Rozejm w Compiègne (1918)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozejm w Compiègne
Waffenstillstand gr.jpg
Marszałek Ferdinand Foch przyjmuje delegację niemiecką
Data 11 listopada 1918
Miejsce Wagon kolejowy w lesie Compiègne
Przyczyna I wojna światowa
Terytorium Francja
Strony traktatu
Ententa  Cesarstwo Niemieckie
Przywódcy
Ferdinand Foch Matthias Erzberger
Ferdinand Foch przed wagonem kolejowym w lesie Compiègne
Strona tytułowa „The New York Times” obwieszcza rozejm

Rozejm w Compiègne – kończący I wojnę światową układ rozejmowy pomiędzy Ententą i Cesarstwem Niemieckim, uzgodniony w poniedziałek 11 listopada 1918 roku o godzinie 5.12 i podpisany o 5.20 rano w wagonie kolejowym w lesie Compiègne[a]. Zgodnie z propozycją marszałka Focha obie strony przyjęły jako godzinę złożenia podpisów 5.00. Rozejm wszedł w życie tego samego dnia o godzinie 11.00 czasu paryskiego, to jest po 6 godzinach od zakomunikowanej godziny podpisania[1].

Przewodniczącym strony Sprzymierzonych był wódz naczelny wojsk, marszałek Ferdinand Foch, zaś przewodniczącym delegacji niemieckiej Matthias Erzberger. Pozostałymi członkami niemieckiej delegacji rozejmowej byli Alfred von Oberndorff (dyplomata z Ministerstwa Spraw Zagranicznych), komandor Ernst Vanselow i generał major Detlof von Winterfeldt.

Na konferencji pokojowej w Paryżu potwierdzono warunki rozejmu traktatem wersalskim z 28 czerwca 1919 roku.

Postanowienia rozejmu w Compiègne[edytuj | edytuj kod]

  • Wejście w życie w sześć godzin od podpisania (godzina 11.00 przed południem)
  • Natychmiastowe wycofanie Armii Cesarstwa Niemieckiego z Francji, Belgii, Luksemburga oraz Alzacji i Lotaryngii
  • Stopniowe wycofanie wszystkich wojsk niemieckich z własnych terenów na zachód od Renu i strefy 30 km od jego brzegów w miastach Moguncja, Koblencja i Kolonia
  • Wycofanie wojsk niemieckich na wschodzie na granicę z 1914 roku
  • Anulowanie traktatu brzeskiego i traktatu w Bukareszcie
  • Internowanie niemieckiej floty (Hochseeflotte) i utrzymanie przez aliantów blokady morskiej Niemiec
  • Wydanie Sprzymierzonym 5000 dział, 25 000 karabinów maszynowych, 1700 samolotów, wszystkich okrętów podwodnych, 5000 lokomotyw, 5000 ciężarówek i 150 000 wagonów kolejowych. Pierwotne żądania aliantów, przedstawione rankiem 8 listopada 1918 roku, dotyczyły wydania 2000 samolotów, 160 okrętów podwodnych, 10 000 ciężarówek i 30 000 karabinów maszynowych, jednakże wielkości te przekraczały ilości sprzętu i uzbrojenia faktycznie posiadanego przez Niemców.

Rozejm w Compiègne a sprawa Polski[edytuj | edytuj kod]

Artykuł XII rozejmu w Compiègne przewidywał ewakuację wojsk niemieckich z Austro-Węgier, Rumunii, Turcji oraz byłego już Imperium Rosyjskiego, a więc również ziem polskich. W tym ostatnim przypadku, po interwencji m.in. Romana Dmowskiego[b] zmieniono tekst dotyczący wycofania wojsk niemieckich do brzmienia „gdy alianci uznają moment ewakuacji za właściwy biorąc pod uwagę sytuację wewnętrzną tych obszarów”. Z kolei artykuł XVI głosił, że „Alianci będą mieli wolny dostęp do terytoriów ewakuowanych przez Niemców na Wschodzie już to przez Gdańsk, już to Wisłą, aby móc zaopatrywać ludność i w celu utrzymania porządku”[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Kilka tygodni wcześniej, 5 października, z inicjatywą rozmów wystąpił nowo mianowany kanclerz Rzeszy Niemieckiej Maximilian von Baden.
  2. Roman Dmowski zaniepokojony był perspektywą sytuacji gdy, jak pisał: „wojska polskiego właściwie w kraju nie ma, alianci ze swoim wojskiem nie przyszli, wojsko niemieckie usuwa się do Niemiec, a na jego miejsce wlewa się fala bolszewicka ze wschodu.”.

Przypisy

  1. Nicholas Best, Władysław Jeżewski: Najważniejszy dzień w historii. Jak skończyła się Wielka Wojna. Warszawa: Magnum, 2008, s. 135. ISBN 978-83-89656-47-6.
  2. Henryk Zieliński: Sytuacja międzynarodowa a odbudowa niepodległej Polski; rozejm w Compiègne. W: Historia Polski. T. IV: 1918–1939. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984, s. 88. ISBN 83-01-03866-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]