Ruch 26 Lipca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flaga ruchu 26 lipca

Ruch 26 Lipca (hiszp. Movimiento 26; w skrócie M-26) – organizacja założona przez Fidela i Raula Castro w połowie 1955 roku, jako podziemny ruch rewolucyjny. Nazwana tak na pamiątkę wydarzeń z 26 lipca 1953 roku, kiedy to Fidel Castro i jego towarzysze przeprowadzili szturm na koszary bazy wojskowej Moncada w Santiago de Cuba. Ich nadzieją było wszczęcie masowego powstania. Bunt został stłumiony, rewolucjoniści ponieśli wówczas klęskę, jednak atak stał się początkiem rewolucji kubańskiej.

W roku 1955, zakładając Ruch, przyjęto tę samą strategię rewolucyjną, wypracowaną i zastosowaną w 1953 roku. Tajne komórki znajdowały się w całym kraju. Ruch stał się przewodnikiem Kubańczyków w walce przeciwko dyktaturze Batisty.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Fidel Castro niezadowolony z działań opozycji walczącej przeciwko dyktaturze Fulgencio Batisty, zorganizował na początku lat 50. "Ruch". Organizacja ta wywodziła się z centrowo-nacjonalistycznej Partido Ortodoxo i prowadziła działania zarówno cywilne jak i wojskowe. Grupa oparła działania strukturze komórek konspiracyjnych. Każda komórka liczyła dziesięciu członków[1]. Kilkanaście osób tworzyło jądro tego ruchu, wśród nich znalazło się wielu niezadowolonych członków partii Ortodoxo. Od lipca 1952 grupa ruszyła z falą rekrutacji dzięki czemu w ciągu roku udało się jej zgrupować 1200 członków zorganizowanych w ponad stu komórkach. Większość działaczy grupy pochodziła z biedniejszych dzielnic stolicy[2].

W lipcu 1953 roku członkowie grupy zaatakowali koszary Moncada w prowincji Oriente[3]. Rebelianci ruszyli do walki z okrzykiem Wolność albo śmierć[4]. Po dotarciu na miejsce planowanej akcji żołnierze wznieśli alarm a większość rebeliantów znalazła się w ogniu karabinów maszynowych. Po utracie czterech ludzi, Castro zarządził opór[5]. W bitwie śmierć poniosło sześciu opozycjonistów a 15 zostało rannych, po stronie rządowej zginęło 19 żołnierzy a 27 zostało rannych[6]. Propaganda nadawała na temat Ruchu informacje dezinformacyjne, błędnie twierdzono że rebelianci byli oddziałem komunistycznym. Pomimo cenzury i propagandy, szybko na światło dzienne wyszły przypadki tortur i zbiorowych egzekucji dokonywanych przez rząd w Oriente co spowodowało publiczną dezaprobatę względem rządu[7]. W ciągu kolejnych dni wielu rebeliantów zostało aresztowanych.

Początki działalności[edytuj | edytuj kod]

Fidel Castro po wtrąceniu do więzienia wraz z 25 innymi spiskowcami przeformował "Ruch" w grupę o nazwie "Ruch 26 Lipca" (MR-26-7). Grupa nosiła tą nazwę na pamiątkę daty ataku na koszary.

W trakcie pobytu w więzieniu zorganizował tam podziemny uniwersytet noszący nazwę Ideologicznej Akademii Abela Santamarí. Sam organizował trwające pięć godzin dziennie nauczanie historii, filozofii i języka angielskiego[8]. Niektórzy politycy z kręgów reżimu zasugerowali że amnestia będzie dobrą reklamą dla rządu, w rezultacie Batista i Kongres zgodzili się na wprowadzenie jej w życie. Wspierany przez amerykańskie korporacje Batista wierzył że Castro nie będzie stanowił żadnego zagrożenia polityczne. Na mocy amnestii Castro wraz z innymi więźniami opuścił zakład karny 15 maja 1955 roku[9]

Ruch 26 Lipca powołał 11-osobową Dyrekcję Krajową, pomimo tych zmian strukturalnych Castro zachował w Ruchu najważniejszą rolę. Część członków nieprzychylna działaniu Castro odeszła z grupy[10].

Pobyt Castro w Meksyku[edytuj | edytuj kod]

W 1955 doszło do gwałtownych demonstracji i zamachów organizowanych przez opozycje. Rząd stłumił protesty. Fidel i jego brat Raul, zdecydowali się na ucieczkę z kraju w obawie przed represjami. Pozostali na Kubie członkowie Ruchu 26 Lipca w oczekiwaniu przygotowywali działalność komórek rewolucyjnych[11]. Wraz z kilkoma towarzyszami udał się do Meksyku który przez długi okres czasu oferował azyl lewicowym opozycjonistom z innych państw[12]. W trakcie pobytu w Meksyku do ruchu przyłączył się Ernesto "Che" Guevara[13]. Na miejscu Ruch nawiązał współpracę z Hiszpanem Alberto Bayo, będącym republikańskim weteranem hiszpańskiej wojny domowej. Bayo zgodził się aby uczyć opozycjonistów niezbędnych umiejętności potrzebnych w walkach partyzanckie, potajemnie spotykał się z opozycjonistami w Chapultepec gdzie wraz z nimi organizował szkolenia wojskowe[14].

Działacze Ruchu w celu zbierania funduszy udalisię do USA w celu poszukiwania bogatych sympatyków. Obalony przez Batistę prezydent Carlos Prío Socarrás wsparł ich sumom 100 tysięcy dolarów. Rząd Batisty przekupił funkcjonariuszy meksykańskiej policji a ci aresztowali opozycjonistów. Wkrótce działacze zostali wypuszczeni po tym gdy wsparło się za nimi kilku meksykańskich polityków sympatyzujących z ruchem[15]. Ruch na opozycji utrzymywał kontakty z tym na wyspie. Zdobył duże poparcie szczególnie w regionie Oriente[16].

Castro zakupił pozostający w kiepskim stanie jacht "Granma". 25 listopada wraz z 81 rewolucjonistami uzbrojonymi w 90 karabinów, trzy karabiny maszynowe, 40 pistoletów i dwa działka przeciwpancerne, wypłynął w stronę Kuby[17]. Podróż opóźniały wycieki wody[18]. Castro planował pierwotnie przypłynięcie na wyspę w ciągu pięciu dni zgodnie z tym planem, 30 listopada członkowie Ruchu 26 Lipca na czele z Frankiem Paisą przeprowadzili ataki na budynki rządowe w Santiago, Manzanillo i kilku innych miastach[19].

Guevara w 1958

Walki partyzanckie na Kubie[edytuj | edytuj kod]

Granma dotarła do Playa Los Colorados w pobliżu Los Cayuelos w dniu 2 grudnia 1956. Partyzanci wyruszyli w głąb lądu, wzdłuż zalesionego pasma górskiego Sierra Maestra w Oriente. O świcie w dniu 5 grudnia rebelianci zaatakowani zostali przez wojsko a w rezultacie rozproszeni[20].

Opozycjoniści którzy przeżyli obozu. W celu uzyskania broni partyzanci dokonywali nalotów na małe posterunki wojskowe. W styczniu 1957 zajęli placówkę w pobliżu plaży w La Placie[21]. W lipcu 1957 wojska Ruchu 26 Lipca liczyły 200 osób[22].

Na całej Kubie powstawały grupy bojowe organizujące akty sabotażu i przeprowadzające antybatistowskie zamachy. Policja dokonywała masowych aresztowań, tortur i egzekucji pozasądowych. Wieszane na drzwiach zwłoki miały zastraszać dysydentów[23]. Z rąk sił rządowych zginął również Frank Pais co uczyniło Castro niekwestionowanym liderem MR-26-7[24]. W 1957 Castro spotkał się z czołowymi działaczami Partido Ortodoxo. Castro i przywódcy Ortodoxo, Raúl Chibás i Felipe Pazos sporządzili i podpisali w Sierra Maestra, manifest. Wezwano w nim do likwidacji junty wojskowej, utworzenie "wspieranego przez wszystkich" tymczasowego rządu cywilnego, przeprowadzenie umiarkowanej reformy rolnej, industrializacji i kampanii alfabetyzacji a następnie przeprowadzenie "prawdziwie uczciwych, demokratycznych, bezstronnych wyborów"[25]

Batista po porażkach militarnych z 1958 znalazł się pod coraz większą presją. Zwalczanie opozycji połączone z prasową cenzurą, wykorzystywaniem tortur i egzekucji pozasądowych było coraz bardziej krytykowane w kraju i za granicą. Pod wpływem nastrojów antybatistowskich wśród swoich obywateli, rząd USA zaprzestał dostarczania mu broni, przez co Batista był zmuszony kupować broń z Wielkiej Brytanii[26]. Opozycja korzystając z tego wezwała do strajku generalnego. Strajkowi towarzyszyła seria ataków zbrojnych przeprowadzanych przez MR-26-7. Ruch począwszy od 9 kwietnia otrzymywał silne wsparcie w środkowej i wschodniej Kubie a trochę słabsze w innych miejscach[27].

Batista odpowiedział na kampanie partyzantów organizacją Operacji Verano (28 czerwca-8 sierpnia 1958). Artyleria zbombardowała obszary zalesione i wioski podejrzanie o pomaganie bojownikom. 10 tysięcy żołnierzy pod dowództwem generała Eulogio Cantillo otoczyło Sierra Maestra kierując się przy tym w kierunku północy gdzie znajdowały się obozy rebeliantów. Pomimo liczebnej i technologicznej wyższości, armia nie miała doświadczenia w walkach z rebeliantami czy też w walkach w górzystym regionie. 300 ludzi na polecenie Castro unikało otwartej konfrontacji a walkę w celu potrzymania ofensywy wroga prowadzono za pomocą min i zasadzek[28]. Armia poniosła ciężkie straty, w czerwcu 1958 poddał się jeden z batalionów, broń zostła skonfiskowana przez rebeliantów a żołnierzy przekazano do Czerwonego Krzyża[29]. Wielu żołnierzy Batisty przerażonych łamaniem praw człowieka przez stronę rządową, zdezerterowało i zaciągnęło się do wojsk Ruchu 26 Lipca cieszącego się znacznym poparciem na kontrolowanych przez siebie obszarach[30]. W lecie, rebelianci przeszli do ofensywy i zepchnęli wojska z gór na niziny. Castro korzystając ze swojej kolumny okrążyć główną koncentrację armii w Santiago. W listopadzie, siły Castro kontrolowały większość prowincji Oriente i Las Villas oraz otoczyły Santa Clara i Santiago. Dzięki zdobyciu Las Villas, rebelianci podzielili Kubę na dwie części i zamknęli główne drogi i linie kolejowe co przyniosło siłom Batisty poważne straty[31].

Gdy Amerykanie zdali sobie sprawę że Batista przegra wojnę, obawiając się że poprzez socjalistyczne reformy, Castro wyprze z wyspy interesy amerykańskie, postanowili oni usunąć Batistę poprzez wprowadzenie nowej junty . Amerykanie na nowego dyktatora obrali Cantill. Cantillo spotkał się potajemnie z Castro, a obydwoje zgodzili się na zawieszenie broni po którym Batista został zatrzymany i osądzony jako zbrodniarz wojenny[32]. Pragnąc uniknąć trybunału, Batisty zrezygnował z urzędu w dniu 31 grudnia 1958. Z rodziną i najbliższymi doradcami uciekł na wygnanie do Republiki Dominikańskiej ówcześnie zabierając ze sobą ponad 300.000.000 dolarów[33]. Cantillo wyznaczył na nowego prezydenta Carlosa Piedra. i rozpoczął proces powoływania nowych członków rządu[34].

Pozostający w w Oriente, Castro był rozwścieczony utworzeniem nowego rządu który uznał za juntę wojskową. Zakończył więc zawieszenie broni i przeszedł do ofensywy[35]. Ruch 26 Lipca utworzył plan obalenia junty Cantillo-Piedra. Członkowie ruchu uwolnili z więzienia na wyspie Pines (gdzie przetrzymywany był sam Fidel) wysokiego rangą oficera, pułkownika Ramóna Barquína. Pułkownik poleciał do Hawany z zadaniem aresztowania Cantillo[36]. 1 stycznia 1959 w kraju odbyły się uroczystości w których uczczono obalenie reżimu. Castro nakazał MR-26-7 wzięcia odpowiedzialności jako służba policyjna w celu zapobieżenia grabieżom i wandalizmom[37]. Cienfuegos i Guevara wprowadzili swoje kolumny do Hawany w dniu 2 stycznia[38].

Sukces rewolucji[edytuj | edytuj kod]

Po zwycięstwie rewolucji prezydentem został umiarkowany prawnik i liberał, Manuel Urrutia Lleó a w miejsce junty utworzono tymczasowy rząd cywilny. Urrutia w trakcie istnienia reżimu Batisty, bronił rewolucjonistów MR-26-7 w trakcie procesu o atak na koszary Moncada, według niego atak na koszary był według kubańskiej konstytucji legalny. Większość członków gabinetu Urrutii była członkami MR-26-7[39]. Po rezygnacji Urrutia i umocnieniu rządów Castro, wielu członków Ruchu zasiliło Komunistyczną Partię Kuby.

Przypisy

  1. Bourne 1986, s. 68–69; Quirk 1993, s. 50–52; Coltman 2003, s. 65.
  2. Bourne 1986, s. 69; Coltman 2003, s. 66; Castro and Ramonet 2009, s. 107.
  3. Coltman 2003, s. 69–70, 73.
  4. Coltman 2003, s. 79.
  5. Coltman 2003, s. 74.
  6. Coltman 2003, s. 82.
  7. Bourne 1986, s. 87–88; Quirk 1993, s. 55–56; Coltman 2003, s. 84.
  8. Bourne 1986, s. 94–95; Quirk 1993, s. 61; Coltman 2003, s. 93.
  9. Bourne 1986, s. 103–105; Quirk 1993, s. 80–82; Coltman 2003, s. 99–100.
  10. Bourne 1986, s. 106–107; Coltman 2003, s. 100–101.
  11. Bourne 1986, s. 109–111; Quirk 1993, s. 85; Coltman 2003, s. 101.
  12. Bourne 1986, s. 112; Quirk 1993, s. 88; Coltman 2003, s. 102.
  13. Bourne 1986, s. 115–117; Quirk 1993, s. 96–98; Coltman 2003, s. 102–103; Castro and Ramonet 2009, s. 172–173.
  14. Bourne 1986, s. 114; Quirk 1993, s. 105–106; Coltman 2003, s. 104–105.
  15. Bourne 1986, s. 117–118, 124; Quirk 1993, s. 101–102, 108–114; Coltman 2003, s. 105–110.
  16. Bourne 1986, s. 111–124; Coltman 2003, s. 104.
  17. Bourne 1986, s. 132–133; Quirk 1993, s. 115; Coltman 2003, s. 110–112.
  18. Bourne 1986, s. 134; Coltman 2003, s. 113.
  19. Bourne 1986, s. 134–135; Quirk 1993, s. 119–126; Coltman 2003, s. 113.
  20. Bourne 1986, s. 136; Coltman 2003, s. 114–115.
  21. Coltman 2003, s. 116–117.
  22. Bourne 1986, s. 138; Quirk 1993, s. 130; Coltman 2003, s. 119.
  23. Bourne 1986, s. 142–143; Quirk 1993, s. 128, 134–136; Coltman 2003, s. 121–122.
  24. Quirk 1993, s. 145, 148.
  25. Bourne 1986, s. 148–150; Quirk 1993, s. 141–143; Coltman 2003, s. 122–123.
  26. Coltman 2003, s. 129–130, 134.
  27. Bourne 1986, s. 152–154; Coltman 2003, s. 130–131.
  28. Quirk 1993, s. 181–183; Coltman 2003, s. 131–133.
  29. Quirk 1993, s. 189–1916; Coltman 2003, s. 132.
  30. Bourne 1986, s. 158.
  31. Bourne 1986, s. 158; Quirk 1993, s. 194–196; Coltman 2003, s. 135.
  32. Bourne 1986, s. 158–159; Quirk 1993, s. 196, 202–207; Coltman 2003, s. 136–137.
  33. Bourne 1986, s. 158–159; Quirk 1993, s. 203, 207–208; Coltman 2003, s. 137.
  34. Quirk 1993, s. 212; Coltman 2003, s. 137.
  35. Bourne 1986, s. 160; Quirk 1993, s. 211; Coltman 2003, s. 137.
  36. Bourne 1986, s. 160; Quirk 1993, s. 212; Coltman 2003, s. 137.
  37. Bourne 1986, s. 161–162; Quirk 1993, s. 211; Coltman 2003, s. 137–138.
  38. Bourne 1986, s. 142–143; Quirk 1993, s. 214; Coltman 2003, s. 138–139.
  39. Bourne 1986, s. 153, 161; Quirk 1993, s. 216; Coltman 2003, s. 126, 141–142.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bourne, Peter G. (1986). Fidel: A Biography of Fidel Castro. New York City: Dodd, Mead & Company. ISBN 978-0-396-08518-8.
  • Castro, Fidel; Ramonet, Ignacio (interviewer) (2009). My Life: A Spoken Autobiography. New York: Scribner. ISBN 978-1-4165-6233-7.
  • Coltman, Leycester (2003). The Real Fidel Castro. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-10760-9.
  • Quirk, Robert E. (1993). Fidel Castro. New York and London: W.W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-03485-1.
  • Von Tunzelmann, Alex (2011). Red Heat: Conspiracy, Murder, and the Cold War in the Caribbean. New York City: Henry Holt and Company. ISBN 978-0-8050-9067-3.