Rybno (powiat mrągowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rybno
Rybno - kościół pw. Św. Bonifacego
Rybno - kościół pw. Św. Bonifacego
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat mrągowski
Gmina Sorkwity
Liczba ludności 440
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 11-731 (Sorkwity)
Tablice rejestracyjne NMR
SIMC 0488071
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Rybno
Rybno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rybno
Rybno
Ziemia 53°45′34″N 21°08′14″E/53,759444 21,137222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Rybno - dwór (01)
Rybno - kościół katolicki (03)

Rybno (do 1945 r. niem. Ribben) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Sorkwity. Do 1954 roku siedziba gminy Rybno. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wieś w kształcie owalnicy. W Rybnie istnieją dwa kościoły (rzymskokatolicki i ewangelicki) oraz pałacyk. Znajduje się też tutaj Zespół Szkół Zawodowych, w którego skład wchodzi Zasadnicza Szkoła Zawodowa, Technikum Agrobiznesu oraz Zaoczne Technikum Handlowe. W miejscowości nie ma jednak szkoły podstawowej ani gimnazjum. Dzieci uczęszczają do szkoły podstawowej w Kozłowie, a do gimnazjum w Sorkwitach. Poza tym jest też stacja autobusowa i Ochotnicza Straż Pożarna.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przy zachodnim brzegu Jeziora Piłakno, znajdującego się 3 km od wsi, zlokalizowane jest stanowisko archeologiczne z pozostałościami po osiedlu nawodnym z wczesnej epoki żelaza (400-120 r. p.n.e. - kultura kurhanów zachodniobałtyjskich). Drewniana zabudowa mieszkalna o powierzchni użytkowej 70 na 100 m usytuowana była na kilkuwarstwowym ruszcie z belek. Około 500 metrów na południowy wschód od osiedla nawodnego znajduje się cmentarzysko kurhanowe z tego samego okresu. Kurhany z kręgiem kamiennym i prostokątna komora grobową, pochówki ciałopalne w popielnicach.

Wieś wymieniana w dokumentach już w 1391 r., kiedy to w przywileju nadanym przez rycerza Filipa Wildenawa dla Lubana w Maradkach wspomina się i Rybno. Kolejna wzmianka o Rybnie pochodzi z 1526 r., kiedy to starosta z Szestna, Jerzy Mangmeistre, sprzedał 36 włók w Rybnie za 240 grzywien Stefanowi Kłocie, Lenartowi Zarebie, Maciejowi Bogutowi i Marcinowi Gotolewskiemu. Pozostałą część ziemi w Rybnie książę Albrech nadał w 1528 r. Englowi Stachowi von Golzheimowi.

Kościół i parafia istniały już w XV w. Patronat nad kościołem sprawowali właściciele miejscowych dóbr ziemskich a później królowie Prus. Po pierwszym kościele pozostała jedynie kamienna chrzcielnica. Kościół, znajdujący się w ruinie, rozebrano w 1841 r. Nowy kościół ewangelicki wybudowano w 1855 r. Szkoła parafialna istniała juz w XVI w., w 1737 r. przeszła pod nadzór państwowy.

W 1785 r. we wsi było 27 domów, w 1838 - 31 domów i 286 mieszkańców. W 1840 r. w tutejszej parafii było 1587 Polaków i 242 Niemców. W latach 1901-1903 na 2770 parafian Polaków było 2170. W 1904 r. do dworu należało 68 włók, łącznie z folwarkiem Karczewiec i Tyszkowo. W tym czasie we wsi była również gorzelnia. W 1912 wśród parafian było zaledwie 400 osób polskiego pochodzenia (Mazurów). Po pierwszej wojnie światowej dwór przejęło państwo. 10 włok przeznaczono na rozparcelowanie, pozostałe 58 włók (w tym jezioro Stromek o pow. 153 ha) należało do domeny państwowej. Kościół katolicki wybudowano w 1928 r. W 1935 r. w tutejszej szkole pracował jeden nauczycie a uczyło się 99 dzieci. W 1939 r. we wsi mieszkało 520 osób.

Po II wojnie światowej powstał PGR. W 1973 r. do sołectwa Rybno należały: Karczewiec PGR, osada Piłak (leśniczówka), Rybno (wieś i PGR), Tyszkowo PGR.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół ewangelicki z 1855 r. Jest to budowla z murowana z kamienia polnego, ściany szczytowe i narożniki - z czerwonej cegły.
  • Przy kościele znajduje się obelisk upamiętniający poległych w I wojnie światowej.
  • Pałac (dwór), wraz z zespołem czworaków, pochodzi z XIX w.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok
  • Mrągowo. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn, 1975, 488 str.