Ryszard Matuszewski (literat)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ryszard Matuszewski
Ryszard Matuszewski Nov 09 2008 Fot Mariusz Kubik 01.JPG
Ryszard Matuszewski
9 listopada 2008 r.
Imiona i nazwisko Ryszard Matuszewski
Data i miejsce urodzenia 18 sierpnia 1914
Warszawa
Data i miejsce śmierci 29 kwietnia 2010
Warszawa
Narodowość Polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła "Doświadczenia i mity", "Literatura polska lat 1918-1939", "Z bliska", "Literatura polska 1939-1991", "Alfabet. Wybór z pamięci 90-latka", "Moje spotkania z Czesławem Miłoszem", "Wisławy Szymborskiej dary przyjaźni i dowcipu"
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ryszard Matuszewski (ur. 18 sierpnia 1914 r. w Warszawie, zm. 29 kwietnia 2010 r. w Warszawie) – polski eseista, krytyk literacki, autor podręczników szkolnych, tłumacz (m.in. Louisa Aragona, André Chamsona). Mąż Ireny Szymańskiej (1921-1999), edytorki, wydawcy i tłumaczki (m.in. opiekunki serii wydawniczej "Nike" Wydawnictwa "Czytelnik").

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczeń Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Warszawie (matura w 1932 r.), kolega klasowy krytyka literackiego i eseisty Jana Kotta oraz Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu im. Józefa Piłsudskiego w Warszawie (1936 r.).

Debiutował wierszami i artykułami na łamach międzyszkolnego pisma licealistów polskich "Kuźnia Młodych" (1931 r.). Z tego czasu datuje się jego znajomość z redagującym dział poezji "Kuźni Młodych" ks. Janem Twardowskim. Współzałożyciel Klubu Artystycznego "S", działającego w latach 1932-1936. W latach 1936-1937 ukończył szkołę podchorążych łączności w Zegrzu, następnie pracował w Wagons-Lits/Cook oraz był aplikantem w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W lipcu 1938 r. poślubił Beatę z d. Sobolewską (1915-2005). Był uczestnikiem kampanii wrześniowej 1939 (m.in. w oblężonym Modlinie) a w latach 1940-1944 działaczem podziemia kulturalnego, związany z podziemną PPS – WRN. Pracował w Zarządzie Miejskim w Warszawie. W 1942 r. urodziła się jego córka Małgorzata (obecnie Pszenicka; zamężna z Krzysztofem Pszenickim, dziennikarzem i b. szefem sekcji polskiej BBC w Londynie). W 1945 r. zmobilizowany do wojska, pracował do 1947 r. w dzienniku "Polska Zbrojna". W 1946 r. urodził się jego syn, Piotr (obecnie architekt). Po wojnie był sekretarzem redakcji tygodnika "Kuźnica" (Łódź 1946-1950), gdzie rozpoczął systematyczną działalność jako krytyk i recenzent. Następnie w tygodniku "Nowa Kultura", gdzie był kierownikiem działu krytyki (1950-1960), oraz zastępcą redaktora naczelnego (1952-1956). Kierownik pracowni literatury współczesnej IBL PAN (1954-1958), w latach 1956-1985 pisał stałe sprawozdania z ruchu poetyckiego w wydawnictwie "Rocznik Literacki". Kierownik działu literatury współczesnej Spółdzielni Wydawniczej "Czytelnik" (1960-1977). W 1961 r. ożenił się ponownie z Ireną Szymańską, tłumaczką, edytorem i wydawcą. W latach 1973-1975 był kierownikiem działu krytyki w tygodniku "Literatura". Współzałożyciel i w latach 1969-2003 jeden z wiceprezesów Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Literackich z siedzibą w Paryżu. W 1988 r. zorganizował kongres Stowarzyszenia w Polsce (w Toruniu), a w 2003 r. Stowarzyszenie to przyznało mu tytuł prezesa honorowego.

Członek Związku Literatów Polskich (1944-1983), Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989-2010) oraz Polskiego PEN Clubu.

Zmarł w swoim domu w Warszawie przy ul. Nowowiejskiej z powodu niewydolności serca. Został pochowany 10 maja 2010 r. na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Mszę św. żałobną odprawił ks. Wiesław Niewęgłowski, duszpasterz środowisk twórczych.

Ordery, odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Twórczość (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • S (poezje; F. Hoesick 1933; wespół z Janem Kottem i Włodzimierzem Pietrzakiem)
  • Gospoda pod wesołą kukułką (utwór sceniczny; wespół z Janem Rojewskim; Biblioteka Teatralna Domu Wojska Polskiego, Tom I; Wydawnictwo "Prasa Wojskowa", Warszawa 1948)
  • Literatura po wojnie (szkice literackie; Spółdzielnia Wydawnicza "Książka" 1948, Książka i Wiedza 1950)
  • Literatura na przełomie (szkice literackie; Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik" 1951)
  • Literatura międzywojenna (podręcznik szkolny; Wiedza Powszechna 1953)
  • Szkice krytyczne (szkice literackie;Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik" 1954)
  • Historia literatury polskiej. Materiały do nauczania klasy XI. Zeszyt I – Antologia (Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1955); jako
  • Literatura współczesna: antologia i opracowanie (Wyd. 5: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1963, 1968)

Publikacje w pracach zbiorowych[edytuj | edytuj kod]

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

Ryszard Matuszewski prezentuje egzemplarz swojej debiutanckiej książki - Biblioteka Narodowa, Warszawa, 10 września 2004 r.

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Ryszard Matuszewski - Biblioteka Śląska, Katowice, 27 kwietnia 2006 r.
Ryszard Matuszewski - Warszawa, 6 listopada 2009 r.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]