Rzeka roztokowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rzeka roztokowa – typ rzeki, której koryta rozdzielone są licznymi wyspami lub raczej odsypami korytowymi i mieliznami. Rzeki roztokowe mogą być zdominowane zarówno przez osady piaszczyste lub żwirowe (najczęściej na terenach górskich). W porównaniu z rzekami meandrującymi szerokość łożyska rzek roztokowych jest zazwyczaj bardzo duża, a głębokość względnie niewielka. Dla przykładu szerokość Brahmaputry dochodzi do 20 km, szerokość poszczególnych jej koryt sięga kilku kilometrów, zaś jej głębokość nie przekracza 50 metrów[1]. Łachy korytowe mogą być porośnięte roślinnością, często stanowiąc dogodne miejsce życia dla ptaków.

W Polsce wśród rzek roztokowych dominują rzeki piaskodenne[2]. Charakter rzeki roztokowej ma na przykład Wisła na odcinkach powyżej Płocka. Pierwotnie miała ona charakter rzeki meandrującej, jednak częste powodzie w okresie małej epoki lodowej w XVI - XVIII wieku ukształtowały jej roztokowy charakter[3]. Łachy korytowe można obserwować na Bugu lub Narwi.

Na świecie przykłady to Tagliamento w północno-wschodnich Włoszech czy Chitina River w południowej Alasce.

Brahmaputra, Bangladesz.

Bezpośrednie warunki rozwoju rzek roztokowych są w dalszym ciągu przedmiotem dyskusji. Wymienia się tu takie czynniki, jak duża w porównaniu z rzekami meandrującymi dostawa transportowanego osadu, znaczne nachylenie profilu rzeki, nagłe i częste zmiany przepływu (powodzie), podatne na erozję brzegi i płytko zalegające podłoże skalne[4].

Przypisy

  1. Best, J.L., Ashworth, P.J., Bristow, C.S. & Roden, J. Three-dimensional sedimentary architecture of a large, mid-channel sand braid-bar, Jamuna river, Bangladesh, J. Sedimentary Research, 2003.
  2. Falkowski T., Górka M., Struktury sedymentacyjne współczesnych osadów rzecznych i ich przydatność w projektach zagospodarowania dolin na Niżu Polskim Nauka Przyr. Technol. 3, 3, 81, 2009 [dostęp 10:30 03.04.2010]
  3. Tockner, K., Uehlinger, U., Robinson, C.T., Rivers of Europe. Elsevier Science & Technology, 2009 [dostęp 10:00 03.04.2010]
  4. Bridge, J.S., Rivers and floodplains: forms, processes, and sedimentary record. Wiley-Blackwell 2007.