Rząd Bojka Borisowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bułgaria
Godło Bułgarii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Bułgarii
Portal Portal Bułgaria

Rząd Bojka Borisowa – gabinet pod kierownictwem Bojka Borisowa, założyciela i nieformalnego lidera partii GERB, powołany i zaprzysiężony 27 lipca 2009 przez prezydenta Bułgarii Georgiego Pyrwanowa. Borisow został desygnowany na stanowisko premiera Republiki Bułgarskiej 16 lipca[1].

W skład gabinetu wchodzi tylko jedna partia: GERB, który uzyskał najlepszy wynik w wyborach parlamentarnych w 2009 roku. Jest to drugi w historii Bułgarii rząd, utworzony przez przedstawicieli tylko jednego ugrupowania (po tymczasowym rządzie Sofijanskiego) oraz drugi nie posiadający oficjalnej większości parlamentarnej (po rządzie Dimitrowa).

Mimo iż nie została zawiązania koalicja rządowa, wszystkie partie prawicowe, które dostały się do parlamentu: Ataka (21 miejsc), Niebieska Koalicja (15) i Porządek, Prawo i Sprawiedliwość (10), zadeklarowały półroczne poparcie dla rządu. Dzięki temu gabinet teoretycznie dysponuje 162 głosami w Zgromadzeniu Narodowym (z 240). Sam GERB wprowadził do parlamentu 116 deputowanych; o pięciu za mało do posiadania większości bezwzględnej.

Wybory parlamentarne w lipcu 2009[edytuj | edytuj kod]

Memorandum o politycznym partnerstwie zamiast koalicji rządowej[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze przed wyborami liderzy GERBu zapowiedzieli, że jeśli ich partia nie uzyska bezwzględnej większości, to jedynym partnerem, z którym będą rozmawiać o powołaniu wspólnego gabinetu, będzie Niebieska Koalicja, grupa centroprawicowych ugrupowań kierowana przez Martina Dimitrowa (Związek Sił Demokratycznych) oraz byłego premiera Iwana Kostowa (Demokraci na rzecz Silnej Bułgarii)[2]. Stanowczo zaprzeczali, że istnieje możliwość utworzenia rządu z socjalistami[3].

Jednakże w dniu zaprzysiężenia nowego Zgromadzenia Narodowego, 14 lipca, przewodniczący GERBu i kandydat na stanowisko ministra spraw wewnętrznych Cwetan Cwetanow przyznał, że kierownictwo partii rozważa przedstawienie nowego modelu współpracy parlamentarno-rządowej, opartego na formalnym istnieniu gabinetu mniejszościowego, który popierany będzie przez różne siły w Zgromadzeniu w zależności od spraw, jakimi będzie się zajmować[4]. GERB przygotował projekt memorandum o politycznym partnerstwie[5]. Przedstawił go wszystkim ugrupowaniom, które znalazły się w parlamencie oprócz tych, które w poprzedniej kadencji tworzyły koalicję rządową (Bułgarska Partia Socjalistyczna i Ruch na rzecz Praw i Wolności)[6]. Pomysł jest o tyle uzasadniony, że do bezwzględnej większości GERBowi brakowało jedynie pięciu mandatów, a ponadto w nowym Zgromadzeniu znalazły się, oprócz GERBu, jeszcze trzy partie centroprawicowe (Niebieska Koalicja oraz Porządek, Prawo i Sprawiedliwość) lub skrajnie prawicowe (Ataka); włączając do koalicji rządowej tylko jedną z nich, GERB naraziłby się na odrzucenie przez pozostałe. Gdyby projekt memorandum został zaakceptowany, to rząd Borisowa mógłby teoretycznie liczyć na 162 głosy poparcia, a nie tylko na 131, jakby się stało, gdyby tylko Niebieska Koalicja została zaproszona do współtworzenia gabinetu.

Rozczarowania nie kryli politycy Niebieskiej Koalicji. Jeden z jej liderów Iwan Kostow podkreślił, że nie wyobraża sobie układu, w którym jego ugrupowanie będzie popierało rząd bez wzięcia na siebie odpowiedzialności za jego działania[6]. Ponadto zaznaczył, że gabinet mniejszościowy w okresie kryzysu gospodarczego, oznaczać może dalsze umacnianie niestabilności politycznej w kraju i ryzyko powrotu do władzy socjalistów.

Po spotkaniu liderów partii prawicowych, 17 lipca, jedynie skrajna Ataka zadeklarowała przyjęcie memorandum i bezwarunkowe poparcie dla rządu mniejszościowego. Liderzy Niebieskiej Koalicji: Martin Dimitrow i Iwan Kostow, oraz Porządku, Prawa i Sprawiedliwości Jane Janew, zapowiedzieli, że przez pół roku będą wspierać gabinet Bojkowa, ale bez podpisu pod umową o politycznym partnerstwie[7].

Wotum zaufania[edytuj | edytuj kod]

27 lipca 2009 roku około godziny 12:00, po exposé wygłoszonym przez Bojka Borisowa i dwugodzinnej debacie, rząd otrzymał od Zgromadzenia Narodowego wotum zaufania. Za jego udzieleniem głosowało 162 deputowanych, przeciw opowiedziało się 77. Jedna osoba wstrzymała się od głosu. Większość bezwzględna konieczna do uzyskania wotum zaufania wynosiła 121 głosów. Poparcia Radzie Ministrów udzieliły kluby parlamentarne: Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii, Ataka, Niebieska Koalicja oraz Porządek, Prawo i Sprawiedliwość. Przeciw były kluby Bułgarska Partia Socjalistyczna i Ruch na rzecz Praw i Wolności[8].

Rząd: zmiany strukturalne i personalia[edytuj | edytuj kod]

W porówaniu z rządem Staniszewa gabinet uformowany przez Borisowa składał się nie z osiemnastu resortów, ale z szesnastu. Zlikwidowane zostały ministerstwa: administracji i reformy administracyjnej, nagłych wypadków i sytuacji kryzysowych, ds. europejskich oraz stanowisko specjalnego wicepremiera zajmującego się rozdzielaniem środków unijnych. Liczba wicepremierów zaś została zmniejszona z czterech do dwu. Jednakże, zmiany strukturalne nie skończyły się na likwidacji ministerstw. Powołany został resort sportu (z Państwowej Agencji Sportu i Młodzieży), resort transportu przekształcono w ministerstwo transportu, komunikacji i technologii informatycznych, a do ministerstwa gospodarki i energetyki włączona została Agencja Turystyki i nowy urząd nosić będzie nazwę gospodarki, energetyki i turystyki. Ponadto Borisow utworzył stanowisko ministra bez teki, odpowiedzialnego za sprawy Bułgarów mieszkających poza granicami kraju[9]. Zresztą wybór na ten urząd kontrowersyjnego historyka Bożidara Dimitrowa, dawnego współpracownika komunistycznych służb bezpieczeństwa, został skrytykowany przez wszystkie ugrupowania prawicowe zasiadające w parlamencie.

Gabinet Borisowa był pierwszym w historii demokratycznej Bułgarii (nie licząc tymczasowego rządu Sofijanskiego, w którym większość ministrów była bezpartyjna) złożonym z przedstawicieli tylko i wyłącznie jednej partii. Premier zaprosił do współrządzenia swoich bliskich współpracowników z sofijskiego ratusza: Cwetana Cwetanowa (sprawy wewnętrzne), Jordankę Fandakową (edukacja) oraz Aleksandyra Cwetkowa (transport), a także Margaritę Popową (sprawiedliwość), z którą współpracował, gdy była szefową Oddziału Sofijskiego Prokuratury Generalnej. Resorty finansów i obrony narodowej objęli byli pracownicy Banku Światowego, czyli Symeon Djankow i Nikołaj Mładenow, który zarazem był jednym z dwojga deputowanych GERBu do Parlamentu Europejskiego, którzy otrzymali teki ministerialne; drugą byłą europosłanką jest Rumjana Żelewa (sprawy zagraniczne). Dostrzeżeni zostali także skuteczni działacze lokalni, których pozycja w partii wzrosła dzięki dobrym wynikom w regionach: Desisława Tanewa (rolnictwo), Totju Mładenow (praca), a później także Tomisław Donczew (minister bez teki).

Największe problemy miał Borisow ze znalezieniem odpowiednich kandydatów na stanowiska ministra zdrowia, energetyki i gospodarki; jeszcze dzień przed głosowaniem za wotum zaufania dla rządu w medialnych sondażach pojawiały się nazwiska generała Stojana Tonewa (zdrowie)[10], Władimira Uruczewa (energetyka) oraz Bisera Boewa (gospodarka)[11], jednak ostatecznie premier zdecydował się powołać na te urzędy chirurga Bożidara Nanewa[12] oraz menedżera Trajczo Trajkowa (gospodarka i energetyka). Ponadto kilka godzin przed oficjalnym ogłoszeniem składu rządu z teki ministra rolnictwa zrezygnowała deputowana GERBu Tanewa[13]; w ostatniej chwili propozycję wejścia do gabinetu na to stanowisko zdecydował się przyjąć Mirosław Najdenow. Oprócz niego i Trajkowa w rządzie znaleźli się także trzej inni, nie mający żadnego doświadczenia politycznego: światowej sławy rzeźbiarz Weżdi Raszidow (kultura), przedsiębiorca Rosen Plewnelijew (rozwój regionalny) oraz Swilen Nejkow (sport), mąż i trener wioślarki Rumjany Nejkowej, złotej medalistki Igrzysk Olimpijskich 2008.

Skład rządu[edytuj | edytuj kod]

Urząd Imię i nazwisko Zdjęcie Partia Okres urzędowania
Premier Bojko Borisow B Borisov 07.jpg GERB od 27.07.2009
Wicepremierzy Cwetan Cwetanow Zvetanov 01.jpg GERB od 27.07.2009
  Symeon Djankow Simeon Djankov.jpg GERB od 27.07.2009
Minister Spraw Zagranicznych Nikołaj Mładenow Nikolaï Mladenov - cropped.jpg GERB od 21.01.2010
Rumjana Żelewa Rumiana Jeleva.jpg GERB 27.07.2009 - 20.01.2010
Minister Spraw Wewnętrznych Cwetan Cwetanow Zvetanov 01.jpg GERB od 27.07.2009
Minister Zdrowia Desislava Atanasova GERB od 21.03.2012
Stefan Konstantinow bezp. 30.09.2010 - 21.03.2012
Anna-Maria Borisowa bezp. 21.04.2010 - 29.09.2010
Bożydar Nanew GERB 27.07.2009 - 30.03.2010
Minister Gospodarki, Energetyki i Turystyki Delian Dobrev GERB od 21.03.2012
Trajczo Trajkow Traicho Traikov.jpg GERB 27.07.2009 - 21.03.2012
Minister Kultury Weżdi Raszidow Vezhdi-Razhidov.jpg GERB od 27.07.2009
Minister Pracy i Polityki Socjalnej Totju Mładenow GERB od 27.07.2009
Minister Transportu, Komunikacji i Technologii Informatycznych Iwajło Moskowski GERB od 19.05.2011
Aleksandyr Cwetkow GERB 27.07.2009 - 19.05.2011
Minister Rozwoju Regionalnego i Robót Publicznych Liljana Pawłowa Lilyana Pavlova.jpg bezp. od 07.09.2011
Rosen Plewnelijew Rosen Plevneliev 02.jpg GERB od 27.07.2009 - 07.09.2011
Minister Edukacji i Nauki Stefan Vodenicharov od 6.02.2013
Sergiej Ignatow Sergei Ignatov.jpg GERB 19.11.2009 - 6.02.2013
Jordanka Fandakowa Yordanka Fandakova.jpg GERB 27.07.2009 - 19.11.2009
Minister Obrony Narodowej Anju Angełow Angelov.jpg GERB od 21.01.2010
Nikołaj Mładenow Nikolaï Mladenov - cropped.jpg GERB 27.07.2009 - 21.01.2010
Minister Sprawiedliwości Diana Kowaczewa GERB od 30.11.2011
Margarita Popowa GERB 27.07.2009 - 30.11.2011
Minister Sportu i Młodzieży Swilen Nejkow GERB od 27.07.2009
Minister Rolnictwa Mirosław Najdenow Miroslav Naidenov.jpg GERB od 27.07.2009
Minister Środowiska Nona Karadżowa Nona-Karadzhova-20100922-1.jpg GERB od 27.07.2009
Minister Finansów Symeon Djankow Simeon Djankov.jpg GERB od 27.07.2009
Minister bez teki (ds. stosunków z Bułgarami poza granicami kraju) Bożidar Dimitrow Bozhidar Dimitrov.jpg GERB 27.07.2009-4.02.2011
Minister bez teki (ds. funduszy unijnych) Tomisław Donczew Tomislav Donchev.jpg GERB od 18.03.2010

Zmiany w rządzie[edytuj | edytuj kod]

Data dymisji Nazwisko odchodzącego ministra Okoliczności rezygnacji Następca
19 listopada 2009 Jordanka Fandakowa Zwycięstwo minister edukacji w wyborach na burmistrza Sofii[14]. Sergiej Ignatow
27 stycznia 2010 Rumjana Żelewa Oskarżenia o ukrywanie majątku i powiązania z mafią wysuwane przy okazji jej kandydowania na Komisarza ds. Rozwoju i Pomocy Humanitarnej[15]. Nikołaj Mładenow
27 stycznia 2010 Nikołaj Mładenow Przejście do resortu spraw zagranicznych[16]. Anju Angełow
18 marca 2010 - Utworzenie nowego stanowiska ministra ds. funduszy unijnych. Tomisław Donczew
30 marca 2010 Bożydar Nanew Oskarżenia o narażenie Skarbu Państwa na milionowe straty z powodu zakupu szczepionek na grype A/H1N1 po zawyżonej cenie[17]. Anna-Maria Borisowa
29 września 2010 Anna-Maria Borisowa Publiczna krytyka planowanej przez nią reformy służby zdrowia[18]. Stefan Konstantinow
4 lutego 2011 Bożidar Dimitrow Rezygnacja po tym, jak rząd rozpoczął akcję usuwania ze stanowisk ambasadorów współpracujących ze służbami komunistycznymi[19]. brak
19 maja 2011 Aleksandyr Cwetkow Oficjalnie przyczyny osobiste, jednak sugerowano, że w rzeczywistości dymisja jest wynikiem nieudolności w rozwiązaniu problemu spółki kolejowej BDZ[20]. Iwajło Moskowski
7 września 2011 Rosen Plewnelijew‎ Rezygnacja po uzyskaniu nominacji na kandydata na prezydenta w wyborach prezydenckich w październiku 2011[21]. Liljana Pawłowa
30 listopada 2011 Margarita Popowa Rezygnacja po zwycięstwie ‎Rosena Plewnelijewa w wyborach prezydenckich; Popowa została przedstawiona jako kandydat na wiceprezydenta[22]. Diana Kowaczewa

Przypisy

  1. "Sofia Echo": Boiko Borissov will be ready with his cabinet by July 23 (Dostęp 15 lipca] 2009)
  2. "Novinite": Former GERB Speaker: Our Only Possible Partner Is Blue Coalition (Dostęp 1 czerwca 2009)
  3. Tamże oraz "Novinite": Bulgaria GERB Firmly Rejects Rumors of Coalition with Socialists, Ethnic Turks (Dostęp 1 czerwca 2009)
  4. "Novinite":GERB Wants "New Type" Minority Govt of Bulgaria, No Coalition (Dostęp 15 lipca 2009)
  5. Główne założenia memorandum: "Sofia Echo": GERB's memorandum to right-wing parties (Dostęp 15 lipca 2009).
  6. 6,0 6,1 Tamże.
  7. "Sofia Echo": Blue Coalition will back Borissov’s government but not sign memorandum (Dostęp 17 lipca 2009)
  8. "Sofia Echo": New Bulgarian Prime Minister Boiko Borissov’s Cabinet takes office (Dostęp 28 lipca 2009)
  9. "Novinite": Bulgaria New PM Borisov Sacks 4 Ministries, Adds 2 in GERB Cabinet (Dostęp 23 lipca 2009)
  10. "Novinite": WHO IS WHO: Bulgaria's New Health Minister Stoyan Tonev (Dostęp 21 lipca 2009)
  11. "Factbox": Candidates for key ministries in Bulgaria (Dostęp 28 lipca 2009)
  12. "Novinite": Bozhidar Nanev to Be New Bulgaria Health Minister - Report (Dostęp 21 lipca 2009)
  13. "Sofia Echo": Borissov’s nominee for agriculture minister withdraws (Dostęp 28 lipca 2009)
  14. "BulgariaGazette": New Sofia Mayor Fandakova (Dostęp 22 listopada 2009)
  15. "Novinite": Bulgaria Govt Accepts Resignation of Jeleva as Foreign Minister (Dostęp 21 stycznia 2010)
  16. SofiaEcho: Mladenov to Become Foreign Minister (Dostęp 21 stycznia 2010)
  17. Portal Spraw Zagranicznych: Bułgarski minister zdrowia zrezygnował przez drogie szczepionki (Dostęp 30 marca 2010)
  18. Novinite.com: Bulgaria Names New Health Minister (Dostęp 30 września 2010)
  19. SofiaEcho: Bulgaria's spies scandal: Bozhidar Dimitrow walks the plank (Dostęp 23 marca 2011)
  20. SEW: dymisja ministra transportu (Dostęp 25 maja 2011)
  21. SofiaEcho.com: Borissov names Lilyana Pavlova as new Regional Development and Public Works Minister (Dostęp 7 września 2011)
  22. Novinite: Bulgaria Parliament Approves New Justice Minister (Dostęp 7 grudnia 2011)