Rudawka malajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rudawka malajska
Pteropus vampyrus[1]
(Linnaeus, 1758)[2]
Rudawka malajska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd nietoperze
Rodzina rudawkowate
Rodzaj Pteropus
Gatunek rudawka malajska
Synonimy
  • Vespertilio vampyrus Linnaeus, 1758[2]
  • Vespertilio celaeno Hermann, 1804[3]
  • Vespertilio nudus Hermann, 1804[4]
  • Pteropus javanicus Desmarest, 1820[5]
  • Pteropus pteronotus Dobson, 1878[6]
Podgatunki[7][8]
  • P. v. vampyrus (Linnaeus, 1758)
  • P. v. edulis E. Geoffroy St. Hilaire, 1810
  • P. v. lanensis Mearns, 1905
  • P. v. natunae Andersen, 1908
  • P. v. pluton Temminck, 1853
  • P. v. sumatrensis Ludeking, 1862
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[9]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rudawka malajska, kalong[10] (Pteropus vampyrus), czasami zwana psem latającym[10] – gatunek nietoperza z rodziny rudawkowatych (Pteropodidae). Występuje w płd. – wsch. Azji w Archipelagu Sundajskim, w Brunei, w Kambodży, na Filipinach, w Tajlandii[9][7][11].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Takson ten po raz pierwszy opisany Karola Linneusza w 1758 roku pod nazwą Vespertilio vampyrus[2]. Jako lokalizację holotypu, Knut Andersen w 1912 roku wskazał Jawę[12]. Wyróżniono sześć, słabo zdefiniowanych podgatunków[7][a]. Takson intermedius dawniej traktowany jako podgatunek P. vampyrus[8] został wyodrębniony do rangi gatunku[13].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość tułowia 270-340 mm, skrzydła o rozpiętości 1320-1500 mm, masa ciała 645-1092 g[8]. Grzbiet w kolorze czarnobrązowym i szarobrązowym, brzuch rudy[8]. Głowa i szyja koloru żółtordzawego[10]. Błona lotna koloru brunatnoczarnego[10].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Nocny tryb życia, potrzebuje dużych przestrzeni[11]. Żyje w tropikalnych lasach i nad obszarami bagiennymi w dużych koloniach liczących niekiedy tysiące osobników[11]. O świcie powraca w miejsce swojego odpoczynku i dzień przesypia wisząc na drzewach[10]. W poszukiwaniu pokarmu potrafi przelecieć ponad 50 km[11]. Żeruje w nocy, odżywia się kwiatami, nektarem i owocami np. bananów lub mango[11]. Odpoczywają wisząc na gałęzi głową w dół, ze skrzydłami owiniętymi wokół ciała[11]. Długość życia w niewoli wynosi 15-30 lat, natomiast w środowisku naturalnym do 15 lat[11].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Rozród odbywa się w zależności od miejsca występowania raz w roku[8]. Samce tworzą haremy liczące do 10 samic[11]. Ciąża trwa 6 miesięcy, na świat przychodzi najczęściej jedno młode o masie ciała 133 g[8][11]. W początkowym okresie matka nosi młode ze sobą. Okres laktacji trwa od 2 do 3 miesięcy[8]. Dojrzałość płciową osiągają po 2 latach życia[11].

Znaczenie dla ekosystemu[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak większość nietoperzy z rodziny Pteropodidae, rudawka malajska pełni w ekosystemie ważną rolę zapylacza[14]. Jej duże rozmiary sprawiają, że jest często jedynym zapylaczem zdolnym do przenoszenia dużych nasion i ziaren pyłku niektórych roślin, szczególnie na ubogich w faunę wyspach Archipelagu Malajskiego[15]. Co więcej, podobnie jak inne migrujące nietoperze rudawka zapewnia przepływ genów pomiędzy izolowanymi populacjami różnych gatunków roślin[16]. Oznacza to, że gatunek ten prawdopodobnie odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu bioróżnorodności na swoim obszarze występowania[17].

Status[edytuj | edytuj kod]

Obecnie IUCN klasyfikuje gatunek, jako "podwyższonego ryzyka" (NT)[9]. Jest to spowodowane dużą liczbą polowań na tego ssaka. Odbywają się one głównie w celach konsumpcyjnych, jak również medycznych. Zwierzęta są także zabijane dla sportu[18].

Uwagi

  1. Zobacz w infoboksie.

Przypisy

  1. Pteropus vampyrus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 C. V. Linnaeus, 1758. Systema naturæ per regna tri naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tenth ed. Laurentii Salvii, Stockholm, Sweden, 1, s. 31.
  3. J. Hermann: Observationes zoologicae. Quibus novae complures, aliaeque animalium species describunter et illustrantur. Paryż: Argenorati, 1804, s. 13. (łac.)
  4. J. Hermann: Observationes zoologicae. Quibus novae complures, aliaeque animalium species describunter et illustrantur. Paryż: Argenorati, 1804, s. 15. (łac.)
  5. A. G. Desmarest. Mammalogie, ou descriptions des especès de mammiferès. Premier partie, contentant les ordres des bimanes, des quadrumanes et des carnassiers. Encylopédie Methodique, ou par ordre de matieres. . 1, s. 109, 1820 (fr.). 
  6. G. E. Dobson: Catalogue of the Chiroptera in the collection of the British Museum. Londyn: British Museum (Natural History) Publications, 1878, s. 48. (ang.)
  7. 7,0 7,1 7,2 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Pteropus vampyrus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2014-06-09]
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 Thomas H. Kunz, Deborah P. Jones. Pteropus vampyrus. „Mammalian Species”. 642, s. 1-6, 2000 (ang.). 
  9. 9,0 9,1 9,2 Pteropus vampyrus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 122, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 11,8 11,9 Kelsie Norton: Pteropus vampyrus (ang.). W: Animal Diversity Web [on-line]. Museum of Zoology, University of Michigan. [dostęp 2014-06-10].
  12. K. Andersen: Catalogue of the Chiroptera in the collection of the British Museum. Wyd. 2. Londyn: British Museum (Natural History) Publications, 1912, s. 349. (ang.)
  13. G. B. Corbet, J. E. Hill: Mammals of the Indomalayan region. A systematic review. Oxford: Oxford University Press, 1992, s. 1-488. (ang.)
  14. E. Pierson, W. E. Rainey. The biology of the flying foxes from the genus Pteropus: a review. „United States Fish and Wildlife Service Biological Report”. 90 (23), s. 1-17, 1992. United States Department of the Interior, Fish and Wildlife Service, Washington, D.C.. 
  15. J. Mohd-Azlan, A. Zubaid, T. H. Kunz. Distribution, relative abundance, and conservation status of the large flying fox, Pteropus vampyrus, in peninsular Malaysia: a preliminary assessment. „Acta Chiropterologica”. 3 (2), s. 149-162, 2001. 
  16. L. A. Shilton, J. D. Altringham, S. G. Compton, R. J. Whittaker. Old World fruit bats can be long–distance seed dispersers through extended retention of viable seeds in the gut. „Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences”. 266 (1416), s. 219-223, 1999. 
  17. P. A. Cox, T. Elmqvist, E. D. Pierson, W. E. Rainey. Flying foxes as strong interactors in South Pacific island ecosystems: a conservation hypothesis. „Conservation Biology”. 5 (4), s. 448-454, 1991. 
  18. Judith Burns: 'Extinction threat' to flying fox (ang.). BBC News, 25 sierpnia 2009. [dostęp 26 sierpnia 2009].