Rothenburg ob der Tauber

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rothenburg ob der Tauber
Herb
Herb Rothenburg ob der Tauber
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Bawaria
Rejencja Środkowa Frankonia
Powiat Ansbach
Powierzchnia 41,45 km²
Wysokość 430 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2012)
• liczba ludności
• gęstość

10 898
263 os./km²
Nr kierunkowy 09861
Kod pocztowy 91541
Tablice rejestracyjne AN
Położenie na mapie Bawarii
Mapa lokalizacyjna Bawarii
Rothenburg ob der Tauber
Rothenburg ob der Tauber
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Rothenburg ob der Tauber
Rothenburg ob der Tauber
Ziemia 49°22′37,88″N 10°10′44,18″E/49,377189 10,178939Na mapach: 49°22′37,88″N 10°10′44,18″E/49,377189 10,178939
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Rothenburg ob der Taubermiasto w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Środkowa Frankonia, w regionie Westmittelfranken, w powiecie Ansbach, siedziba wspólnoty administracyjnej Rothenburg ob der Tauber, chociaż do niej nie należy. Leży w paśmie Frankenhöhe, około 30 km na północny zachód od Ansbachu, nad rzeką Tauber, przy autostradzie A7. Zamieszkuje je około 10,9 tys. mieszkańców.

Najbliżej położone duże miasta: Norymberga 60 km na wschód, Monachium – 170 km na południowy wschód i Stuttgart – 100 km na południowy zachód.

Rynek z ratuszem

Toponimika nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Rothenburg ob der Tauber stanowi skróconą wersję Rothenburg oberhalb der Tauber, która w języku polskim oznacza Rothenburg nad Tauber (miasto położone jest na płaskowyżu nad rzeką Tauber). W odniesieniu do samej nazwy Rothenburg, niektórzy wywodzą to słowo z niemieckiego Rot (czerwony) i Burg (średniowieczne warowne miasto). Nazwa może również odnosić się do słowa rotten (zgnić), procesu obróbki lnu podczas produkcji odzieży, z której w dawnych czasach słynął Rothenburg. Jednakże najwłaściwiej uznać, że miasto zawdzięcza swoje istnienie znanej w Niemczech rodzinie von Rothenburg, których rodzinne powiązania sięgały dworu cesarskiego. Założyli oni, nie licząc Rothenburga ob der Tauber, jeszcze sześć miast, które po dziś dzień noszą nazwę Rot(h)enburg. Cztery z nich znajdują się na terenie Niemiec, jedno w Szwajcarii a jedno w Polsce (Czerwieńsk – dawniej Rothenburg an der Oder).

Legenda[edytuj | edytuj kod]

Ulica Herrngasse – widok w kierunku ratusza
Starówka

Na głównym placu miasta znajduje się budynek z zegarem, z którym związana jest legenda. Upamiętnia on wydarzenia w 1631, gdy pod murami oblegali miasto żołnierze hrabiego Tilly. Legenda głosi, że na dźwięk mechanicznego skowronka hrabia Tilly miał powiedzieć, iż jeśli ktokolwiek w ciągu trwania tego dźwięku wypije jeden galon wina w jednym ciągu, miasto zostanie ocalone. Burmistrz Nusch przyjął wyzwanie, dzięki czemu miasto nie zostało zrównane z ziemią. Mieszkańcy miasta obchodzą „Święto Ratowania Miasta” każdego roku na Zielone Świątki, podczas których odbywają się liczne festiwale, koncerty i wydarzenia kulturalne.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto w 1648 roku
Miasto w 1900 roku
Jedna z wież
Mury obronne

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • przed 950 rozpoczęto budowę systemu obronnego zamku dzięki hrabiemu Comburg-Rothenburg
  • około 1070 rozbudowano część zamku nad Taubrem, przyłączono miejscowość Gebsattel
  • w 1116 umarł ostatni przedstawiciel z rodu Comburg-Rothenburg, w testamencie wszystkie włości przekazał klasztorowi, jednak cesarz Henryk V wyznaczył swojego siostrzeńca księcia Frankonii Konrada Hohenstaufa jako prawowitego dziedzica zamku i okolic
  • w 1142 Konrad, już jako król niemiecki Konrad III, rozbudował Staufer, zamek z nowymi twierdzami, zmodernizował administrację, zreorganizował kupiectwo, przez co rozwinął się handel
  • przed 1170, dzięki budowie części Staufer, Rothenburg zaczął funkcjonować jako ośrodek miejski
  • 1194–1254 nowi dziedzice rządzą miastem i okolicami Rothenburga, rozbudowano klasztor
  • w 1241/42 wprowadzono podatek dla Żydów rothenburgskich. Szczególnym szacunkiem cieszył się wśród mieszczan rabin Meira Ben Baruch (zm. 1293, pochowany w 1307 w Wormacji), znany prawnik
  • w 1274 Rothenburg otrzymał uprawnienia miasta cesarskiego nadane przez króla Rudolfa Habsburga. W następnych stuleciach nastąpił szybki wzrost gospodarczy miasta, rozwijał się handel i kultura. Mieszczanie wraz z rycerstwem rozbudowali klasztor oraz szpital (1376/78 włączony do murów miejskich).
  • w 1336 rozpoczęto budowę kościoła św. Jakuba (St. Jakob), który przyciągał wielu pielgrzymów. W tym czasie miasto było jednym z 20 największych miast Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Liczba ludności wynosiła około 5 500 osób w obrębie murów miejskich oraz ok. 14 000 w promieniu ok. 240 km.
  • od XV-XVI wieku miasto przeżywało rozkwit, zakładano pracownie drukarskie, rozwijał się handel i rzemiosło, wysokim prestiżem cieszył się rothenburgski patrycjat
  • 30 października 1631 r. podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało zdobyte przez wojska cesarskie pod dowództwem Johanna von Tilly
  • w 1634 okupujące wojska opuściły Rothenburg zostawiając je złupione i mocno zniszczone
  • przez niemal cały XVII wiek mieszczanie odbudowywali miasto, odradzały się dawne pracownie, rozwijał się handel
  • od 1803 miasto stało się częścią Królestwa Bawarii
  • dzięki artystom w latach osiemdziesiątych XIX wieku Rothenburg został na nowo odkryty. Rajcy stworzyli ustawy zapobiegające poważnym zmianom urbanistycznym w mieście
  • w 1945 r. miasto znalazło się na osi natarcia wojsk amerykańskich. Pracujący w sztabie amerykańskim John Jay McCloy, który dobrze znał Rothenburg jeszcze z czasów przedwojennych i zdawał sobie sprawę ze znaczenia dla historii sztuki istniejących w nim zabytków i zgromadzonych dzieł sztuki zdołał przekonać dowództwo do rezygnacji z artyleryjskiego ostrzału faktycznie nie bronionego miasta. Ze względów taktycznych Amerykanie zdecydowali się jedynie na dokonanie nalotu na podmiejski węzeł kolejowy. Niestety, piloci bombowców nie trafili w cel: stacja kolejowa nie ucierpiała, za to zbombardowane zostało miasto[1]. Zginęło 39 osób, a 30–40% (według różnych źródeł) miasta uległo destrukcji. Zniszczeniu uległo 306 domów, sześć budynków publicznych oraz 610 metrów średniowiecznego muru. Po 1945 roku podjęto rekonstrukcję i odbudowę miasta w duchu „średniowiecznym”. [1]

Obecnie miasto jest jedną z największych atrakcji turystycznych Bawarii.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Grupy muzyczne, orkiestry, chóry i zespoły[edytuj | edytuj kod]

  • Jugendblasorchester der Stadt Rothenburg ob der Tauber
  • Kirchenchor St. Johannis
  • ProChor
  • 2 for a Kind
  • Spielmannszug
  • Stadtpfeiferei
  • Frankenjaeger-Express
  • Campaloona
  • Cornucopia
  • DJ Gan-G
  • Festspielgruppe JUNGE SCHAR

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • Muzeum Miasta Rzeszy (Reichsstadtmuseum)
  • Średniowieczne Muzeum Kryminalne (Mittelalterliches Kriminalmuseum)
  • Muzeum Lalek i Zabawek (Puppen- und Spielzeugmuseum)
  • Schäfertanzmuseum
  • Muzeum Bożonarodzeniowe (Weihnachtsmuseum)
  • Dom Rzemieślnika (Handwerkerhaus)
  • historyczna piwnica w ratuszu

Rothenburska pracownia kartograficzna[edytuj | edytuj kod]

Jedna z kart tytułowych przygotowana w pracowni kartograficznej Jungów

W mieście działała wielopokoleniowa pracownia drukarska, kartograficzna i malarska Jungów. Jej założycielem w 1607 był patrycjusz Johann Georg Jung senior (1583-1641), który w 1625 dostarczył miastu ze swojej pracowni trzy zegary słoneczne oraz rzeźbę orła[2]. Jung zanim został kartografem u swojego ojca Davida Junga (1538-1603) w feuchtwangeńskiej pracowni uczył się malarstwa, inkrustowania oraz cięcia i ozdabiania szkła[3].

Jung senior posiadał dwóch synów: Johanna Georga Junga juniora, również cenionego kartografa i malarza (1607-1648) oraz bardziej znanego, kartografa, rytownika i malarza, Georga Conrada Junga (1612-1691), współtwórcy pierwszej, kompleksowej mapy dróg lądowych Europy Środkowej. Johann Georg Jung senior w 1633, dzięki książęcej protekcji przygotowywał plany i szkice na potrzeby dworu saksońskiego, jednak dopiero od 1638 senior wraz z Georgiem Conradem zaczął w swojej pracowni kartograficznej pełną produkcję map. W 1639 były to m.in.: plany miasta Würzburga (w skali 1:300 000), natomiast w 1641 pionierskie dzieło Totius Germaniae Novum Itinerarium (w skali 1:485 000), w którym naniesiono wszystkie znane ówcześnie szlaki, drogi i trakty komunikacyjne. Jungowie sporządzili również pierwszy w historii plan Rothenburga. Łącznie w pracowni Jungów sporządzono w tym czasie około trzydziestu różnych dzieł kartograficznych[4]. W 1669 w rothenburskiej pracowni wykonano prace kartograficzne dla prowincji Würzburga[5].

Wielkim następcą Johanna juniora w pracowni był jego syn Otto Christoph Jung (ur. 28 kwietnia 1647, zm. 15 marca 1721). Ostatnim z XVIII-wiecznych artystów w rodzie był syn Otto Christopha, nadworny malarz Jörg Christoph Jung, który założył własną pracownię w Fuldzie.

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie:

Osoby[edytuj | edytuj kod]

urodzone w Rothenburg ob der Tauber[edytuj | edytuj kod]

związane z miastem[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Burdziński Jerzy: Średniowieczna perła Bawarii, w: „Poznaj Świat” nr 2/1998 (497), s. 57-61.
  2. GedBas – Datenblatt von: Johann Georg d.Ä. JUNG.
  3. Hans Vollet Abriss der Kartographie des Fürstentums Kulmbach-Bayreuth, Wydawnictwo Freunde der Plassenburg, 1977, s. 22-24.
  4. Wilhelm Bonacker Georg Conrad Jung and His Manuscript Map of Franconia w: Imago Mundi The International Journal for the History of Cartography, nr. 14 (1959) s. 113-114.
  5. Josef Dünninger, Dieter Harmening Volkskultur und Geschichte: Festgabe für Josef Dünninger zum 65. Geburtstag (Wydawnictwo E. Schmidt, 1970, s.159-160).