Rozmiary dinozaurów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Porównanie rozmiarów największych przedstawicieli poszczególnych grup.

Dinozaury wyginęły prawie wszystkie 65 mln lat temu. Udało się przetrwać tylko małym, opierzonym dinozaurom, ptakom. Są one tylko odpryskiem ponad 800 gatunków dinozaurów, które zamieszkiwały ląd. Były wśród nich drapieżniki i roślinożercy. Dinozaury są słynne głównie ze względu na swe rozmiary – były wśród nich 30- metrowe olbrzymy oraz podobne do kur zwierzęta długości 1 metra.

Pierwszy prawdziwy dinozaur – eoraptor, żyjący 220 mln lat temu, miał zaledwie 1 metr. Jednak gdy rozpoczęła się ewolucja dinozaurów, zaczęły one rosnąć. Kulminacją tego procesu były gigantyczne zauropody żyjące w jurze, mające kilkadziesiąt metrów długości. Na drugim końcu skali znalazły się małe drapieżniki, które pojawiły się w triasie, a maksymalną liczbę rodzajów osiągnęły w kredzie.


← mln lat temu
Dinozaury panowały na ziemi przez 160 mln lat.
←4,6 mld 541 485 443 419 359 299 252 201 145 66 23 2


Najdłuższe dinozaury i zarazem najwięksi przedstawiciele zauropodów.
Porównanie rozmiarów największych ornitopodów.
Porównanie rozmiarów największych teropodów.
Porównanie rozmiarów stegozaurów.
Porównanie rozmiarów ceratopsów.
Porównanie rozmiarów pachycefalozaurów.
Rozmiary najmniejszych teropodów a zarazem najmniejszych dinozaurów.

O rozmiarach dinozaurów dowiadujemy się ze skamielin znajdowanych na całym świecie, od pustyń, po Antarktydę. Wydaje się to dowodem na istnienie w czasach pierwszych dinozaurów gigantycznego lądu, Pangei, a nie osobnych kontynentów, jak dzisiaj. Dzięki temu połączeniu dinozaury mogły się rozejść po całym świecie, a gdy Pangea się rozpadła, ewoluowały z dala od siebie i różnicowały swoje wymiary.

Przypuszcza się, że największe dinozaury mogły żyć nawet do 100[1], a nawet 200 lat, pomimo tego, że szybko osiągały dojrzałość. Maleńki tyranozaur, mający nie więcej niż 1 m, w parę lat zmieniał się w 10-metrowego potwora.

Ogromne rozmiary zauropodów mają swój powód w zawartości CO2 w powietrzu, która 150 mln lat temu była znacznie większa[2]. Związek ten przyśpiesza wzrost roślin, ale też obniża ich wartość odżywczą. Zauropody, by móc wyciągnąć z liści więcej substancji odżywczych, powiększały układ trawienny, a wraz z nim rosło całe ciało.

Powód maleńkich rozmiarów niektórych teropodów jest o wiele prostszy – mięsożercy, by móc szybciej gonić ofiary, pomniejszali rozmiary, by być lżejszymi. Wykształciły się też u nich dobrze rozwinięte kończyny tylne, ponieważ na dwóch nogach można biegać szybciej, niż na czterech. Jednak inne teropody szły w przeciwnym kierunku, powiększając wymiary. Pozbawiły się tym samym możliwości aktywnego pościgu za ofiarami. Zyskały za to możliwość odstraszania małych krewniaków od ich zdobyczy. Technikę tę praktykowali tacy wielcy mięsożercy, jak np. tyranozaur lub karcharodontozaur.

Mikroraptor miał nieco ponad 30 cm i ważył 1 kg. Był tak lekki, że prawdopodobnie mógł przemieszczać się lotem ślizgowym, za pomocą czterech skrzydeł[3]. Niewiele większe były 2 gatunki żyjące w jurze, przed mikroraptorem: kompsognat (60 – 100 cm) i prokompsognat (75 – 133 cm), oba ważące nieco ponad 3 kg. Maleńki epidendrozaur ważył około 100 g.

Oprócz teropodów i zauropodów, wśród dinozaurów występowały ornitopody, czyli dinozaury ptasiomiedniczne. Była to bardzo zróżnicowana grupa, jednak wszyscy jej przedstawiciele byli roślinożercami. Wielki iguanodon mający prawie 10 m długości był w tej grupie średniakiem, a jej najwięksi przedstawiciele mieli ponad 13 m. Istniały też oczywiście wśród nich małe zwierzęta, przykładem może być nanozaur o długości nie przekraczającej 1 m.

O rozmiarach dinozaurów prowadzone były różne dyskusje i pojawiało się na ten temat coraz więcej kontrowersji. Przykładem może być spinozaur, teropod odkryty ponad 80 lat temu, którego szczątki zostały zniszczone podczas 2 Wojny Światowej, poszedł w zapomnienie, a przecież był właściwie największym teropodem. Gdyby nie odkrycia z 1995 oraz 2005 r., za największego teropoda uchodziłby tyranozaur lub giganotozaur. Innym przykładem jest sejsmozaur z grupy zauropodów, który kiedyś uchodził za gargantuiczne stworzenie o długości 50 m i wadze 100 ton, na podstawie nowych badań okazał się niemal 2 razy mniejszy. Jego prawdziwe rozmiary to 35 m długości i 28 ton wagi. Obecnie za największego dinozaura uważa się amficeliasa, o długości 45 metrów. Dawne szacunki 60 metrów są niemal na pewno przeszacowane.

Przypisy