Rybitwa czubata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rybitwa czubata
Thalasseus sandvicensis[1]
(Latham, 1787)
Rybitwa czubata
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina mewowate
Rodzaj Thalasseus
Gatunek rybitwa czubata
Synonimy
  • Sterna sandvicensis Latham, 1787[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

     obecne cały rok

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rybitwa czubata (Thalasseus sandvicensis) – gatunek dużego wędrownego ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rybitwa czubata w locie w szacie zimowej

Zamieszkuje na europejskich i północnoamerykańskich wybrzeżach, w zależności od gatunku:[4][5]

  • Thalasseus sandvicensisEuropa od południowej Skandynawii, przez Wielką Brytanię i Morze Śródziemne po Morze Kaspijskie. Zimuje od Morza Kaspijskiego, poprzez Czarne i Śródziemne po wybrzeża Afryki Zachodniej i Południowej, a także od Morza Czerwonego po północno-zachodnie Indie i Cejlon. Niektóre tereny lęgowe izolowane. Populacje północno i wschodnioeuropejskie od sierpnia i jesienią odbywają długie podróże wybrzeżami afrykańskimi aż do Mozambiku na wschodzie, okrążając "czarny kontynent" od zachodu.

W Polsce gnieździ się nieregularnie w rezerwacie Mewia Łacha w Zatoce Gdańskiej. Ostatnio od roku 2007 - 400 par, 2008 - 300 par, 2009 - 570 par, w latach 2010-2012 po ok. 100 par, które traciły lęgi w wyniku wezbrań wód, w 2013 r. - 415 par[6], regularnie pojawia się od kwietnia do września na całym wybrzeżu, zwłaszcza w ujściach rzek, w głębi lądu obserwowana wyjątkowo. Po okresie lęgowym odlatuje nad bogate w ryby Morze Północne i wzdłuż wybrzeży Afryki na południe.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W upierzeniu godowym wierzch głowy czarny, grzbiet i długie, smukłe skrzydła popielate, końcówki skrzydeł ciemne, reszta ciała biała z różowawym odcieniem na brzuchu. Czarne pióra na potylicy są nastroszone tworząc mały czubek, który ptak potrafi sam stroszyć. Nogi krótkie, czarne, długi dziób czarny z żółtym końcem. Ogon głęboko rozwidlony. W szacie spoczynkowej czoło bieleje (od czerwca do lipca), a wierzch głowy staje się szarawy z ciemnymi cętkami. Obie płci są wtedy jednakowo ubarwione. Osobniki młodociane mają wierzch głowy i kark brązowoczarny w białe prążki, grzbiet i skrzydła pokryte ciemnym deseniem, a dziób całkowicie czarny. Lotki mają ciemnobrązowe z czubkami obrzeżonymi na biało. T. s. acuflavidus jest nieco mniejsza.

Rybitwa czubata jest wielkości mewy śmieszki. Od innych rybitw różni ją czarny dziób z żółtym czubkiem i czarne nogi.

Wymiary średnie 
dł. ciała ok. 35-45 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 85-105 cm
waga ok. 80-110 g
Głos
Rybitwa jest ptakiem krzykliwym, bez przerwy słychać jej głośne i skrzeczące "kirrik kirrik".

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Morskie wybrzeża, nad słonymi i słonawymi wodami. W Europie w głębi lądu spotykana rzadko. Gniazduje na płaskich, piaszczystych, żwirowych lub kamienistych brzegach, falochronach lub pirsach, jak również na wydmach i skąpo porośniętych wyspach. Wyjątkowo można ją spotkać na śródlądowych morzach z dala od morza.

T. s. sandvicensis starający się nakarmić swoje młode

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo 
Na lęgowiska wraca parami w kwietniu i maju. Gniazdo na ziemi, na piaszczystej plaży wygrzebane w piasku lub między kamieniami dokładnie wysłane suchymi źdźbłami. Tworzy kolonie, zlokalizowane zazwyczaj przy koloniach innych gatunków. Mogą liczyć tysiące osobników.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju-czerwcu (w grudniu w Argentynie) 1-2 zielonkawe lub piaskowożółte, pokryte ciemnymi cętkami jaja.
Wysiadywanie i dorastanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 21-29 dni przez obydwoje rodziców, choć częściej przez samicę. Młode rybitwy mając 15-20 dni zbierają się na brzegu w stada, gdzie spacerują pod opieką dorosłych ptaków, które potrafią bez trudu odnaleźć w nich swoje potomstwo. Młode mają gęsty puch o barwie szarożółtej, usiany czarnymi plamkami, dziób żółtawy. Pisklęta umieją latać w wieku 5 tygodni. Wtedy zaczynają same się włóczyć po okolicy. Na południe odlatują od lipca do września.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

T. s. sandvicensis obok rybitwy rzecznej

Ryby do 20 cm, wodne bezkręgowce np. mięczaki, owady łapane na ziemi i pisklęta innych gatunków ptaków. Na ryby poluje pikując w wodę z góry.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek chroniony.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Thalasseus sandvicensis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Eli S. Bridge. A phylogenetic framework for the terns (Sternini) inferred from mtDNA sequences: implications for taxonomy and plumage evolution. „Molecular Phylogenetics and Evolution”, s. 459–469, 2005. doi:10.1016/j.ympev.2004.12.010. 
  3. Sterna sandvicensis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 29 stycznia 2011]
  4. Efe, M. A., Tavares, E. S., Baker, A.J., & Bonatto, S. (2009). Multigene phylogeny and DNA barcoding indicate that the Sandwich tern complex (Thalasseus sandvicensis, Laridae, Sternini) comprises two species. Molecular Phylogenetics and Evolution 52 (1): 263-267
  5. Frank Gill, David Donsker (red.): Family Laridae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-08-01].
  6. Grupa Badawcza Ptaków Wodnych Kuling

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]