Rzeczyca Długa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzeczyca Długa
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat stalowowolski
Gmina Radomyśl nad Sanem
Sołectwo Rzeczyca Długa
Liczba ludności ({{{rok}}}) 773[1]
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 37-455
Tablice rejestracyjne RST
SIMC 0805117
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Rzeczyca Długa
Rzeczyca Długa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rzeczyca Długa
Rzeczyca Długa
Ziemia 50°38′24″N 22°04′21″E/50,640000 22,072500

Rzeczyca Długawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, w gminie Radomyśl nad Sanem.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

W latach 1954-1968 miejscowość była siedzibą gromady Rzeczyca Długa.

Historia miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Księgi lubelskie po raz pierwszy odnotowały wieś o nazwie Rzeczyca Górna w roku 1417, kiedy to jej właścicielem był Jan, syn Dobiesława z Rożków. Nie wiadomo, kiedy trafiła ona w ręce Jana Czyżowskiego, który zapisał je wtedy swojemu bratu stryjecznemu, Janowi Dinkwartowi. Zapewne zapis ten nie został zrealizowany, skoro przy podziałach fortuny Czyżowskich, zarówno w 1478, jak i 1499 roku Rzeczyca figurowała wśród dóbr przejętych przez Jakuba i Stanisława Zaklików. W dokumencie z 1499 roku pojawiła się nazwa Rzeczyca Większa.

Rzeczyca Większa w 1531 roku należała do dziedziców pobliskiej Brandwicy, Andrzeja i Mikołaja z Rożków, zapewne potomków Dobiesława. Wieś posiadała 3 łany ziemi uprawnej.

W 1626 roku Rzeczyca Większa była wówczas własnością Marcina Święcickiego, który nabył ją od potomków Jana Chocimowskiego. Tu również wymieniono 4 półłanki, 2 zagrody z rolami i młyn o 2 kołach walnych.

Od 1674 roku, Rzeczycę Większą spotykamy pod nazwą Rzeczyca Długa. W 1676 roku wśród posiadłości podczaszego łukowskiego, Gabriela Rozwadowskiego, obok Rzeczycy Długiej (70 poddanych, 4 Żydów) pojawia się też przysiółek Musików z 21 poddanymi. Na jego istnienie już w połowie XVII wieku wskazywały wizytacje parafii charzewickiej.

W latach 20. XVIII wieku posiadłości szlacheckie w okolicach Rozwadowa, w tym także Rzeczycę, zakupił ówczesny dziedzic Rzeszowa, książę Jerzy Ignacy Lubomirski. Niebawem Rzeczyca Długa stała się centrum rozległego klucza dóbr, obejmującego posiadłości Lubomirskich po prawej stronie Sanu, aż po Wolę Rzeczycką. Po śmierci ks. Jerzego Lubomirskiego, tutejsze dobra przypadły synowi, ks. Franciszkowi, założycielowi linii rozwadowskiej, a w latach 1812-1819 zarządzała nimi jego druga żona, Anna z Dobrzyńskich. Wraz z jej śmiercią, zwierzchnikiem dominium rozwadowskiego do 1865 roku był ks. Jerzy Roman.

W Rzeczycy Długiej Lubomirscy zbudowali rezydencję z rozległym folwarkiem. W 1757 roku został tu uruchomiony doskonale wyposażony młyn wodny, napędzany 6 kołami. Posiadał 5 zespołów kamieni żarnowych, perlak, oraz stępę do tłuczenia jagieł. Po likwidacji starego browaru szlacheckiego istniejącego w Rzeczycy Okrągłej, w połowie XVIII wieku Jerzy Lubomirski zbudował w Rzeczycy Długiej nowy, z suszarnią chmielu. W XIX wieku powstała tu gorzelnia, której produkcja w roku 1878 wyniosła 596 hektolitrów spirytusu. W Rzeczycy Długiej Lubomirscy posiadali również tartak, cegielnię mieszczącą się na terenie Musikowa, dworską kuźnią oraz okazałą karczmę "wjezdną".

Pod koniec XVIII wieku w Rzeczycy Długiej było 45 poddanych, w tym 4 pilnujących "pańskiego lasu". Nie wykazano tu wówczas kmieci, jedynie 14 półrolników, 17 zagrodników, 2 chałupników i 8 komorników. Według spisu wojskowego z 1808 roku w Rzeczycy Długiej było 41 budynków i 307 mieszkańców, zaś w 1900 roku wraz z folwarkiem Kochany i Musikowem liczyła ona 779 mieszkańców. W Rzeczycy Długiej funkcjonował w okresie galicyjskim posterunek austriackiej straży celnej. Od 1870 roku działała tu szkółka zimowa utrzymywana przez rodziców, a od 1905 r. I-klasowa, a jej długoletnią nauczycielką była Eleonora Turska. Po odzyskaniu niepodległości, kierownikiem szkoły był Michał Sawczyn.

Działania wojenne 1914-1915 doprowadziły do zniszczenia w miejscowości kilkunastu gospodarstw chłopskich oraz budynków dworskich wraz z gorzelnią, młynem, browarem i tartakiem. Po ks. Jerzym Romanie i jego bracie Adamie, kolejnymi dziedzicam klucza rzeczyckiego byli Hieronim Lubomirski ("kulawy książę"), a ostatnim do końca okupacji, jego syn Jerzy, zamordowany przez UB.

Spis powszechny z 1921 roku w Rzeczycy Długiej wykazał 133 budynki i 654 mieszkańców, w tym 10 Żydów i 3 grekokatolików. Według źródeł kościelnych z 1938 roku, Rzeczyca Długa wraz z Kochanami była zamieszkiwana przez 756 osób.

Pod koniec I wojny światowej dotarły tu radykalne hasła "republiki tarnobrzeskiej". Grupa chłopów z obu Rzeczyc wzięła udział w 30-tysięcznym wiecu w Tarnobrzegu, a ich przedstawiciel, Józef Wermiński wszedł w skład Powiatowej Rady Ludowej. Lata 30. przyniosły aktywną działalność kół SL i ZMW "Wici", powstała też komórka KPP i KZMP. W 1936 roku mieszkańcy wzięli udział w tzw. strajku buraczanym, który objął dobra Jerzego Lubomirskiego, a w 1937 roku w strajku chłopskim.

Przez Rzeczycę Długą między 12 a 13 września 1939 roku przemaszerowała Krakowska Brygada i większość 55. dywizji piechoty przeprawiającej się przez most kolejowy na Sanie w Kępie Rzeczyckiej. Wraz z nowym podziałem administracyjnym, wprowadzonym przez Niemców, Rzeczyca Długa wraz z Musikowem, z racji przynależności do dystryktu lubelskiego, zostały odłączone od gminy charzewickiej i weszły w skład gminy Pysznica. W okresie okupacji Rzeczyca Długa stała się silnym ośrodkiem działalności lewicowej. Podobnie jak pobliska Wola Rzeczycka miejscowość była zdominowana przez PPR i stanowiła oparcie dla oddziałów Gwardii Ludowej i Armii Ludowej, stacjonujących często w rejonie leśnych osad - Goliszowca, Kruszyny, Kochanów, Dębowca oraz Janików.

W dniach 29-30 września 1942 roku, okupant przeprowadził w rejonie Rzeczycy Długiej wielką akcję pacyfikacyjną. Objęła ona przede wszystkim okoliczne przysiółki Goliszowiec, Kruszynę i Kochany, które wówczas zostały spalone, a ich mieszkańcy w większości wymordowani. W 1943 roku Niemcy wywieźli z Rzeczycy Długiej około 100 mężczyzn, zaś w lipcu 1944 roku wspólnie z dywizją Kałmuków Borysa Naminzona dokonali pacyfikacji wsi, paląc 86 zagród. Rzeczyca Długa wraz z sąsiednią Rzeczycą Okrągłą zostały objęte tajnym nauczaniem, które prowadzili Aleksander Wzorek i Antonina i Mieczysław Wiktorowie.

Po wojnie Rzeczyca Długa została odznaczona Krzyżem Grunwaldu II klasy. Jej okupacyjna przeszłość znalazła wyraz w nadaniu nowo wybudowanej szkole imienia Gwardii Ludowej. W 30. rocznicę powstania PPR na szkolnym dziedzińcu odsłonięty został pomnik upamiętniający poległych gwardzistów, który przedstawiał cztery piastowskie orły zwrócone w cztery strony świata.

Od początku swego istnienia Rzeczyca Długa należała do parafii w Charzewicach, a następnie w Rozwadowie. W 1787 roku władze austriackie opracowały projekt regulacji sieci parafialnej w diecezji przemyskiej. Przewidywał on m.in. utworzenie obszernej, 9-wioskowej parafii. Inicjatywa ta nie spotkała się jednak z poparciem Lubomirskich, jak też rozwadowskich plebanów. Dopiero w 1977 roku powstała kaplica przy punkcie katechetycznym. Trzy lata później, na działce jednej z mieszkanek, rozpoczęto budowę kościoła, którego poświęcenia dokonał 10 listopada 1981 roku biskup Ignacy Tokarczuk. Odrębna parafia została erygowana w 1986 roku.== Przypisy ==

  1. BIP. Dane statystyczne. [dostęp 2012-11-27].