Rozstaw osi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rozstaw osi pojazdu

Rozstaw osi jest to odległość pomiędzy środkiem przedniego i tylnego koła.

Samochody[edytuj | edytuj kod]

W samochodach rozstaw osi jest to odległość pomiędzy środkiem koła przedniego a tylnego. W stanie równowagi łączny moment siły działający na samochód wynosi zero, dlatego też rozstaw osi związany jest z ciężarem przypadającym na każde koło co opisuje równanie:

W_f = {d_r \over L}mg
W_r = {d_f \over L}mg

gdzie W_f to ciężar naciskający na koło przednie, W_r na koło tylne, L to rozstaw osi, d_r to odległość środka ciężkości od tylnego koła, d_f odległość środka ciężkości od koła przedniego (d_f + d_r = L), m to masa samochodu, a g to przyspieszenie ziemskie normalne. Przykładowo, przy załadowaniu bagażnika znajdującego się z tyłu pojazdu ciężkim sprzętem środek ciężkości przesuwa się do tyłu, wzrasta ciężar naciskający na koła tylne, powoduje to, że tył pojazdu obniża się w zależności od sztywności zawieszenia. Jeśli samochód przyspieszy lub zacznie hamować, dodatkowy moment siły oddziałuje na tylną oponę, równanie przyjmuje wartość:

W_f = {d_r \over L}mg - {h_{cg} \over L}ma
W_r = {d_f \over L}mg + {h_{cg} \over L}ma

gdzie W_f to ciężar naciskający na koło przednie, W_r ciężar naciskający na koło tylne, d_r to odległość środka ciężkości samochodu od koła tylnego, d_f odległość środka ciężkości samochodu od koła przedniego, L to rozstaw osi, m to masa samochodu, g to przyspieszenie ziemskie (w przybliżeniu 9,8 m/s2), h_{cg} to prostopadle mierzona odległość środka ciężkości od powierzchni ziemi, a natomiast to przyspieszenie samochodu (lub opóźnienie jeśli wykonywany jest manewr hamowania). Można to zaobserwować w życiu codziennym: kiedy samochód przyspiesza, jego tył zazwyczaj lekko osiada zaś podnosi się przód (to jak bardzo zależy od sztywności zawieszenia). Analogicznie jest w przypadku hamowania - przód osiada (tzw. fading - nurkowanie), podnosi się tył nadwozia[1].

Ponieważ rozstaw osi ma wpływ na rozłożenie masy samochodu, jego długość jest kluczowa przy projektowaniu samochodu, decyduje ona o jego właściwościach jezdnych i wyważeniu. Przykładowo, samochód w którym nacisk na tylną oś jest duży wykazuje skłonność do podsterowności, koła przednie nie mają wystarczającego docisku a przez to przyczepności. Należy dlatego pamiętać by przy holowaniu jednoosiowej przyczepy kempingowej docisk na hak holowniczy wynosił około 400 N. Samochód może również wykazywać tendencję do nadsterowności jeśli wywierany będzie zbyt duży nacisk na koła przednie przy niedostatecznym dociążeniu kół tylnych. Również podczas skręcania na koła oddziałuje boczny moment siły, który nadaje im siłę skrętną której wielkość zależy od odległości koła od środka ciężkości pojazdu. Dlatego też w samochodach z krótkim rozstawem osi, mała odległość pomiędzy środkiem ciężkości a tylną oponą powodować będzie występowanie większej siły bocznej działającej na tylną oponę, oznacza to w praktyce szybsze przyspieszanie i większą podatność pojazdu na ściąganie jego tylnej części.

Większość współczesnych segmentów samochodowych wydzielanych jest według rozstawu osi.

Jednoślady[edytuj | edytuj kod]

W większości motocyklów i rowerów rozstaw osi jest tak krótki w stosunku do wysokości ich środka ciężkości, że możliwe do wykonania są stoppie oraz wheelie (jazda tylko na tylnym lub przednim kole).

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Rozstaw Nazwa modelu
4085 mm[2] Mercedes Benz W220 Pullman
3880 mm[3] ZiŁ-4104
3827 mm[4] Maybach 62 S
1694 mm[5] Vespa 400

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andy Ruina, Rudra Pratap: Introduction to Statics and Dynamics. Oxford University Press, 2002, s. 350. [dostęp 2007-03-23].
  2. 2000 Mercedes-Benz S 500 Pullman {VV 220} technical specifications (ang.). W: carfolio.com [on-line]. [dostęp 2010-07-12].
  3. 1985 ZIL 4104 Limousine technical specifications (ang.). W: carfolio.com [on-line]. [dostęp 2010-07-12].
  4. 2010 Maybach 62 S technical specifications (ang.). W: carfolio.com [on-line]. [dostęp 2010-07-12].
  5. 1957 Vespa 400 technical specifications (ang.). W: carfolio.com [on-line]. [dostęp 2010-07-12].