Rozchodnik
| Rozchodnik | |
|---|---|
 Morfologia (rozchodnik ostry)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Rząd | skalnicowce |
| Rodzina | gruboszowate |
| Rodzaj | rozchodnik |
| Nazwa systematyczna | |
| Sedum L. Sp. Pl. 430. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Rozchodnik (Sedum L.) – rodzaj roślin należący do rodziny gruboszowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 400 gat. występujących głównie na półkuli północnej[2]. Gatunkiem typowym jest Sedum acre L.[3]:
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
W większości sukulenty liściowe. Są wśród nich rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny, krzewinki lub krzewy[2]. Łodyga wzniesiona lub podnosząca się. Ulistnienie skrętoległe, naprzeciwległe lub okółkowe, liście gruboszowate, płaskie lub wałeczkowate. Kwiaty małe, białe, żółte lub różowe, zebrane w szczytowe podbaldachy. Zazwyczaj pięciokrotne, przeważnie z podwójną liczbą pręcików, o płatkach zwykle gwiazdkowato rozpostartych. Owoce: wielonasienny mieszek.
[edytuj] Systematyka
Aithales Webb & Berthel., Aizopsis Grulich, Amerosedum Á. Löve & D. Löve, Anacampseros Mill., Asterosedum Grulich, Breitungia Á. Löve & D. Löve, Cepaea Fabr., Chetyson Raf., Clausenellia Á. Löve & D. Löve, Cockerellia (R. T. Clausen & N. W. Uhl) Á. Löve & D. Löve, Congdonia Jeps., Corynephyllum Rose, Etiosedum Á. Löve & D. Löve, Gormania Britton, Helladia M. Král, Hjaltalinia Á. Löve & D. Löve, Keratolepis Rose ex Fröd., Lenophyllum Rose, Leucosedum Fourr., Macrosepalum Regel & Schmalh., Mucizonia (DC.) Batt. & Trab., Oreosedum Grulich, Parvisedum R. T. Clausen, Petrosedum Grulich, Poenosedum Holub, Procrassula Griseb., Pseudorosularia Gurgen., Sedastrum Rose, Sedella Fourr., nom. inval., Spathulata (Boriss.) Á. Löve & D. Löve, Telmissa Fenzl, Tetrorum Rose, Triactina Hook. f. & Thomson
- Uwagi taksonomiczne
Wiele gatunków zaliczanych do rodzaju Sedum w nowszych ujęciach taksonomicznych zostało zaleczone do innych rodzajów, głównie Hylotelephium, Phedimus i Rhodiola[4].
- Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)[1]
Rodzaj Sedum należy do podrodziny Sempervivoideae, rodziny gruboszowatych Crassualaceae, do rzędu skalnicowców (Saxifragales) i wraz z nim do okrytonasiennych.
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Saxifraganae Reveal, rząd skalnicowce (Saxifragales Dumort.), rodzina gruboszowate (Crassulaceae DC. in Lam. & DC.), podrodzina Sedoideae Endl. ex Walp., plemię Sedeae Fr., podplemię Sedinae Kitt. in A. Rich., rodzaj rozchodnik (Sedum L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- rozchodnik alpejski (Sedum alpestre Vill.)
- rozchodnik biały (Sedum album L.) – antropofit zadomowiony
- rozchodnik czarniawy (Sedum atratum L.)
- rozchodnik karpacki (Sedum fabaria W. D. J. Koc)
- rozchodnik kaukaski (Sedum spurium M. Bieb.) – antropofit zadomowiony
- rozchodnik ostry (Sedum acre L.)
- rozchodnik owłosiony (Sedum villosum L.)
- rozchodnik ościsty (Sedum reflexum L.)
- rozchodnik sześciorzędowy (Sedum sexangulare L.)
- rozchodnik wielki (Sedum maximum (L.) Hoffm.)
- Inne gatunki, głównie uprawiane (wybór)
- rozchodnik angielski (Sedum anglicum Huds.)
- rozchodnik błękitny (Sedum caeruleum)
- rozchodnik Forstera (Sedum forsterianum Sm.)
- rozchodnik gęstolistny (Sedum dasyphyllum L.)
- rozchodnik oregoński (Sedum oregonense (S. Watson) M. Peck)
- rozchodnik rozłogowy (Sedum sarmentosum Bunge)
- rozchodnik Siebolda (Sedum sieboldii)
- rozchodnik siny, r. hiszpański (Sedum hispanicum L.)
- rozchodnik skalny (Sedum montanum Perr et Song.)
[edytuj] Zastosowanie
Wiele gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne, czasami dziczeją i występują w siedliskach naturalnych i półnaturalnych jako efemerofity. Są bardzo łatwe w uprawie, nadają się do obsadzania murków i do ogródków skalnych. Niektóre mniej mrozoodporne gatunki są uprawiane w widnych pomieszczeniach jako rośliny pokojowe.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-11].
- ↑ 2,0 2,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ 4,0 4,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sedum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
