Rybitwa czubata
| Rybitwa czubata | |
| Thalasseus sandvicensis[1] | |
| (Latham, 1787) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | siewkowe |
| Rodzina | mewy |
| Rodzaj | Thalasseus |
| Gatunek | rybitwa czubata |
| Synonimy | |
|
|
| Podgatunek | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 lęgowiska zimowiska obecne cały rok |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Rybitwa czubata (Thalasseus sandvicensis) – gatunek dużego wędrownego ptaka wodnego z rodziny mew (Laridae).
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Zamieszkuje na europejskich i północnoamerykańskich wybrzeżach, w zależności od podgatunku:
- Thalasseus sandvicensis sandvicensis – Europa od południowej Skandynawii, przez Wielką Brytanię i Morze Śródziemne po Morze Kaspijskie. Zimuje od Morza Kaspijskiego, poprzez Czarne i Śródziemne po wybrzeża Afryki Zachodniej i Południowej, a także od Morza Czerwonego po północno-zachodnie Indie i Cejlon. Niektóre tereny lęgowe izolowane. Populacje północno i wschodnioeuropejskie od sierpnia i jesienią odbywają długie podróże wybrzeżami afrykańskimi aż do Mozambiku na wschodzie, okrążając "czarny kontynent" od zachodu.
W Polsce gnieździ się nieregularnie w rezerwacie Mewia Łacha w Zatoce Gdańskiej. Ostatnio od roku 2007 - 400 par, 2008 - 300 par, 2009 - 570 par, w latach 2010-2011 po ok. 100 par, które traciły legi w wyniku wezbrań wód, w 2012 r. - 270 par[4], regularnie pojawia się od kwietnia do września na całym wybrzeżu, zwłaszcza w ujściach rzek, w głębi lądu obserwowana wyjątkowo. Po okresie lęgowym odlatuje nad bogate w ryby Morze Północne.
- Thalasseus sandvicensis acuflavidus – od wschodnich wybrzeży Ameryki Północnej po południowe Antyle. Zimuje od Antyli po południowe Peru i Urugwaj.
Charakterystyka [edytuj]
- Cechy gatunku
- Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W upierzeniu godowym wierzch głowy czarny, grzbiet i długie, smukłe skrzydła popielate, końcówki skrzydeł ciemne, reszta ciała biała z różowawym odcieniem na brzuchu. Czarne pióra na potylicy są nastroszone tworząc mały czubek, który ptak potrafi sam stroszyć. Nogi krótkie, czarne, długi dziób czarny z żółtym końcem. Ogon głęboko rozwidlony. W szacie spoczynkowej czoło bieleje (od czerwca do lipca), a wierzch głowy staje się szarawy z ciemnymi cętkami. Obie płci są wtedy jednakowo ubarwione. Osobniki młodociane mają wierzch głowy i kark brązowoczarny w białe prążki, grzbiet i skrzydła pokryte ciemnym deseniem, a dziób całkowicie czarny. Lotki mają ciemnobrązowe z czubkami obrzeżonymi na biało. T. s. acuflavidus jest nieco mniejsza.
Rybitwa czubata jest wielkości mewy śmieszki. Od innych rybitw różni ją czarny dziób z żółtym czubkiem i czarne nogi.
- Wymiary średnie
- dł. ciała ok. 35-45 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 85-105 cm
waga ok. 80-110 g - Głos
- Rybitwa jest ptakiem krzykliwym, bez przerwy słychać jej głośne i skrzeczące "kirrik kirrik".
Biotop [edytuj]
Morskie wybrzeża, nad słonymi i słonawymi wodami. W Europie w głębi lądu spotykana rzadko. Gniazduje na płaskich, piaszczystych, żwirowych lub kamienistych brzegach, falochronach lub pirsach, jak również na wydmach i skąpo porośniętych wyspach. Wyjątkowo można ją spotkać na śródlądowych morzach z dala od morza.
Okres lęgowy [edytuj]
- Gniazdo
- Na lęgowiska wraca parami w kwietniu i maju. Gniazdo na ziemi, na piaszczystej plaży wygrzebane w piasku lub między kamieniami dokładnie wysłane suchymi źdźbłami. Tworzy kolonie, zlokalizowane zazwyczaj przy koloniach innych gatunków. Mogą liczyć tysiące osobników.
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju-czerwcu (w grudniu w Argentynie) 1-2 zielonkawe lub piaskowożółte, pokryte ciemnymi cętkami jaja.
- Wysiadywanie i dorastanie
- Jaja wysiadywane są przez okres 21-29 dni przez obydwoje rodziców, choć częściej przez samicę. Młode rybitwy mając 15-20 dni zbierają się na brzegu w stada, gdzie spacerują pod opieką dorosłych ptaków, które potrafią bez trudu odnaleźć w nich swoje potomstwo. Młode mają gęsty puch o barwie szarożółtej, usiany czarnymi plamkami, dziób żółtawy. Pisklęta umieją latać w wieku 5 tygodni. Wtedy zaczynają same się włóczyć po okolicy. Na południe odlatują od lipca do września.
Pożywienie [edytuj]
Ryby do 20 cm, wodne bezkręgowce np. mięczaki, owady łapane na ziemi i pisklęta innych gatunków ptaków. Na ryby poluje pikując w wodę z góry.
Ochrona [edytuj]
Gatunek chroniony.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Thalasseus sandvicensis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Eli S. Bridge. A phylogenetic framework for the terns (Sternini) inferred from mtDNA sequences: implications for taxonomy and plumage evolution. „Molecular Phylogenetics and Evolution”, s. 459–469, 2005. doi:10.1016/j.ympev.2004.12.010.
- ↑ Sterna sandvicensis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 29 stycznia 2011]
- ↑ Grupa Badawcza Ptaków Wodnych Kuling
Linki zewnętrzne [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Karel Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.
- Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.
