Rozszczepka pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozszczepka pospolita
Schizophyllum commune G2.1.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina rozszczepkowate
Rodzaj rozszczepka
Gatunek rozszczepka pospolita
Nazwa systematyczna
Schizophyllum commune Fr.
Observ. mycol. (Havniae) 1: 103 (1815)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Wewnętrzna strona owocnika rozszczepki pospolitej
Rozszczepki pospolite na pniu (widoczne zewnętrzne strony owocników)

Rozszczepka pospolita (Schizophyllum commune Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny rozszczepkowatych (Schizophyllaceae)[1][2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako olszówka pospolita, kosmatek, dwójlistek towarzyski[3]. Ma 23 synonimy łacińskie. Niektóre z nich[4]:

  • Agaricus alneus L. 1755
  • Agaricus alneus Reichard 1780
  • Agaricus multifidus Batsch 1786
  • Apus alneus (L.) Gray 1821
  • Daedalea commune (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Merulius alneus (L.) J.F. Gmel. 1792
  • Merulius alneus (Reichard) Schumach. 1803
  • Merulius communis (Fr.) Spirin & Zmitr. 2004
  • Schizophyllum alneum (L.) J. Schröt. 1888
  • Schizophyllum alneum (Reichard) Kuntze 1898
  • Schizophyllum alneus (L.) Kuntze (1898)
  • Schizophyllum commune var. multifidum (Batsch) Cooke 1892
  • Schizophyllum multifidum (Batsch) Fr. 1875

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 1-4 cm, kształt kolisty, półkolisty, wachlarzowaty lub muszelkowaty. Do podłoża przyrasta bokiem. Trzonu brak. Powierzchnia filcowata o kolorze od białawego do szarego[5]. Pokryta jest szczecinkami i jest promieniście pofałdowana lub bruzdowana. Czasami posiada odcień beżowy lub różowy. Zdarza się też, że pomiędzy szczecinkami osiedlają się glony nadające kapeluszowi zielony kolor[2].

Hymenofor

Szary do bladoczerwonobrązowego i w grupie owocników przypomina podłużnie rozszczepione blaszki, co jest charakterystyczną cechą rodzaju rozszczepka[6]. Podczas suchej pogody zwijają się, w ten sposób chroniąc zarodniki przed wyschnięciem[2].

Miąższ

U młodych okazów mięsisty, ale szybko staje się łykowaty i skórzasty[5]. Podczas wilgotnej pogody jednak staje się giętki i elastyczny[2].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki bezbarwne, eliptyczne, o gładkiej powierzchni. Rozmiar 3-4 × 1-1,5 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek pospolity na całym świecie. Unika siedlisk wilgotnych i występuje głównie w miejscach dobrze nasłonecznionych. Rośnie na martwym drewnie drzew liściastych i iglastych, a także na zranionych miejscach żywych drzew. Rozwija się przez cały rok. Można go spotkać na pniach i pniakach drzew, na suchych gałęziach, na starym, składowanym drewnie. Często występuje razem z porostami i wrośniakiem szorstkim (Trametes hirsuta)[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof i pasożyt. Wywołuje białą zgniliznę drewna. Czasami wyrządza szkody w rolnictwie, poraża bowiem zafoliowane bale siana i kiszonki. Czasami (rzadko) atakuje również ludzi. Obecność grzybni tego gatunku stwierdzono np. w drogach oddechowych u ludzi o osłabionym układzie odpornościowym[6].

W Europie jest uważana za grzyb niejadalny. Jednak na opracowanej dla FAO liście jest wymieniona jako grzyb jadalny w następujących państwach świata: Benin, Chiny (z Hongkongiem), Demokratyczna Republika Konga, Etiopia, Ghana, Gwatemala, Indie, Laos, Madagaskar, Malawi, Meksyk, Mozambik, Nigeria, Peru, Republika Środkowoafrykańska, Zambia[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Podobna jest ciżmówka zmienna (Crepidotis variabilis). Rozróżnić ją można jednak łatwo po nierozszczepionych blaszkach. Ma brązowe zarodniki i rośnie w bardziej wilgotnych siedliskach[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Grzybland. Rozszczepka pospolita. [dostęp 2012-01-10].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  5. 5,0 5,1 5,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  7. Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.