Rybitwa czarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rybitwa czarna
Chlidonias niger[1]
(Linnaeus, 1758)
Rybitwa czarna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Nadrząd neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina mewowate
Rodzaj Chlidonias
Gatunek rybitwa czarna
Podgatunki
  • C. niger niger
  • C. niger surinamensis
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rybitwa czarna (rybitwa żałobna) (Chlidonias niger) – gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje umiarkowaną strefę Europy, prócz Wielkiej Brytanii, Azji Zachodniej i Ameryki Północnej w zależności od podgatunku:

W Polsce lokalnie gnieździ się na całym niżu. Przeloty w kwietniu-maju i sierpniu-październiku. Powraca przez południowo-zachodnią i środkową Europę.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Ptak niewielkich rozmiarów. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, samica jest jedynie nieco jaśniejsza od samca. W rzucającym się w oczy upierzeniu godowym grzbiet, kuper, wierzch ogona i pokrywy skrzydłowe szaroczarne. Pokrywy podskrzydłowe jasnoszare, podogonie i spodnia strona ogona białe, reszta ciała czarna. Samica ma jaśniejsze ubarwienie, zwłaszcza na podgardlu. Dziób czarny, nogi ciemnoczerwone. W szacie spoczynkowej od lipca wierzch ciała poza głową szary. Ciemię, potylica i półobroża na karku ciemne, reszta ciała biała. Na skrzydłach po bokach widać czarne plamy. Zimą nogi ma czerwonobrązowe. Oko znajduje się w ciemnej otoczce. Ogon jest tylko lekko wcięty. Osobniki młodociane podobne do dorosłych w szacie spoczynkowej, jednak ich grzbiet i pokrywy skrzydłowe pokrywają ciemne plamki. Dużo lata, prawie nie chodzi po lądzie. Wędrując skupia się w grupy po kilkanaście osobników, rzadziej w kilkudziesiętne stada. C. n. surinamensis jest ciemniejsza. Wielkością większa od szpaka.

Osobnik młodociany w locie

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

dł. ciała ok. 23-28 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 55-65 cm
waga ok. 50-90 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Dorosłe ptaki wydają gulgoczące i nosowe "kri-hk" lub "kirr".

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Bogate w roślinność bagna, podmokłe łąki, torfianki, starorzecza z niską roślinnością szuwarową, rozlewiska rzeczne i inne śródlądowe zarośnięte zbiorniki wodne.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Toki[edytuj | edytuj kod]

Na lęgowiskach nie spędza wiele czasu. Wraca na nie dopiero pod koniec kwietnia, częściej w maju. Do Afryki odlatuje już w lipcu. W trakcie swych lotów godowych lata faliście, na przemian wznosząc się i opadając bez poruszania skrzydłami. Pary są monogamiczne.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Na kępie roślinności błotnej, na brzegu wody lub na połamanych lub skoszonych fragmentach trzciny unoszącej się na powierzchni, w nisko zanurzone roślinności. W ostatnim przypadku tak niestabilna konstrukcja (wyglądająca jak unoszący się na kożuchu roślin kopiec) często kończy się dla rybitwy utratą lęgu. Mocniejsza fala może zalać lub zniszczyć jej gniazdo. Tworzy kolonie od kilku do kilkuset par, często z innymi rybitwami lub mewami.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju-czerwcu 2-3 brunatnożółte jaja usiane brunatnymi kropkami.

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Jaja wysiadywane są przez okres 14-23 dni przez obydwoje rodziców. Samiec wysiaduje rzadziej, ale za to rekompensuje to karmieniem samicy. Rodzice wychowują młode oboje i karmią je nawet jeśli są już lotne. Pisklęta opuszczają gniazdo jedynie, jeśli grozi im niebezpieczeństwo. Mają rudawożółty puch usiany w czarne plamki. Zdolność do lotu osiągają po 4 tygodniach.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Głównie lądowe i wodne bezkręgowce m.in. owady wodne i ich larwy, pijawki, pierścienice, pająki, ale również małe ryby i płazy, w tym kijanki.

Rybitwa łowi je lekko lecąc pod wiatr nad wodą na różnej wysokości z głową pochyloną w dół. Często zawisa w powietrzu i rzuca się na ofiarę z wysokości 2-3 metrów. Jednak nie nurkuje, tylko dziobem muska powierzchnię wody. Zbiera też pokarm z roślin. Owady może wyłapywać w locie.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek chroniony.

Do końca XIX wieku rybitwa czarna była pospolitym ptakiem na stawach, rozlewiskach rzecznych i jeziorach. W pierwszej połowie ubiegłego wieku, a zwłaszcza w czasie II wojny światowej zaczęła tracić swe naturalne siedliska przez osuszanie i melioracje wielu terenów w Europie. Zaczęła przenosić się na siedliska zastępcze jak stawy rybne, zbiorniki zaporowe, zalane wodą płytkie wyrobiska. Obecnie zagraża jej likwidowanie wysp na dużych rzekach i stawach hodowlanych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Chlidonias niger w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Chlidonias niger. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]