Ryan White

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ryan w 1989 r.

Ryan Wayne White (ur. 6 grudnia 1971 r. w Kokomo w stanie Indiana w USA, zm. 8 kwietnia 1990 r. w Indianapolis) był amerykańskim chłopcem, który stał się międzynarodowym symbolem dziecięcej walki z HIV/AIDS, po wydaleniu go ze szkoły z powodu nosicielstwa wirusa. Michael Jackson napisał i wydał specjalny singiel Gone Too Soon, który upamiętnia jego długą i wyczerpującą walkę z chorobą, która skończyła się wygraną, gdyż chłopiec żył "dłużej" o 5 lat. Michael Jackson przebywał i często rozmawiał z Ryanem na terenie swego rancza Neverland. Gwiazdor bardzo zaprzyjaźnił się z Ryanem.

Chłopiec, cierpiał na hemofilię, a HIV zaraził się podczas jednej z transfuzji. Gdy w 1984 zdiagnozowano obecność wirusa w jego organizmie, lekarze dawali Ryanowi tylko 6 miesięcy życia. Mimo oświadczeń lekarzy, że wirus nie stanowi żadnego zagrożenia dla innych uczniów, AIDS było chorobą niemal nieznaną. Dlatego też gdy White próbował powrócić do szkoły, wielu nauczycieli i rodziców w Kokomo stawiło się przeciwko niemu. Przewlekająca się czasie walka ze szkolnym systemem spowodowała, że media zainteresowały się całą sprawą. Wiele reportaży i wywiadów rozsławiło Ryana White i jego zmagania na skalę międzynarodową. Wielokrotnie chłopiec pojawiał się w mediach w towarzystwie takich sław jak Elton John, Michael Jackson czy prezenter Phil Donahue. Ku zdumieniu lekarzy, White żył pięć lat dłużej, niż przypuszczano, a zmarł na krótko przed wydaniem zgody na dołączenie do szkoły średniej w kwietniu 1990.

Przed przypadkiem White'a AIDS było postrzegane jako choroba nękająca najczęściej społeczności homoseksualne. Po wydarzeniach z lat 80. i 90. to przekonanie uległo zmianie. Ryan White i inni znani ludzie borykający się z AIDS, jak bracia Ray, Magic Johnson, Freddie Mercury czy Kimberly Bergalis, szeroko pojawiali się w środkach masowego przekazu, nakłaniając do dokładniejszego przyjrzenia się całemu problemowi AIDS. Kongres Stanów Zjednoczonych przegłosował ustawę zwaną Ryan White Care Act krótko po śmierci Ryana. Akt został odnowiony w 2006 r. oraz 30 października 2009 i jest największym w USA świadczycielem usług dla ofiar AIDS.

Wczesne lata – początki choroby[edytuj | edytuj kod]

Ryan White urodził się w szpitalu St. Joseph Memorial Hospital w Kokomo w stanie Indiana. Jego rodzicami byli Jeanne Elaine (z domu Hale) i Hubert Wayne White. Gdy miał sześć dni, lekarze zdiagnozowali u niego hemofilię, dziedziczną chorobę uniemożliwiającą krzepnięcie krwi. W ramach leczenia, chłopiec poddawany był transfuzjom, z powodu braku w jego organizmie czynnika VIII, białka powodującego krzepnięcie krwi.

Przez większość swego dzieciństwa, miał problemy ze zdrowiem. W grudniu 1984 zachorował na zapalenie płuc. 17 grudnia tegoż roku, podczas operacji polegającej na częściowym usunięciu płuca, u White wykryto AIDS. Środowisko naukowe niewiele wówczas wiedziało na temat choroby: naukowcy mieli świadomość dopiero od niespełna roku, że AIDS jest powodowane przez wirus HIV. W tym wypadku, choremu podano zakażony czynnik VIII podczas transfuzji. Ponieważ HIV był wirusem poznanym wówczas bardzo nieznacznie, duże ilości krwi używanej do transfuzji były skażone, a lekarze nie mieli pojęcia o testowaniu krwi przed zabiegami. W latach 19791984 niemal 90% dawców również zostało zakażonych wirusem HIV. W chwili diagnozy, liczba limfocytów Th w organizmie chłopca spadła do 25 (zdrowa osoba bez HIV powinna mieć ich około 1 200). Doktorzy oświadczyli, że nastolatek ma przed sobą jedynie sześć miesięcy życia.

Po wykryciu choroby, Ryan był zbyt słaby, by powrócić do szkoły, lecz wiosną poczuł się lepiej. Jego matka zapytała czy jej syn może powrócić do szkoły, lecz odpowiedź dyrekcji brzmiała, że nie powinien. 30 czerwca 1985 r. prezes Western School Cooperation James O. Smith odrzucił także oficjalną prośbę o przywrócenie Ryana na listę uczniów, rozpoczynając tym samym ośmiomiesięczną walkę Ryana z dyskryminacją.

Walka ze szkołami i odtrącenie[edytuj | edytuj kod]

Kiedy szkoła Ryana, Western Middle School w Russiaville w stanie Indiana, dowiedziała się o przypadłości chłopca, stanęła przed olbrzymią presją ze strony wielu rodziców, którzy chcieli, aby Ryana wydalono ze szkoły. Ponad 117 rodziców (szkoła liczyła 360 uczniów) oraz 50 nauczycieli podpisało petycję namawiając władze szkolne do usunięcia White'a ze szkoły. W lęku przed powszechnym strachem przed AIDS, dyrekcja poparła wniosek rodziców. Rodzice nastolatka złożyli pozew do sądu U.S. District Court w Indianapolis, by w ten sposób przywrócić synowi możliwość dalszego kształcenia. Sąd jednak oddalił sprawę.

W latach osiemdziesiątych na temat AIDS krążyło wiele mylnych informacji. Badacze wiedzieli, że wirus przenosi sie przez krew i nie można zarazić się nim przez codzienny kontakt, jednak przed 1983 r. American Medical Association oznajmiło, że "Są dowody by sądzić, że przez domowy kontakt można zarazić się AIDS", z przekonaniem, że przypadłość może przenosić się bezustannie i łatwo. Przypadki występowania AIDS u dzieci wciąż były rzadkie: w czasie odrzucenia Ryana przez szkołę, Centers for Disease Control wiedziało tylko o 148 przypadkach AIDS u najmłodszych w USA. Gdy White dostał zgodę na powrót do szkoły na jeden dzień w lutym 1986 r., 151 dzieci z 360 zostało w domach. White zarabiał poprzez rozwożenie gazet, jednak wiele osób, którym dostarczał prasę, zrezygnowało z prenumeraty sądząc, że wirus może być przeniesiony przez papier.

Zarówno komisarz ds. zdrowia stanu Indiana, Dr. Woodrow Myers, mający na koncie duże doświadczenia w leczeniu chorych na AIDS w San Francisco, oraz organizacja Federal Centers for Disease Control stwierdzili, że chłopiec nie stwarza zagrożenia dla innych uczniów. Mimo to, szkoła oraz wielu rodziców zignorowało to oświadczenie. W lutym 1986, opiniotwórcze medyczne czasopismo New England Journal of Medicine opublikowało wyniki doświadczenia, w którym wzięło udział 101 ochotników. Wszyscy przez okres trzech miesięcy żyli wspólnie z chorymi na AIDS (ale nie utrzymywali kontaktów seksualnych). W rezultacie ryzyko zakażenia się wirusem HIV określono jako "minimalne lub nieistniejące", nawet gdy w grę wchodziło używanie tych samych szczoteczek do zębów, maszynek do golenia, ubrań, grzebieni, picie z tych samych szklanek, spanie w jednym łóżku, przytulanie czy całowanie.

Gdy w kwietniu Ryan został ostatecznie dopuszczony do dalszej nauki, część rodziców wypisało swe dzieci ze szkoły, by posłać je do innych placówek. Nie ustawały też groźby przemocy oraz procesy sądowe. Mama chłopca wyznała później, że zdarzały się przypadki krzyków na ulicach pod adresem Ryana: "we know you're queer" ("wiemy, że jesteś ciotą"). Redaktorzy i publicyści czasopisma Kokomo Tribune, wspierający rodzinę White za pomocą artykułów oraz datków pieniężnych, także byli nazywani homoseksualistami, a nawet grożono im śmiercią.

Ryan uczęszczał do Western Middle School do czasu ósmej klasy (rok szkolny 1986–1987). Był jednak głęboko nieszczęśliwy i miał tylko kilku przyjaciół. Władze szkoły zażądały od chłopca używania sztućców jednorazowego użytku, a nawet używania osobnej toalety. Groźby nie ustawały. Rodzina Ryana zdecydowała się w końcu na opuszczenie Kokomo, gdy ktoś strzelił z broni palnej w okno salonu ich domu. Po zakończeniu roku szkolnego wszyscy przenieśli się do Cicero w stanie Indiana. Tam Ryan dołączył do Hamilton Heights High School. 31 sierpnia 1987 został powitany przez dyrektora szkoły – Tonego Cooka, szkolnego nadinspektora Boba G. Carnala, oraz garść uczniów, którzy byli wcześniej edukowani w tematyce AIDS i nie obawiali się uścisnąć dłoń nowemu koledze.

Rzecznik AIDS[edytuj | edytuj kod]

Rozgłos procesów sądowych, w jakie uwikłany był Ryan, wywindował chłopca w międzynarodowe centrum uwagi. Do takiej sytuacji przyczynił się również fakt, że na temat AIDS w mass mediach mówiło się coraz więcej. Ryan często pojawiał się w ogólnokrajowej telewizji i prasie gdzie opowiadał o swych kłopotach. W krótkim czasie stał się dziecięcym symbolem (ang. "poster boy") walki z AIDS. Pojawiał się na zbiórkach pieniędzy oraz w kampaniach edukacyjnych. White udzielał się w wielu publicznych akcjach dobroczynnych na rzecz dzieci cierpiących na AIDS. W walkę chłopca zaangażowanych było wielu znanych ludzi, których celem było zwrócenie społecznej uwagi na problem odrzucenia, z jakim borykali się chorzy na nową wówczas chorobę. Wśród tych osób znaleźli się piosenkarze: John Cougar Mellencamp, Elton John i Michael Jackson, aktor Matt Frewer, sportowiec Greg Louganis, prezydent Ronald Reagan z żoną Nancy Reagan, dr C. Everett Koop, trener drużyny koszykarskiej Indiana University Bobby Knight oraz koszykarz NBA Kareem Abdul-Jabbar.

Przez resztę życia Ryan często pojawiał się w programie Phila Donahue. Amerykańska aktorka i piosenkarka Alyssa Milano podczas spotkania z White'em na oczach telewidzów pocałowała go, co – biorąc pod uwagę chorobę chłopca – było wówczas niebagatelnym gestem. Elton John pomógł rodzinie nastolatka w nabyciu domu w Cicero. W tym celu przekazał Jeanne White 16 500 dolarów. Pod szkołę White mógł podjeżdżać czerwonym Fordem Mustangiem cabrio – podarunkiem od Michaela Jacksona. Pomimo rozgłosu i poprawy statusu społecznego, Ryan utrzymywał, że nie odpowiada mu sława. Zawsze podkreślał, że porzuciłby ją bez żalu, jeżeli zagwarantowałoby mu to wolność od choroby.

W roku 1988, White przemawiał przed uformowaną przez prezydenta Reagana Komisją AIDS. Opowiedział wówczas o dyskryminacji i innych przeciwnościach, jakich doświadczył gdy próbował wrócić do szkoły po raz pierwszy. Dzięki programowi edukacyjnemu na temat HIV\AIDS, mógł wrócić do Cicero, gdzie przywitano go z otwartymi ramionami. White zaznaczał, że jego negatywne przeżycia z Kokomo i Cicero to najlepszy przykład, jak ważna jest masowa świadomość w tematyce AIDS.

W roku 1989, telewizja ABC wyemitowała film "The Ryan White Story". W roli Ryana wystąpił Lukas Haas, Judith Light zagrała mamę chłopca – Jeanne a Nikki Cox jego siostrę Andreę. White zagrał w produkcji małą epizodyczną rolę, wcielając się w chłopca także zakażonego HIV, który wyciąga przyjazną dłoń grającemu przez Haasa Ryanowi. W pozostałych rolach wystąpili: Sarah Jessica Parker (pielęgniarka), George Dzundza (lekarz) i George C. Scott jako rzecznik White'a, który oficjalnie sprzeciwił się dyskryminowaniu chłopca przez władze szkoły. Film obejrzało 15 milionów osób. Niektórzy mieszkańcy Kokomo odczuli, że film przedstawia ich miejscowość w niesprawiedliwym, negatywnym świetle. Po wyemitowaniu filmu, burmistrz Kokomo – Robert F. Sargent został zasypany skargami z całych Stanów, pomimo że to nie on pełnił urząd burmistrza w czasie przykrych dla rodziny White zdarzeń.

Wiosną 1990 roku, zdrowie Ryana uległo gwałtownemu pogorszeniu. Ostatni raz publicznie chłopiec pojawił się na przyjęciu odbywającym się po gali rozdania Oscarów w Kalifornii. Towarzyszył mu Ronald Reagan z żoną Nancy. Pomimo pogarszającego się stanu zdrowia, White rozmawiał z Reaganem na temat zbliżającego się balu maturalnego oraz o nadziejach na powrót do dalszej edukacji.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

29 marca 1990 roku, kilka miesięcy przed ukończeniem szkoły, nastolatek trafił do dziecięcego szpitala Riley Hospital w Indianapolis z infekcją dróg oddechowych. Z powodu pogarszającego się stanu, chłopca podłączono do respiratora oraz podano mu środek uspokajający. Ostatnią osobą, jaka odwiedziła chorego, był Elton John, a szpital został zalany telefonami od zwykłych ludzi, którzy pragnęli powiedzieć o swej solidarności z chłopcem i jego rodziną. White zmarł w Niedzielę Palmową, 8 kwietnia 1990 roku.

Na pogrzeb chłopca, który odbył się 11 kwietnia przybyło ponad 1 500 ludzi. Nabożeństwo żałobne odbyło się w kościele na Meridian Street w Indianapolis. Wśród osób zaproszonych na pogrzeb byli także Elton John, piłkarz Howie Long, Michael Jackson, Phil Donahue i pierwsza dama Barbara Bush. Elton John podczas uroczystości zagrał utwór "Skyline Pigeon". Towarzyszył mu uprzednio ćwiczony przez muzyka chór z Hamilton Heights High School. W dzień pogrzebu The Washington Post opublikował hołd dla Ryana zredagowany przez Ronalda Reagana (który był szeroko krytykowanym z powodu pomijania tematu AIDS w przemówieniach aż do roku 1987). Oświadczenie byłego prezydenta zostało odebrane jako symbol tego, jak bardzo cierpienie i walka chłopca zmieniła postrzeganie AIDS.

White jest pochowany w Cicero, w pobliżu domu jego matki. W ciągu roku po śmierci Ryana, jego nagrobek został zdewastowany cztery razy. Pomimo mijającego czasu, grób chłopca w dalszym ciągu jest czczony przez wiele osób odwiedzających to miejsce.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]