Rzeki w Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzeki w Łodzi

Przez Łódź przepływa 18 większych lub mniejszych rzek i strumieni, które otrzymały swoje nazwy[1]. Są to jednak niewielkie cieki i w centrum miasta w większości płyną ukryte w podziemnych kanałach.

Rzeki przepływające przez Łódź[edytuj | edytuj kod]

W zlewni Wisły[edytuj | edytuj kod]

W zlewni Odry[edytuj | edytuj kod]

Historyczne i nieklasyfikowane rzeki[edytuj | edytuj kod]

Dąbrówka: lewy dopływ Jasienia, źródła rzeki znajdują się na Dąbrowie, ujście natomiast przy skrzyżowaniu ulic Obywatelskiej oraz Pięknej (miejsce w którym Jasień wyłania się z kanału). Obecnie rzeka w całości biegnie w kanale na obszarze w wzdłuż ul. Dąbrowskiego. Rzeka występuje na historycznych mapach Łodzi. Od 1793 r. kiedy utworzono osadę Dąbrowa, rzeka stanowiła w dużej części jej północną granice a zarazem granice rozdzielająca dominium chojeńskie od łódzkich dóbr biskupstwa włocławskiego. Jeszcze pod koniec XIX w. na rzece znajdował się staw w rejonie dzisiejszego placu Niepodległości (dokładniej w miejscu dzisiejszego DH Uniwersal).

Stoczanka: lewy dopływ Łódki, źródła rzeki znajdują się na Stokach, ujście natomiast przy ul. Źródłowej, płynie przez większą część ukryta w kanale na obszarze wzdłuż ul. Telefonicznej. Rzeka występuje na historycznych mapach Łodzi, czasami błędnie oznaczana jako początkowe źródło Łódki.

Lubczyna: prawy dopływ Neru, źródła rzeki znajdują się na Grabieńcu, ok. 50 m na południe od skrzyżowania ulic Zadraż i Wolińskiej, ujście natomiast w gminie Lutomiersk. Rzeka w granicach administracyjnych Łodzi liczy zaledwie kilkaset metrów i nie występuje na tym odcinku stały przepływ. Rzeka biegnie dalej przez gminę Aleksandrów Łódzki oraz miasto Konstantynów Łódzki by zakończyć swój bieg w gminie Lutomiersk w okolicy Kazimierza.

Leśniczanka: lewy dopływ Łagiewniczanki, wypływa z małego stawu w okolicach Szkoły Podstawowej nr 60 przy ul. Wycieczkowej, a uchodzi do jednego ze stawów na rzece Łagiewniczance. Rzeka przez cały swój bieg płynie w postaci drobnej strugi na terenie lasu Łagiewnickiego. Długość rzeki to ok. 1,4 km.

Klasyfikacja łódzkich rzek[edytuj | edytuj kod]

Łódzkie rzeki są celowo utrzymywane w klasyfikacji w katastrach wodnych jako rzeki po to, żeby uzasadnić ich podległość przepisom o ochronie wód[2]. Rzeczki płynące wewnątrz wielkich aglomeracji przemysłowych, pozbawionych związku z dużymi rzekami pełnią trudną do przecenienia, złożoną funkcję ekologiczną. Podleganie przepisom o ochronie wód wymusza ich zachowanie w stanie naturalnym. Jeden z łódzkich urbanistów stwierdził:
Rzeka to skarb. Nie zdajemy sobie sprawy, jak wielki. Zimne powietrze płynie doliną rzeki. A jeśli miasto nie ma prawdziwej rzeki, to każdy inny przyrodniczy element: las, dolinę rzeki, pola, musi traktować jak skarb[3].

W granicach Łodzi, poza odcinkami Neru i Bzury, zgodnie z oficjalną klasyfikacją, nie ma rzek. Są natomiast strumienie i strugi, które najczęściej ze względu na ilości ścieków wielokrotnie przekraczające przepływy naturalne, stanowią odkryte (bądź w części biegu zakryte) kanały ściekowe. Jednakże nazwa "rzeka" jest używana wobec łódzkich strumyków niewątpliwie z powodu tradycji. Prawie wszystkie te rzeczki stanowiły kiedyś powód powstania nad nimi wiosek, które później włączone zostały w granice miasta. Dla ówczesnych osadników wiejskich te strumienie, mające wówczas nieporównywalnie bogatsze niż dziś zasoby i dorzecza wodne, były niewątpliwie rzekami, umożliwiającymi hodowlę, uprawę ziemi i powstanie drobnego rzemiosła, także młynów. Przodują w tym Łódka i najpracowitsza z łódzkich rzek - Jasień, nad którym było 5 młynów, w tym Księży Młyn, najsłynniejszy z uwagi na późniejszą karierę przemysłową, stanowiący serce królestwa Karola Wilhelma Scheiblera. O ścisłości związków tych wsi z rzekami może świadczyć fakt, że niemal wszystkie rzeki łódzkie mają wspólną albo identyczną nazwę z osadami istniejącymi nad nimi. Olechówka - Olechów, Aniołówka - Aniołów, Karolewka - Karolew, Bałutka - Bałuty, Sokołówka - Sokołów itd.

Przez Łódź nie płynie żadna duża rzeka. Pozytywną cechą tego faktu jest dosyć niskie zagrożenie powodziami. Jednak 2008 r. Ner i Jasień po dużych opadach podtopiły Manhattan (Śródmieście) i dzielnice Górną.

Przypisy

  1. Ponadto istnieje parę bezimiennych, choćby strumień, która wpływa do Jasienia na Rokiciu (na wysokości ul. św. Franciszka z Asyżu)
  2. Książka Waldemara Bieżanowskiego Łódka i inne rzeki łódzkie s. 78
  3. Z artykułu Wioletty Gnacikowskiej zamieszczonego w Gazecie Łódzkiej z dnia 16 czerwca 2000 r. na s. 6. Dziennikarka powołała się w nim na cytowaną opinię urbanisty

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Waldemar Bieżanowski Łódka i inne rzeki łódzkie Wydawnictwo Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Łodzi, Zora, wyd. II Łódź 2003
  • Waldemar Bieżanowski Z dziejów kanalizacji i wodociągów łódzkich Łódź 2005 s. 96, Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Łodzi przez Wydawnictwo ZORA
  • Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2000 roku Pr. zb. Łódź 2001
  • Materiały statystyczne i informacyjne Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Łodzi
  • Z biegiem łódzkich rzek, teksty i zdjęcia: Ryszard Bonisławski, Łódź 2010: Urząd Miasta Łodzi (publikacja zawiera mapę hydrograficzną Łodzi, 9 wkładek omawiających rzeki łódzkie i twarde opakowanie).
Wikimedia Commons