Rzecznik patentowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rzecznik patentowy – inżynier lub prawnik świadczący pomoc prawną i techniczną podmiotom gospodarczym, jednostkom organizacyjnym oraz osobom fizycznym w sprawach własności przemysłowej.

Zawód rzecznika patentowego ma za sobą długą tradycję. W Polsce narodził się wraz z odrodzonym po rozbiorach państwem. Już 13 grudnia 1918 r. Naczelnik Państwa wydał Dekret tymczasowy o Urzędzie Patentowym, w którym poruszono kwestię pełnomocników: "Strony mogą występować w Urzędzie Patentowym bądź osobiście, bądź przez pełnomocników. Pełnomocnikami mogą być osoby mieszkające w Polsce, z wyższym, zwłaszcza technicznym wykształceniem, wciągnięte przez Urząd na listę pełnomocników."[1]

Obecnie zasady wykonywania zawodu rzecznika patentowego określa ustawa o rzecznikach patentowych z dnia 11 kwietnia 2001[2]. Mówi ona o zasadach i warunkach wykonywania zawodu, jak również określa organizację i zakres działania samorządu rzeczników patentowych, reguluje świadczenie pomocy w sprawach własności przemysłowej, a także wskazuje wszystkie formy wykonywania zawodu. Drugą ważną ustawą poświęconą temu zawodowi prawniczemu jest Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000[3], które ustala zakres umocowań rzecznika patentowego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP. Niezależnie od ustaw, rzeczników patentowych obowiązują zasady etyki, uchwalane przez Krajowy Zjazd Rzeczników Patentowych[4].

Ogół rzeczników patentowych i aplikantów rzecznikowskich tworzy Polską Izbę Rzeczników Patentowych, będącą samorządem zawodowym powołanym do reprezentowania jej członków, sprawowania pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu i dla jego ochrony.

Zawód rzecznika patentowego, podobnie jak zawód adwokata i radcy prawnego jest wolnym zawodem oraz należy do zawodów zaufania publicznego.

Specyfika zawodu rzecznika patentowego[edytuj | edytuj kod]

Od rzecznika patentowego wymaga się dużej wiedzy - zarówno prawniczej, jak i specjalistycznej wiedzy technicznej. Zawód ten łączy się z koniecznością śledzenia nowinek technicznych. Zważywszy na bardzo szybki rozwój techniki, w tym przede wszystkim takich jej dziedzin, jak elektronika, automatyka, robotyka, czy też inżynieria chemiczna, rzecznik patentowy musi bardzo dużo czasu poświęcać na samokształcenie. Występuje on w roli doradcy i powiernika różnych projektów i modeli o charakterze wynalazków, co wskazuje nierzadko na ich bardzo wysoką wartość ekonomiczną implikując konieczne cechy jakimi powinien się wykazywać rzecznik patentowy, wśród których należy z pewnością wymienić szczególną poufność, rzetelność i uczciwość.

Prawo wykonywania zawodu rzecznika patentowego[edytuj | edytuj kod]

Niezbędne warunki dla wykonywania zawodu rzecznika patentowego zostały zawarte w ustawie o rzecznikach patentowych. Prawo wykonywania zawodu rzecznika patentowego nabywa się po złożeniu ślubowania, z dniem dokonania wpisu na listę rzeczników patentowych, którą prowadzi Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej. Na listę może być wpisana osoba, która:

  1. ukończyła magisterskie studia wyższe o kierunku przydatnym do wykonywania zawodu rzecznika patentowego, w szczególności techniczne lub prawnicze;
  2. odbyła aplikację rzecznikowską na warunkach określonych w ustawie;
  3. złożyła egzamin kwalifikacyjny przed komisją egzaminacyjną.

Wśród wymogów ustawa wymienia ponadto: pełną zdolność do czynności prawnych i korzystanie z pełni praw publicznych, nieskazitelny charakter osoby, która także swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Wymagane jest również obywatelstwo polskie z zastrzeżeniem, że przedmiotowy przepis nie narusza postanowień umów międzynarodowych, których stroną jest Polska. W sytuacji, gdy umowy międzynarodowe przewidują możliwość ubiegania się o wpis na listę osób posiadających inne niż polskie obywatelstwo, muszą być spełnione wszystkie pozostałe warunki ustawowe. Ponadto osoba ta musi wykazać, że włada językiem polskim w mowie i piśmie w stopniu niezbędnym do prawidłowego wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

W drodze uchwały Krajowej Rady Rzeczników Patentowych istnieje możliwość uzyskania zwolnienia w całości lub odpowiedniej części z aplikacji rzecznikowskiej. O zwolnienie może ubiegać się osoba, która wykaże, że posiada określoną wiedzę lub praktykę w sprawach własności przemysłowej przydatną dla wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

Zasada względnego przymusu rzecznikowskiego[edytuj | edytuj kod]

Aby zagwarantować należytą ochronę podmiotów prawnych dochodzących swych praw w nierzadko bardzo skomplikowanych sprawach własności przemysłowej, ustawodawca wprowadził zasadę względnego przymusu rzecznikowskiego, która stanowi pewnego rodzaju analogię do zasady przymusu adwokackiego. Mówi ona, iż w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP w sprawach związanych z dokonywaniem i rozpatrywaniem zgłoszeń oraz utrzymywaniem ochrony wynalazków, wzorów użytkowych, a także przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych, w odniesieniu do postępowania zgłoszeniowego i rejestrowego, pełnomocnikiem strony może być tylko rzecznik patentowy. Poza zakresem tej wyłączności pozostaje postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym oraz postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - w przypadku złożenia skargi na orzeczenie Urzędu Patentowego. W takich postępowaniach strona może być reprezentowana także przez adwokata i radcę prawnego

Zasada bezwzględnego przymusu rzecznikowskiego[edytuj | edytuj kod]

W odniesieniu do zgłaszających z zagranicy, tj. osób, które nie mają miejsca zamieszkania lub siedziby na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązuje zasada bezwzględnego przymusu rzecznikowskiego. Oznacza to, że w wymienionych wcześniej sprawach takie osoby mogą występować tylko za pośrednictwem rzecznika patentowego.

Formy wykonywania zawodu rzecznika patentowego[edytuj | edytuj kod]

Rzecznik patentowy może wykonywać swój zawód w kancelarii patentowej lub na rzecz pracodawcy, jak również na podstawie umów cywilnoprawnych.

Kancelaria patentowa może być utworzona wyłącznie w celu wykonywania zawodu rzecznika patentowego i prowadzona przez rzecznika patentowego jednoosobowo, jako spółka cywilna (na podst. art. 860-875 KC) lub jawna, w której przynajmniej połowa wspólników to rzecznicy patentowi; spółka partnerska (art. 88 Kodeksu spółek handlowych); spółka komandytowa, w której komplementariuszami (warunek) są wyłącznie rzecznicy patentowi. Ustawodawca dopuszcza możliwość prowadzenia kancelarii w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zastrzegając jednakże, że większość udziałów w takiej spółce musi być w posiadaniu rzeczników patentowych. Te ostatnie rozwiązanie jest charakterystyczne dla zawodu rzecznika patentowego (zarówno adwokaci, jak i radcy prawni nie mogą prowadzić kancelarii w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością).

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]