Rozchodnik wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rozchodnik wielki
Sedum telephium ssp maximum.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd skalnicowce
Rodzina gruboszowate
Rodzaj rozchodnik
Gatunek rozchodnik wielki
Nazwa systematyczna
Sedum maximum (L.) Suter
Helvet. Fl. 1:270. 1802
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiatostan

Rozchodnik wielki, rozchodnikowiec wielki (Sedum maximum L.) – gatunek rośliny należący do rodziny gruboszowatych. Pochodzi z Europy. W Polsce rozpowszechniony w Sudetach i Karpatach oraz na Pogórzu.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

  • Nazwę Sedum maximum podaje Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski[2]. Według nowszych ujęć taksonomicznych nie jest to odrębny gatunek, lecz podgatunek i ma nazwę naukową Hylotelephium telephium (L.) H. Ohba subsp. maximum (L.) H. Ohba (Bot. Mag. (Tokyo) 90(1017):53. 1977)[3]. Należy więc do rodzaju rozchodnikowiec (Hylotelephium) i prawidłowa jego nazwa polska to rozchodnikowiec wielki.
  • Synonimy[3]: Sedum maximum (L.) Suter, Sedum telephium subsp. maximum (L.) Krock.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Wzniesiona, mięsista, często o czerwonawym zabarwieniu, dorastającą do 60 cm wysokości.
Liście
Mięsiste, płaskie, duże, jajowate bez ogonków, nierówno ząbkowane. Ułożone w okółkach po trzy lub naprzeciwległe. Górne liście sercowatą nasadą na wpół obejmują łodygę.
Kwiaty
O barwie żółtej, zielonożółtej czasami białej lub jasnoróżowej. Zebrane w duże, gęste, rozgałęzione i zwarte baldachy. Kwiaty promieniste, 5-krotne, pręciki o brudnożóltych pylnikach są dłuższe od płatków.
Owoce
Wielonasienne torebki (mieszki).
Korzenie
Bulwiaste, zgrubiałe.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do września. Związana z sucholubnymi murawami o dużej przepuszczalności wody, porastającymi wapienne zbocza oraz okolice piarżysk. Występuje w górach do wysokości 1800 m n.p.m. Rośnie na glebach suchych, kamienistych, piaszczystych chętnie z zawartością wapnia. Rozchodnik wielki jest sukulentem, rośnie na podłożu suchym o dużej przepuszczalności, dlatego ze względu na niedobory wody przystosował się do trudnych warunków, gromadząc zapasy wody w liściach i łodygach.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna: Jest jednym z rzadziej u nas uprawianych rozchodników. Nadaje się do ogrodów skalnych oraz do ogrodów naturalistycznych. Jako sukulent jest wytrzymały na suszę. Gleba nie musi być żyzna, ale nie może być stale podmokła. Może być uprawiany z nasion, najłatwiej jednak rozmnażać go z sadzonek, lub przez podział rozrośniętej kępy.
  • Roślina lecznicza: intensywnie wykorzystywana była w ziołolecznictwie ludowym przy chorobach reumatycznych.
  • Sztuka kulinarna: stosowana w kuchni ludowej, z młodych soczystych pędów i liści przyrządzano sałatę.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Rozchodnik cieszył się dużą popularnością wśród górali pienińskich. Wierzono, że jego korzeń zawieszony między łopatkami na nitce lub rzemyku chroni przed bólami reumatycznymi. W dzień św. Jana zrywano roślinę i wieszano między powałą a belkami. Jeśli ziele długo pozostawało zielone, wróżyło to domownikom długie życie i pomyślność.
  • Roślina żywicielska dla gąsienic motyli: niepylaka apollo i modraszka orion.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-11].
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  3. 3,0 3,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  2. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.