Rycheza Lotaryńska
| Rycheza Lotaryńska |
|
 |
|
| Królowa Polski | |
| Okres panowania | od 1025 do 1063 |
| Poprzednik | Oda Miśnieńska |
| Następca | Maria Dobroniega |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Ludolfingowie (po matce) |
| Urodzona | ok. 993 |
| Koronowana | 1025 |
| Zmarła | 21 marca 1063 |
| Ojciec | Ezzon |
| Matka | Matylda Saksońska |
| Dzieci | Kazimierz I Odnowiciel, Gertruda Mieszkówna , NN (córka) |
Bł. Rycheza Lotaryńska, Ryksa (także Richeza, Richenza, Rixa) (ur. ok. 993, zm. 21 marca 1063 w Saalfeld/Saale) – żona Mieszka II, polska królowa, zwana błogosławioną (nie została jednak beatyfikowana przez Kościół katolicki).
Spis treści |
[edytuj] Pierwsze lata życia i małżeństwo z Mieszkiem II
Była córką palatyna reńskiego Ezzona (Erenfrieda) i Matyldy, córki Ottona II, siostry Ottona III. Lata młodości spędziła najprawdopodobniej w klasztorze w Quedlinburgu (lub w Gandersheim). Na mocy jednego z postanowień zjazdu w Merseburgu w 1013 roku została poślubiona przez Mieszka II Lamberta, co stanowić miało przypieczętowanie zawartego wówczas pokoju. Urodziła ona Mieszkowi syna Kazimierza, który został później władcą Polski (Kazimierz Odnowiciel), oraz dwie córki - Gertrudę i drugą, której imię nie jest znane.
[edytuj] Królowa Polski
W 1025 roku wraz z mężem została koronowana na królową Polski. Pod koniec 1031 roku, w związku z zaistniałą sytuacją polityczną (objęcie władzy przez Bezpryma i ucieczka Mieszka II do Czech), zdecydowała się na powrót do Niemiec. Do Polski powróciła dopiero po śmierci Mieszka II w 1034 roku (hipoteza). Rycheza wraz z synem Kazimierzem Odnowicielem dążyła do odbudowania osłabionego aparatu państwowego, wzmocnienia władzy monarszej, ukrócenia anarchii. W wyniku działań przeciwników w 1031 została wypędzona z Polski (z przyczyn identycznych kraj w 1037 opuścił jej syn Kazimierz I Odnowiciel). Udała się do Niemiec, zabierając insygnia królewskie i cały majątek ( insygnia znalazły się na nowo w kraju wraz z powrotem Kazimierza Odnowiciela do Polski). Do końca życia używała tytułu królewskiego.
[edytuj] Życie zakonne
W 1047 wstąpiła do klasztoru benedyktyńskiego w Brauweiler koło Kolonii, który był fundacją jej rodziców. Przebywała w nim do śmierci. Śmierć Rychezy odbiła się szerokim echem w Niemczech. Jej zgon zapisało co najmniej 5 nekrologów. Nekrolog brunwilerski zapisał następujące słowa (w tłumaczeniu polskim): "Zmarła najsławniejsza Rycheza królowa Polski, córka fundatorów, której pamięć obchodzi się uroczyście". Została pochowana w kolegiacie Panny Marii ad Gradus w Kolonii, której była dobrodziejką. Prawdopodobnie zdecydowała, że ma być pochowana w Brauweiler.
[edytuj] Pochówek
Po zburzeniu kościoła Panny Marii ad Gradus, jej zwłoki zostały przeniesione w 1817 r. do katedry kolońskiej, gdzie często zmieniały swe miejsce, aby wreszcie spocząć w kaplicy chórowej, poświęconej św. Janowi Chrzcicielowi[1]. W dniu 8 września 1959 r. nastąpiło otwarcie grobowca królowej. Ekspertyza lekarska wykazała, że Rycheza była osobą o delikatnej postaci (die selige Rycheza war von kleiner zierlicher Gestalt). Okazało się również, że Rycheza złamała kiedyś obojczyk, co jak przypuszcza autor protokołu otwarcia grobowca, mogło być spowodowane upadkiem z konia.
[edytuj] Kult
W Niemczech jest uważana za osobę świątobliwą. Została uznana przez lud za błogosławioną i jest czczona jako błogosławiona Rycheza.
Jej wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 21 maja.
[edytuj] Rodzina
[edytuj] Małżeństwo i potomstwo
Rycheza z małżeństwa z Mieszkiem II (ur. 990, zm. 10 lub 11 V 1034) posiadała troje dzieci:
- Kazimierza I Odnowiciela (ur. 25 VII 1016, zm. 28 XI 1058) – księcia Polski (1038–1058),
- NN, córkę (ur. ?, zm. po 1052), – żonę Beli I, króla Węgier (1060–1063)[2],
- Gertrudę (ur. ok. 1025, zm. 4 I 1108) – żonę Izjasława I, wielkiego księcia kijowskiego (od 1054).
[edytuj] Genealogia
| Herman I ur. ? zm. 996 |
Jadwiga ur. ? zm. ? |
Otton II ur. 955 zm. 7 XII 983 |
Teofano ur. 956 zm. 15 VI 991 |
||||||||||
| Ezzon ur. 955 zm. 21 V 1034 |
Matylda ur. 980 zm. 4 XI 1025 |
||||||||||||
Mieszko II Lambert ur. 990 zm. 10 lub 11 V 1034 OO 1013 |
Rycheza Lotaryńska (ur. ok. 993, zm. 21 III 1063) |
||||||||
| Gertruda ur. ok. 1025 zm. 4 I 1108 |
N.N., córka ur. ? zm. po 1052 |
Kazimierz I Odnowiciel ur. 25 VII 1016 zm. 28 XI 1058 |
|||||||
[edytuj] Ciekawostka
Rycheza Lotaryńska jest bohaterką powieści Jadwigi Żylińskiej Złota włócznia.
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, Warszawa – Wrocław 1992, ISBN 83-85218-32-7.
- Tomaszek M., Klasztor i jego dobroczyńcy. Średniowieczna narracja o opactwie Brauweiler i rodzie królowej Rychezy, Kraków 2007, ISBN 978-83-60448-34-2.
| Poprzednik Oda Miśnieńska |
 |
królowa Polski 1025-1034 |
|
Następca NN (Wyszesława lub Agnieszka Przemyślidówna) |
