Rycheza Lotaryńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

`

Rycheza Lotaryńska
Rycheza-Matejko.jpg
Królowa Polski
Okres panowania od 25 grudnia 1025
do 21 marca 1063
Poprzednik Oda Miśnieńska (?)
Następca Maria Dobroniega
Dane biograficzne
Dynastia Ezzonidzi
Urodzona ok. 993
Koronowana 1025
Zmarła 21 marca 1063
Ojciec Erenfried Ezo, palatyn lotaryński
Matka Matylda, córka cesarza Ottona II
Dzieci Kazimierz I Odnowiciel,
Gertruda Mieszkówna,
NN (córka)
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Rycheza na obrazie Wojciecha Gersona.

Rycheza Lotaryńska (Richeza, Richenza), zwana również Ryksą (Rixa) (ur. ok. 993, zm. 21 marca 1063 w Brauweiler) – królowa Polski jako żona Mieszka II, zwana błogosławioną[1].

Pierwsze lata życia i małżeństwo z Mieszkiem II[edytuj | edytuj kod]

Była córką palatyna reńskiego Erenfrieda Ezzona i Matyldy, córki Ottona II, siostry Ottona III. Lata młodości spędziła najprawdopodobniej w klasztorze w Kwedlinburgu (lub w Gandersheim). Na mocy jednego z postanowień zjazdu w Merseburgu w 1013 roku została poślubiona przez Mieszka II Lamberta, co stanowić miało przypieczętowanie zawartego wówczas pokoju. Urodziła ona Mieszkowi syna Kazimierza, który został później władcą Polski (Kazimierz Odnowiciel), oraz dwie córki - Gertrudę i drugą, której imię nie jest znane.

Królowa Polski[edytuj | edytuj kod]

W 1025 roku wraz z mężem została koronowana na królową Polski. Pod koniec 1031 roku, w związku z zaistniałą sytuacją polityczną (objęcie władzy przez Bezpryma i ucieczka Mieszka II do Czech), zdecydowała się na wyjazd z Polski (z podobnych przyczyn kraj w 1037 opuścił jej syn Kazimierz I Odnowiciel). Udała się do Niemiec, zabierając insygnia królewskie i cały majątek (insygnia znalazły się na nowo w kraju wraz z powrotem Kazimierza Odnowiciela). Możliwe, że powróciła na krótko do Polski po śmierci Mieszka II w 1034 roku. Do końca życia używała tytułu królewskiego.

Wraz z synem Kazimierzem Odnowicielem dążyła do wzmocnienia władzy monarszej oraz do odbudowania osłabionego aparatu państwowego po powstaniu ludowym i buncie Miecława[2].

Życie zakonne[edytuj | edytuj kod]

W 1047 wstąpiła do klasztoru benedyktyńskiego w Brauweiler koło Kolonii, który był fundacją jej rodziców. Przebywała w nim do śmierci. Śmierć Rychezy odbiła się szerokim echem w Niemczech. Jej zgon zapisało co najmniej 5 nekrologów. Nekrolog brunwilerski zapisał następujące słowa (w tłumaczeniu polskim): "Zmarła najsławniejsza Rycheza królowa Polski, córka fundatorów, której pamięć obchodzi się uroczyście". Prawdopodobnie zdecydowała, że chce być pochowana w Brauweiler. Została jednak pochowana w Kolonii, w kolegiacie Panny Marii ad Gradus, której była dobrodziejką.

Pochówek[edytuj | edytuj kod]

Po zburzeniu kościoła Panny Marii ad Gradus, jej zwłoki zostały przeniesione w 1817 r. do katedry kolońskiej, gdzie często zmieniały swe miejsce, aby wreszcie spocząć w kaplicy chórowej, poświęconej św. Janowi Chrzcicielowi[3]. W dniu 8 września 1959 r. nastąpiło otwarcie grobowca królowej. Ekspertyza lekarska wykazała, że Rycheza była osobą o delikatnej postaci (die selige Rycheza war von kleiner zierlicher Gestalt). Okazało się również, że Rycheza złamała kiedyś obojczyk, co jak przypuszcza autor protokołu otwarcia grobowca, mogło być spowodowane upadkiem z konia.

Kult[edytuj | edytuj kod]

W Niemczech jest uważana za osobę świątobliwą. Została uznana przez lud za błogosławioną i jest czczona jako błogosławiona Rycheza. Jej wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 21 maja.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwo i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Rycheza z małżeństwa z Mieszkiem II (ur. 990, zm. 10 lub 11 V 1034) posiadała troje dzieci:

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Herman I
ur. ?
zm. 996
Jadwiga
ur. ?
zm. ?
Otton II
ur. 955
zm. 7 XII 983
Teofano
ur. 956
zm. 15 VI 991
         
     
  Ezzon
ur. 955
zm. 21 V 1034
Matylda
ur. 980
zm. 4 XI 1025
     
   

Mieszko II Lambert
ur. 990
zm. 10 lub 11 V 1034
OO   1013
Rycheza Lotaryńska
(ur. ok. 993, zm. 21 III 1063)
                   
                   
               
Gertruda
 ur. ok. 1025
 zm. 4 I 1108
 
N.N., córka
 ur. ?
 zm. po 1052
 
Kazimierz I Odnowiciel
 ur. 25 VII 1016
 zm. 28 XI 1058
 


Rycheza w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Rycheza Lotaryńska jest bohaterką powieści Jadwigi Żylińskiej Złota włócznia.

Przypisy

  1. Nie została oficjalnie beatyfikowana przez Kościół katolicki.
  2. Marek Urbański, Poczet królowych i żon władców Polskich, Warszawa 2006, s.31,32
  3. K. Jasiński: Rodowód pierwszych Piastów. Warszawa – Wrocław: 1992, s. 116-117.
  4. K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Wrocław – Warszawa (1992).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, Warszawa – Wrocław 1992, ISBN 83-85218-32-7.
  • Tomaszek M., Klasztor i jego dobroczyńcy. Średniowieczna narracja o opactwie Brauweiler i rodzie królowej Rychezy, Kraków 2007, ISBN 978-83-60448-34-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Oda Miśnieńska
POL Przemysł II 1295 COA.svg królowa Polski
1025-1034
POL Przemysł II 1295 COA.svg Następca
NN (Wyszesława lub Agnieszka Przemyślidówna)