Ruch 19 Kwietnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Movimiento 19 de Abril
M-19
Movimiento 19 de Abril
Bandera M-19
Państwo  Kolumbia
Historia
Sformowanie 1970
Rozformowanie 1990
Pierwszy dowódca Jaime Bateman Cayón
Dane podstawowe
Wojskowy budżet

Ruch 19 Kwietnia (hiszp. Movimiento 19 de Abril, M-19) - kolumbijski ruch partyzancki. Po demobilizacji stał się legalną partią polityczną działającą pod nazwą Sojusz Demokratyczny M-19 (Alianza Democrática M-19). Nazwa organizacji pochodzi od daty prawdopodobnie sfałszowanych wyborów prezydenckich z 19 kwietnia 1970 roku. W wyborach tych przegrał były wojskowy przywódca kraju, Gustavo Rojas Pinilla reprezentowany przez Narodowy Sojusz Ludowy a jego zwolennicy założyli M-19.

Ruch wzorował się na grupach partyzantki miejskiej takich jak Montoneros w Argentynie i Tupamaros w Urugwaju. W połowie 1985 roku, liczba aktywnych żołnierzy M-19 szacowana była między 1500 a 2000, zauważalna była aktywność ruchu na terenach miejskich. M-19 była drugą co do wielkości grupą partyzancką w Kolumbii, zaraz po Rewolucyjnych Siłach Zbrojnych Kolumbii.

Tło[edytuj | edytuj kod]

13 czerwca 1953 roku, generał Gustavo Rojas Pinilla przeprowadził zamach stanu który obalił konserwatywny rząd Laureano Gómeza. Rządowi wojskowemu dowodzonemu przez generała Pinillę udało zahamować się trwający od 1946 roku okres przemocy walk liberałów i konserwatystów znanego jako La Violencia. Rojas zrezygnował w dniu 10 maja 1957 roku, junta wojskowa powołała rząd przejściowy. Dwie dotychczas walczące ze sobą dominujące partie polityczne (liberałów i konserwatystów) utworzyły Front Narodowy. Utworzenie Frontu Narodowego doprowadziło do zakończenia walk między partiami, utworzenia w kraju systemu dwupartyjnego oraz równej rotacji władzy i stanowisk biurokratycznych między liberałami i konserwatystami.

Po rezygnacji, Rojas wyjechał do Republiki Dominikańskiej, gdzie otrzymał azyl polityczny od rządu dyktatora Rafaela Trujillo. Rojas powrócił do Kolumbii w 1962 roku i założył ruch ANAPO (Narodowy Sojusz Ludowy), partia wzięła udział w wyborach w tym samym roku i zajęła czwarte miejsce. W wyborach prezydenckich w 1966 roku, ANAPO wystawiła jako kandydata José Jaramillo Giraldo.

W 1970 roku Rojas był już popularnym liderem, wystartował w wyborach które odbyły się 19 kwietnia 1970 roku. Jego kontrkandydatem był kandydat Frontu Narodowego, Misael Pastrana. Według oficjalnych wyników wyborów Pastrana uzyskał 1.625.025 natomiast Rojas 1.561.468 głosów[1]. Mimo zarzutów o oszustwa i sfałszowanie wyborów, Trybunał Wyborczy uznał zwycięstwo Pastrana.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wczesna działalność[edytuj | edytuj kod]

Po porażce w możliwie sfałszowanych wyborach prezydenckich z 1970 roku, przedstawiciele socjalistycznego skrzydła ANAPO; Jaime Bateman, Alvaro Fayad, Ivan Marino Ospina i Luis Otero Cifuentes, wraz z działaczami takimi jak Carlos Toledo Plata, Izrael Santamaría Andres Almarales, Everth Bustamante i Ivan Jaramillo założyli Ruch 19 kwietnia. Skrzydło socjalistyczne partii weszło w konflikt ze skrzydłem Samuela Moreno Diaza który zbliżył się do Kolumbijskiej Partii Konserwatywnej i jej lidera Misaela Pastrany.

M-19 prowadziła kampanię reklamową w prasie Bogoty; działacze partyzantki zamieszkali w gazetach ogłoszenia, zawierały one enigmatyczne wpisy i symbole graficzne grupy[2]. 17 stycznia 1974 roku, członkowie M-19 ukradli w Bogocie miecz latynoamerykańskiego bohatera narodowego Simona Bolivara. Akcja miała charakter propagandowy i jak tłumaczyli członkowie guerilli miecz miał powrócić do walki[3].

W lutym 1976 roku partyzanci porwali José Raquel Mercado, przewodniczącego Konfederacji Pracowników Kolumbii (CGT), Mercado został stracony 19 kwietnia 1976 roku. Lider guerilli Jaime Bateman argumentował decyzję o straceniu Mercado mówiąc o tym że pracował on dla Amerykanów a M-19 wyda pięćset tysięcy egzemplarzy broszurki w której zaprezentuje dowody przeciwko Merdadowi[4].

31 grudnia 1978 roku, partyzanci przedostali się poprzez 80 metrowy podziemny tunel do arsenału w Cantón Norte. Partyzanci skradli tam ponad pięć tysięcy sztuk broni[5].

Wojna partyzancka[edytuj | edytuj kod]

W 1980 roku, M-19 próbowało porwać dilera i członka kartelu Medellin, Carlosa Lehdera, kryminalista zdołał jednak zbiec. Kilka miesięcy później wojsko poinformowało że jeden z przywódców kartelu Medellin, Jorge Luis Ochoa, przechwycił nagranie M-19 według którego guerilla miała rzekomo planować jego porwanie. Ochoa zwrócił się do przywódcy kartelu, Pablo Escobara, który nakazał gangsterom porwać liderów M-19. Przestępcy wynajęci przez Escobara, porwali trzech najważniejszych dowódców M-19 w Medellin - Guillermo Elvencio Ruiz, Luis Gabriel Bernal i "Pablo Catatumbo"[6].

27 lutego 1980 roku w dniu święta niepodległości Dominikany, oddział szesnastu żołnierzy ruchu dowodzony przez Rosemberg Pabón Comandante Uno i Luisa Otero Cifuentesa, zajął ambasadę Republiki Dominikańskiej. Partyzanci za zakładników wzięli przedstawicieli dyplomacji wielu krajów, w tym ambasadora USA Diego Ascencio i Nuncjusza Apostolskiego. M-19 zażądało uwolnienia około 320 więźniów politycznych. Po kilku dniach uciekł ambasador Urugwaju Fernardo Gomez Fynn. Po 61 dniach negocjacji z Carmenzą Cardonem, uważanym za ideologa M-19, partyzanci wydali zakładników a sami wyjechali na Kubę. W 200 roku Ciro Duran nakręcił film pokazujący atak partyzantów na ambasadę. W wyniku represji wobec M-19, organizacja ograniczyła dotychczasowy miejski charakter i wycofała się w góry[7][8].

W 1981 roku, M-19 porwało Martę Nieves Ochoa, siostrę braci Ochoa z kartelu Medellin. W odpowiedzi na to gang narkotykowy założył prywatną armię, którą nazwano MAS (Śmierć Porywaczom). Oddziały kartelu dokonały serii czystek na członkach M-19 w Bogocie i Madalenie. Po pewnym czasie Pablo Escobar i Ivan Marino Ospina z M-19 podpisali ze sobą porozumienie pokojowe.

W okresie rządów konserwatywnego prezydenta Belisario Betancura (1982-1986), lider M-19, Bateman, zaproponował rządowi spotkanie w Panamie mające zakończyć konflikt. Bateman zginął 28 kwietnia 1983 roku w domniemanej katastrofie lotniczej, a negocjacje zostały zawieszone. Wkrótce zostały odnowione i zakończyły się podpisaniem porozumienia w Corinto na mocy którego doszło do zawieszenia broni i rozpoczęto dialog nad przyszłą demobilizacją grup partyzancki. Jak się okazało obie strony konfliktu zaczęły sabotować postanowienia umów.

W 1985 roku, M-19 przeprowadziło akcję zajęcia Pałacu Sprawiedliwościowi, sprawa ta do dzisiaj dzieli społeczeństwo Kolumbii. 6 listopada 1985 roku, 35-osoby oddział partyzantów dowodzony przez Andrésa Almaralesa i Luisa Otero Cifuentesa zajął budynek Pałacu znajdujący się na Plaza de Bolviar w centrum Bogoty. Atak został przeprowadzony po wiadomości jakoby prezydent miał zostać wezwany do Pałacu Sprawiedliwości. Armia przypuściła frontalny atak na Pałac, spowodowało to wybuch pożaru a w krzyżowym ogniu zginęło 53 cywilów, w tym kilku sędziów Sądu Najwyższego. Incydent nie został w pełni wyjaśniony a obie strony od czasu do czasu wzajemnie obrzucają się oskarżeniami. Członkowie M-19 wielokrotnie mówili o tym że wojsko nie dało im możliwości negocjacji. W ostatnich latach okazało się, że cywile którzy opuścili budynek zostali następnie porwani, torturowani i zabici przez wojsko. W tej sprawie postawiono formalne zarzuty kilku oficerom i podoficerom, w tym pułkownikowi Plazasowi Vedze i generałowi Jesúsowi Armando Arias Cabralesowi[9]. Ustalono też że co najmniej jeden członek M-19, Andrew Almarales został zabity przez wojsko już po rozbiciu oddziału rebeliantów.

M-19 utworzyło Krajowy Koordynat Guerilli (CNG), do bloku weszli też przedstawiciele Ruchu Zbrojnego Quintuina Lame i Frontu Południowego Ricardo Franco. W 1987 roku CNG zostało przekształcone w Partyzancki Koordynat Simona Bolivara (CGSB). Celem tej organizacji był utworzenie jednolitego frontu w negocjacjach pokojowych prowadzonych z rządem, ale również prowadzenie wspólnych działań zbrojnych.

26 kwietnia 1990 roku grupa przestępców wynajętych najprawdopodobniej przez służby specjalne DAS, dokonała zamachu na Carlosa Pizzaro Leongómeza, kandydata na prezydenta Kolumbii z ramienia Sojuszu Demokratycznego, partii politycznej związanej z M-19[10].

Demobilizacja[edytuj | edytuj kod]

Proces pokojowy na linii rząd-M-19 zrealizowany został w okresie gdy prezydentem był Virgilio Barco Vargas. M-19 podkreślała że jej głównym żądaniem jest utworzenie Narodowego Zgromadzenia Ustawodawczego które wprowadzi zmiany w konstytucji która dotychczas nie gwarantowała możliwości tworzenia i działania innych partii politycznych poza dwiema dotychczasowymi partiami (konserwatywna i liberalna), ani nie dawała możliwości reprezentacji parlamentarnej mniejszościom.

Grupa oficjalnie została zdemobilizowano 8 marca 1990 roku przez jej ówczesnego komendanta Carlosa Pizzaro Leongómeza. M-19 utworzyła legalną partię polityczną - M-19 Sojusz Demokratyczny.

Sojusz Demokratyczny[edytuj | edytuj kod]

W wyborach prezydenckich w 1990 roku Sojusz Demokratyczny wystawił kandydaturę Carlosa Pizzaro jednak został on zamordowany 26 kwietnia 1990 roku. Zastąpił go Antonio Navarro Wolf, zajął on trzecie miejsce za kandydatami partii tradycyjnych. Partia w wyborach do Zgromadzenia Narodowego zdobyła 19 miejsc. Największym osiągnięciem Sojuszu Demokratycznego było doprowadzenie do utworzenia Narodowego Zgromadzenia Ustawodawczego mającego za zadanie przygotowanie nowej konstytucji. Antonio Navarro został wiceprzewodniczącym Zgromadzenia.

Po wyborach do Narodowego Zgromadzenia Ustawodawczego, prezydent César Gaviria mianował Navarre ministrem zdrowia. Następnie Navarra został burmistrzem Pasto.

Kilku byłych członków M-19 zasiliło szeregi lewicowej koalicji Alternatywny Biegun Demokratyczny i Partii Zielonych[11]. W 2010 roku w wyborach prezydenckich Biegun Demokratyczny reprezentował Carlos Gaviria działający w Sojuszu Demokratycznym. Gaviria zajął czwarte miejsce.

W 2011 roku Navaro Wolff i wywodzący się z M-19 burmistrz Bogoty, Gustavo Petro założyli nową centrolewicową partię polityczną, Ruch Postępowy.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Behar, Olga (1985). Las guerras de la paz. Bogotá, Planeta.
  • Castañeda, Jorge (1995). La utopía desarmada. Bogotá: Ediciones tercer mundo.
  • Lara Salive, Patricia (1982). Siembra vientos y recogerás tempestades. Barcelona, Fontamara.
  • Restrepo, Laura (1986). Colombia: Historia de una Traición. Editorial IEPALA. ISBN 8485436342.
  • Vásquez Perdomo, María Eugenia (2000). Escrito para no morir bitácora de una militancia. Bogotá, Ministerio de Cultura.
  • Villamizar Herrera, Darío (1995). Aquel 19 será una historia del M-19, de sus hombres y sus gestas. Un relato entre la guerra, la negociación y la paz. Bogotá, Planeta.