250 cm, San Lorenzo, Florencja
  • Martwy Chrystus z aniołami - ok. 1526, 133,5 x 104 cm, Museum of Fine Arts, Boston
  • Zdjęcie z krzyża - 1528, olej na desce, 270 x 201 cm, San Lorenzo, Sansepolcro
  • Chrystus w chwale - 1528-30, olej na desce, 348 × 258 cm, Città di Castello, Katedra
  • Pietà - 1530-35, olej na desce przeniesionej na płótno, 125 x 159 cm, Luwr, Paryż

Przypisy

  1. Niektóre źródła jako miejsce śmierci malarza podają Fontainebleau.
  2. I. Chilvers, H. Osborne, Oksfordzki leksykon sztuki, Warszawa 2002, s. 574.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 4, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 83-60688-18-4

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]