Rozszczepka pospolita
| Rozszczepka pospolita | |
|---|---|
 Blaszki rozszczepki pospolitej
|
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | pieczarkowce |
| Rodzina | rozszczepkowate |
| Rodzaj | rozszczepka |
| Gatunek | rozszczepka pospolita |
| Nazwa systematyczna | |
| Schizophyllum commune Fr.[2] Observ. mycol. (Havniae) 1: 103 (1815) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Rozszczepka pospolita (Schizophyllum commune Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny rozszczepkowatych (Schizophyllaceae). Ma też inne polskie nazwy: dwójlistek towarzyski, kosmatek, olszówka pospolita[3].
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Średnica 1-4 cm, kształt kolisty, półkolisty, wachlarzowaty lub muszelkowaty. Do podłoża przyrasta bokiem. Trzonu brak. Powierzchnia filcowata o kolorze od białawego do szarego[4]. Pokryta jest szczecinkami i jest promieniście pofałdowana lub bruzdowana. Czasami posiada odcień beżowy lub różowy. Zdarza się też, że pomiędzy szczecinkami osiedlają się glony nadające kapeluszowi zielony kolor[3].
- Blaszki
- Mają kolor od szarego do bladoczerwonobrązowego i są wzdłuż ostrza podłużnie rozszczepione, co jest charakterystyczną cechą rodzaju rozszczepka[5]. Podczas suchej pogody zwijają się, w ten sposób chroniąc zarodniki przed wyschnięciem[3].
- Miąższ
- U młodych okazów mięsisty, ale szybko staje się łykowaty i skórzasty[4]. Podczas wilgotnej pogody jednak staje się giętki i elastyczny[3].
- Wysyp zarodników
- Biały. Zarodniki bezbarwne, eliptyczne, o gładkiej powierzchni. Rozmiar 3-4 × 1-1,5 μm[4].
Występowanie [edytuj]
Gatunek pospolity na całym świecie. Unika siedlisk wilgotnych i występuje głównie w miejscach dobrze nasłonecznionych. Rośnie na martwym drewnie drzew liściastych i iglastych, a także na zranionych miejscach żywych drzew. Rozwija się przez cały rok. Można go spotkać na pniach i pniakach drzew, na suchych gałęziach, na starym, składowanym drewnie. Często występuje razem z porostami i wrośniakiem szorstkim (Trametes hirsuta)[5].
Znaczenie [edytuj]
Saprotrof i pasożyt. Wywołuje białą zgniliznę drewna. Czasami wyrządza szkody w rolnictwie, poraża bowiem zafoliowane bale siana i kiszonki. Czasami (rzadko) atakuje również ludzi. Obecność grzybni tego gatunku stwierdzono np. w drogach oddechowych u ludzi o osłabionym układzie odpornościowym[5].
W Europie jest uważana za grzyb niejadalny. Jednak na opracowanej dla FAO liście jest wymieniona jako grzyb jadalny w następujących państwach świata: Benin, Chiny (z Hongkongiem), Demokratyczna Republika Konga, Etiopia, Ghana, Gwatemala, Indie, Laos, Madagaskar, Malawi, Meksyk, Mozambik, Nigeria, Peru, Republika Środkowoafrykańska, Zambia[6].
Synonimy [edytuj]
- Agaricus alneus L., 1755
- Agaricus alneus Reichard, 1780
- Agaricus multifidus Batsch, 1786
- Apus alneus (L.) Gray, 1821
- Daedalea commune (Fr.) P. Kumm., 1871
- Merulius alneus (L.) J.F. Gmel., 1792
- Merulius alneus (Reichard) Schumach., 1803
- Merulius communis (Fr.) Spirin & Zmitr., 2004
- Schizophyllum alneum (L.) J. Schröt., 1888
- Schizophyllum alneum (Reichard) Kuntze, 1898
- Schizophyllum alneus (L.) Kuntze, 1898
- Schizophyllum commune var. multifidum (Batsch) Cooke, 1892
- Schizophyllum multifidum (Batsch) Fr., 1875
(na podstawie Species Fungorum[2])
Gatunki podobne [edytuj]
Podobna jest ciżmówka zmienna (Crepidotis variabilis). Rozróżnić ją można jednak łatwo po nierozszczepionych blaszkach. Ma brązowe zarodniki i rośnie w bardziej wilgotnych siedliskach[5].
Przypisy
- ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 23 grudnia 2009].
- ↑ 2,0 2,1 CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2012-01-02].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Grzybland. Rozszczepka pospolita. [dostęp 2012-01-10].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.
