Ruch 4 Maja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ruch 4 Maja
Nazwa chińska
Hanyu pinyin Wǔsì yùndòng
Wade-Giles Wu-ssu yün-tung
Zn. tradycyjne 五四運動
Zn. uproszczone 五四运动
Wiec studencki - 4 maja 1919
Wiec na Placu Tian’anmen - 4 maja 1919

Ruch 4 Majachiński antyimperialistyczny i kulturalny studencki ruch polityczny, skierowany przeciwko postanowieniom traktatu wersalskiego.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

W czasie I wojny światowej, w 1917 r. Chiny wypowiedziały Niemcom wojnę, licząc na uzyskanie należnej im pozycji w świecie oraz na odzyskanie prowincji Shandong. Podczas wojny dostała się ona pod kontrolę Japonii, bo kraj ten również przystąpił do wojny po stronie Ententy.

W 1918 r. rząd pekiński, kontrolujący tylko północną część kraju i pozostający w konflikcie z rządem Kuomintangu na południu, podpisał z Japonią tajną umowę, w której zaakceptował roszczenia tego kraju wobec Szantungu. Także podpisany 28 czerwca 1919 traktat wersalski potwierdził, że prowincja ta to japońskie terytorium.

Masowe protesty[edytuj | edytuj kod]

Powstanie Ruchu datuje się na 4 maja 1919 roku, gdy na placu Niebiańskiego Spokoju w Pekinie zebrało się ponad 3000 studentów, domagających się odrzucenia traktatu wersalskiego, powrotu Shandongu do Chin i dymisji projapońskich członków rządu.

Próba stłumienia protestów i aresztowanie w przeciągu dwóch dni 700 osób spowodowały wybuch podobnych wystąpień studenckich w Tianjinie, Nankinie, Szanghaju, Wuhanie, Changshy i Kantonie. Do studentów przyłączyli się kupcy, ogłaszając bojkot japońskich towarów, a później także robotnicy.

Rozruchy szybko sparaliżowy większe chińskie miasta. W dniach 4-5 czerwca proklamowano strajk generalny w Szanghaju, do którego 10 czerwca przyłączyło się około 70 tysięcy robotników.

W obawie przed dalszym rozprzestrzenianiem się protestów rząd w Pekinie uwolnił aresztowanych studentów, zdymisjonował trzech najbardziej projapońskich ministrów (Cao Rulina, Zhang Zongxianga i Lu Zongyu), odmówił także podpisania traktatu wersalskiego.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Ruch 4 Maja doprowadził do ogólnonarodowego "przebudzenia" i do rewolucji w myśli, sztuce, literaturze, w której główną rolę odegrało środowisko inteligenckie oraz akademickie. Środowisko, w którym Ruch się rozwijał było znane jako Ruch Nowej Kultury (新文化運動).

Wydarzenia 4 maja były punktem zwrotnym w historii chińskiego nacjonalizmu. Spowodowały gwałtowny wzrost popularności tej ideologii wśród ludności chińskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005. ISBN 83-05-13407-5.