Rybitwa rzeczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rybitwa rzeczna
Sterna hirundo[1]
Linnaeus, 1758
Rybitwa rzeczna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina mewowate
Rodzaj Sterna
Gatunek rybitwa rzeczna
Podgatunki

zobacz opis w tabelce

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rybitwa rzeczna, rybitwa zwyczajna (Sterna hirundo) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny mewowatych (Laridae). Zamieszkuje większość Eurazji i Ameryki Północnej oraz północną i północno-zachodnią Afrykę. Wędrowna, przeloty w IV - V i VII - IX. Zimuje w Afryce.

W Polsce nieliczny ptak lęgowy na niżu. Lokalnie, na nieuregulowanych odcinkach dużych rzek, może być liczna. Całkowitą liczebność szacuje się na 4000-4500 par.[3]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny 
Smukła sylwetka, z wąskimi, ostro zakończonymi skrzydłami i dość długim, głęboko rozwidlonym ogonem. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W szacie godowej wierzch głowy i kark czarne, grzbiet i skrzydła popielate, końce lotek drugorzędowych ciemniejsze. Reszta ciała biała. Dziób sztyletowaty, czerwony z czarnym końcem. Między dziobem a czapeczką wyraźna biała linia. Nogi dość krótkie, czerwone. W upierzeniu spoczynkowym (od lipca - sierpnia) czoło białe, wierzch głowy jasny z cętkami, nad okiem ciemna plama; nogi czerwone, dziób czarny. Osobniki młodociane podobne do dorosłych w szacie spoczykowej, jednak ich grzbiet pokrywa brązowawy rysunek, a okolice kości ramiennych są ciemne.
Rybitwa rzeczna jest bardzo podobna do rybitwy popielatej - ma jednak dłuższe nogi i dziób, szersze skrzydła oraz nieco większą głowę i bardziej płaskie czoło. Dziób rybitwy popielatej jest jednobarwny (czerwony bez czarnego końca), a zewnętrzne sterówki - nieco dłuższe niż u rybitwy rzecznej. Ponadto brzuch i pierś rybitwy rzecznej mają jaśniejszy odcień.
Rozmiary 
dł. ciała ok. 32-38 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 72-98 cm
Masa
masa ciała ok. 100-140 g
Głos 
W locie: ostre, twarde "kik". Głos ostrzegawczy: przeciągłe, zgrzytliwe "krriee". Na lęgowiskach: głośne, dźwięczne, przeciągłe "krrii", szybkie "kirri-kirri-kirri" lub "kje-kje-kje".
Długość życia 
Obrączkowane ptaki dożywały ponad 25 lat. Śmiertelność osobników dorosłych jest niska (kilka-kilkanaście procent), natomiast bardzo wysoka wśród piskląt.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Wybrzeża mórz, zalewy i delty rzek oraz piaszczyste brzegi dużych rzek i jezior. Zasiedla również stawy rybne, zbiorniki retencyjne, żwirownie itp.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Ryby, niekiedy również skorupiaki i owady. Żeruje, nurkując z powietrza.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Rybitwy rzeczne na gnieździe
Karmienie młodych

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, w kwietniu-czerwcu.

Gniazdo 
Na płaskich, nieporośniętych (lub bardzo słabo porośniętych) roślinnością terenach: piaszczystych łachach, żwirowych lub muszlowych brzegach rzek, jezior i mórz. Składa jaja w niewielkim dołku w piasku, wysłanym jedynie pojedynczymi kamyczkami lub muszelkami. Gniazduje samotnie lub w kilkutysięcznych koloniach. Zasiedla także przygotowane przez człowieka platformy lęgowe.
Jaja 
Składa 2-3 jaja.
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 22-28 dni przez obydwoje rodziców.
Pisklęta 
Pisklęta przebywają w pobliżu gniazda tylko przez pierwszych kilka dni, następnie biegają i pływają w okolicy, utrzymując z rodzicami kontakt głosowy. Uzyskują zdolność do lotu w wieku około 4 tygodni. Dojrzałość płciową osiągają zwykle w wieku 4 lat (niekiedy wcześniej).


Status, zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W locie ze złowioną rybą

Nie jest zagrożony wg danych IUCN (status LC - least concern)[2].

W Polsce objęta ochroną gatunkową ścisłą. Podczas lęgów zagrożeniem dla tych ptaków może być nadmierne niepokojenie przez ludzi lub drapieżniki – jaja rybitw zbyt długo pozostają wówczas bez opieki, co naraża je na przegrzanie w nasłonecznionym piasku. Lęgi mogą zostać zniszczone również w wyniku powodzi i okresowych wahań poziomu wody w stawach lub zbiornikach retencyjnych.


Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane podgatunki
S. h. hirundo Podgatunek nominatywny. Europa, Bliski Wschód i strefa klimatów umiarkowanych Azji, aż po Jenisej, Ameryka Północna i północna część Ameryki Południowej, Afryka Północna i Zachodnia, wyspy północnego Atlantyku. Zimuje na południe od Zwrotnika Raka.
S. h. minussensis Azja Środkowa przez Zabajkale po północną Mongolię i południowy Tybet. Zimuje na północnych wybrzeżach Oceanu Indyjskiego.
S. h. tibetana Od zachodniej Mongolii po Kaszmir, Tybet i Syczuan, preferuje tereny położone na dużej wysokości. Zimuje zasadniczo na wschodnich wybrzeżach Oceanu Indyjskiego.
Jest nieco ciemniejsza, o krótszym dziobie.
S. h. longipennis Daleki Wschód od Kamczatki po Mandżurię. Zimuje w Azji Południowo-Wschodniej i Australii.
Ma czarny dziób i czerwonobrązowe nogi.

Przypisy

  1. Sterna hirundo w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Sterna hirundo. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 421. ISBN 83-919626-1-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 421. ISBN 83-919626-1-X.
  2. Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 214. ISBN 83-7311-826-8.
  3. Lars Jonsson: Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Warszawa: Muza SA, 2006, s. 284. ISBN 83-7319-927-6.
  4. Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: Musa SA, 2006, s. 224. ISBN 83-7495-018-8, 978-83-7495-018-3.
  5. Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Warszawa: Multico, 2005, s. 294-295. ISBN 83-7073-360-3.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]