Rozumice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rozumice
Ruina ewangelickiego kościoła w Rozumicach
Ruina ewangelickiego kościoła w Rozumicach
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat głubczycki
Gmina Kietrz
Liczba ludności (2010[1]) 331
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-130
Tablice rejestracyjne OGL
SIMC 0496142
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Rozumice
Rozumice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rozumice
Rozumice
Ziemia 50°01′N 17°59′E/50,016667 17,983333Na mapach: 50°01′N 17°59′E/50,016667 17,983333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości
Drewniany spichlerz w Rozumicach

Rozumice (cz. Rozumice, niem. Rösnitz) – wieś położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Kietrz.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość została zanotowana w roku 1335 w zlatynizowanej formie jako Resenitz, w 1377 Rosenicz, w 1430 Rosumicz, w 1612 Rosnitz. Nazwa miejscowości jest nazwą patronimiczną pochodzącą od imienia rodowego Rozum z końcówką -ice.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza historyczna wzmianka 1335 r. Osadnictwo niemieckie datowane jest tu od 1230 roku. Miejscowy dialekt wykazywał duże podobieństwo do dialektu niemieckiego z Górnej Frankonii. Od 1524 gmina luterańska do 1946 r. Od 1628 r. prześladowana w monarchii habsburskiej, gdy to po raz pierwszy zamknięto kościół ewangelikom. Mieszkańcy pozostali wierni swojemu wyznaniu. 1742 roku w Prusach uzyskują wolność praktyk religijnych. 1743 r. pozwolenie na budowę domu modlitwy. Działalność hrabiego Ludwika von Zinzendorfa, który był tu osobiście 1726, powoduje, że herrnhuterzy zyskują tu wielu zwolenników, podobnie jak w sąsiedniej wsi Ściborzyce Wielkie, należącej do ewangelickiej parafii Rozumice. Ostatecznie zwolennicy herrnhuterów zamieszkują później w Pawłowiczkach – gdzie powstała ich osada Gnadenfeld.

W okresie sprawowania władzy w Niemczech przez narodowych socjalistów działa tu pastor Arnold Hitzer, członek Kościoła wyznawców – Kościół Wyznający (niem. Bekennende Kirche). W 1946 roku miejscowa ludność zostaje wysiedlona, a nieliczni pozostali tu ewangelicy uczęszczali do ewangelickiego kościoła w Ściborzycach Wielkich. Osiedleni tu z Kresów Wschodnich obecni mieszkańcy utrzymują kontakty – z przyjeżdżającymi tu każdego roku – dawnymi mieszkańcami wsi.

Miejscowi luteranie odegrali znaczącą rolę w renesansie luteranizmu tego regionu w połowie XVIII stulecia. Stanowią oni rzadki przykład niezłomnego trwania w wierze ewangelickiej na Górnym Śląsku, czego symbolicznym wyrazem jest – bezprecedensowy prawdopodobnie na Górnym Śląsku – wygrany w 1800 roku proces o prawo własności miejscowego kościoła. Wyrok ogłoszono w Brzegu 27 czerwca 1800 r.

W 1945 roku stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • ruiny kościoła ewangelickiego wybudowanego w latach 1804-1807 na miejscu wcześniejszej świątyni 1430, a zniszczonego podczas II wojny światowej
  • spichlerz drewniany piętrowy: na temat pochodzenia górnosląskich spichlerzy, które były szczególnie charakterystyczne dla powiatu głubczyckiego, niemieccy etnografowie stawiali różne hipotezy. Frankońską ich genezę kwestionuje się. W powiecie głubczyckim występowały one głównie w Rozumicach i Pilszczu. Wprawdzie układ wiosek i zagród w tych wsiach wykazuje wyraźne podobieństwa z Frankonią, to jednak te gliniane spichlerze zostały usytuowane poza zamkniętymi układami zabudowy zagród po przeciwnej stronie drogi lub przed domem mieszkalnym. Takie Lehmspeicher („gliniane spichlerze”, jak je też nazywano)we Frankonii nie są znane. Późniejsze badania wykazały ślady takich budowli w dolnosaksońskim obszarze w okolicy Osnabrück, gdzie nazywano je Lehms, Lehmhus. Występowały też na pograniczu z Westfalią, ale zanikły. Pierwsi niemieccy osadnicy przybyli w okolice Głubczyc w XIII stuleciu z Westfalii i Dolnej Saksonii, co jest potwierdzone m.in. w odniesieniu do Pilszcza. Kolonistów sprowadził tu biskup Bruno z Ołomuńca, który sam pochodził z Westfalii. Ci pierwsi koloniści wznieśli lamusy w swoich małych osadach, na wzór tych z miejsca swojego pochodzenia. Późniejsi przybysze z Frankonii wprowadzili dobrze zabezpieczone i funkcjonalne lamusy, który nie sytuowali wewnątrz zamkniętych układów zagród. Lamusy podobne do tego z Rozumic można jeszcze zobaczyć w pobliskich wioskach w Czechach. W 2008 r. rozpoczęto zabezpieczenie spichlerza w Rozumicach od pokrycia go nowym dachem. Inicjatorem i sponsorem tego przedsięwzięcia jest Daniel Ciastoń.
  • dom Czyżkowskiego

Inne ciekawe miejsca[edytuj | edytuj kod]

  • pomnik poległych w I wojnie światowej
  • Rezerwat przyrody Góra Gipsowa
  • Rezerwat przyrody Rozumice
  • W Rozumicach znajduję się stanowisko archeologiczne z okresu Dolnego Paleolitu – z jednymi z najstarszych śladów pobytu człowieka na ziemiach Polskich.
  • „Leśna ambona” (niem. Kanzel) to miejsce w jednym z leśnych wąwozów, znajdujące się nieopodal stanowisk archeologicznych (piaskownia), gdzie w czasie rekatolizcji odbywały się ewangelickie nabożeństwa w ukryciu. Nazwa wywodzi się od usypanego wzniesienia, służącego kaznodziei za ambonę. W czasie nazizmu odprawiano tu nabożeństwa upamiętniające niezłomną wierność miejscowych ewangelików Słowu Bożemu, a nie despotycznej władzy. Podobne nabożeństwa miały też miejsce w sąsiednich Ściborzycach Wielkich – Ściborzyce Wielkie.

Od 20 lipca 2008 r. we wsi działa Stowarzyszenie Przyjaciół Rozumic „Róża”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. GUS
  2. Stanisław Drzażdżyński, "Nazwy topograficzne. Słowiańskie nazwy miejscowości na Szląsku Pruskim. Powiat Głubczycki", "Wisła" tom XI 1897, str. 128.