Ruja
 |
Ten artykuł od 2011-04 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Ruja, cieczka, estrus (łac. oestrus) – faza płodności samic w cyklu rozrodczym większości ssaków łożyskowych, z wyjątkiem człowiekowatych (zob. menstruacja). Ułatwia skojarzenie pary w celu zapewnienia przekazania genów.
Ruja występuje cyklicznie - raz lub kilka razy w roku - u psów zwykle dwa razy w roku, u innych psowatych i większości ssaków drapieżnych jeden raz, a u myszowatych kilka razy w roku. Poza okresem rui samice nie są zdolne do rozrodu, czy wręcz kopulacji.
Spis treści |
Cykl rozrodczy [edytuj]
Pełen cykl rozrodczy składa się z czterech faz:
Proestrus - faza przedrujowa [edytuj]
W efekcie zmian hormonalnych następuje obrzęk, twardnienie i przekrwienie sromu i wydzielanie z pochwy krwistej wydzieliny zawierającej feromony, które przywabiają samce. W tej fazie dojrzewają pęcherzyki Graafa. Dodatkowo występują charakterystyczne dla gatunku zmiany w zachowaniu samic. Za początek fazy przedrujowej przyjmuje się dzień, w którym pojawiło się krwawienie.
Estrus - ruja właściwa [edytuj]
Estrus (łac. oestrus) to okres, w którym samica osiągnęła gotowość do rozpoczęcia kopulacji i jest zdolna do zapłodnienia, inicjuje zachowania seksualne samców przez eksponowanie sromu i wyginanie kręgosłupa (pozycja lordosis). U niektórych gatunków srom czerwienieje, ustępuje jego twardnienie i obrzęk, wydzielina zmienia się z krwistej na śluzową. U większości gatunków następuje spontaniczna owulacja. U kotów owulacja prowokowana jest kopulacją.
Metestrus - faza porujowa [edytuj]
Metestrus (łac. metoestrus) trwa od 1-5 dni. W tej fazie kształtują się ciałka żółte i rozpoczyna się produkcja progesteronu. W tym czasie następuje zapłodnienie komórki jajowej, a w jego konsekwencji - ciąża.
Anestrus - okres bezrujowy [edytuj]
Okres braku aktywności płciowej. Jest to faza aktywności jajnikowej.
Ruja pozorna [edytuj]
Początkowy przebieg (proestrus i estrus) przebiegają bez zmian, ale nie następuje zapłodnienie (może nawet nie dojść do kopulacji). W dalszym przebiegu obserwowana jest ciąża urojona (ciąża rzekoma).
Psy [edytuj]
Osiąganie dojrzałości płciowej, częstotliwość rui oraz czas trwania poszczególnych jej faz przebiega u psów odmiennie w zależności od rasy, a dokładniej od wielkości psa. Psy ras większych później osiągają dojrzałość, ich ruja występuje zwykle rzadziej (u niektórych nawet jeden raz w roku) niż u psów małych.
Proestrus u psów trwa zwykle od 2-15 dni. Owulacja następuje po 2-4 dniach trwania fazy estrus. Zapłodnienie może nastąpić pomiędzy 4. a 18. dniem rui. Czas trwania okresu rui właściwej zależny jest od wielkości (zwykle rasy) psa i wynosi od 3-21 dni (przeciętnie około 9 dni). Okres od pojawienia się krwawienia do zakończenia fazy estrus trwa zwykle około trzech tygodni.
Ciąża trwa od ok. 60-70 dni.
Koty [edytuj]
Koty domowe osiągają dojrzałość płciową pomiędzy 5-12 miesiącem życia (zwykle pomiędzy 6-9 miesiącem).
Proestrus trwa około dwóch dni, objawia się wzmożonym pozostawianiem śladów zapachowych (ocieranie o przedmioty) i częstszym miauczeniem.
Estrus trwa od 3-10 dni (obecność samca skraca tę fazę o kilka dni).
Anestrus trwa około 8 tygodni, chociaż zdarza się, że kotka wchodzi w fazę proestrus zaraz po porodzie.
Ciąża trwa od 60-70 dni.
