Rzepa

Rzepa
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	klad różowych
Rząd	kapustowce
Rodzina	kapustowate
Rodzaj	kapusta
Gatunek	kapusta właściwa
Podgatunek	rzepa
Nazwa systematyczna
Brassica rapa L. subsp. rapa
Synonimy
B. campestris var. rapa (L.) C. Hartm., B. campestris subsp. rapifera (Metzg.) Sinskaya, B. napus var. quadrivalvis (Hook. f. & Thomson) O. E. Schulz, B. quadrivalvis Hook. f. & Thomson, B. rapa subsp. rapifera Metzg., B. rapa var. septiceps L. H. Bailey, B. septiceps (L. H. Bailey) L. H. Bailey
Zdjęcia i grafiki w Commons

Jedna z odmian

Kapusta właściwa typowa, rzepa właściwa typowa, najczęściej jednak nazywana w skrócie rzepą (Brassica rapa subsp. rapa) – podgatunek kapusty właściwej, należący do rodziny kapustowatych (dawniej zwanej rodziną krzyżowych). Znany jest wyłącznie z uprawy, nie rośnie dziko.

Morfologia

Pokrój

U roślin zasianych wczesną wiosną łodyga, kwiaty i owoce wytwarzają się w tym samym roku (roślina jednoroczna). Zwykle jednak rzepa uprawiana jest jako poplon ścierniskowy. Wówczas pęd kwiatowy wytwarza się dopiero w drugim roku (roślina dwuletnia) – oczywiście, jeżeli korzenie nie zostaną wykopane.

Łodyga

Wzniesiona, wyprostowana, rozgałęziająca się. Ma wysokość 60-120 cm.

Liście

Dolne lirowatego kształtu i owłosione, zielonego koloru, górne jajowate, ząbkowane, sine. Najwyższe liście całobrzegie. Swoją nasadą obejmują łodygę.

Kwiaty

Drobne, złocistożółtego koloru o płatkach długości 6-12 mm. Kwiaty przewyższają skupione na szczycie pędu pączki. Kwiaty słabo przedsłupne, samopylne.

Owoc

Łuszczyna.

Korzeń

Zgrubiały, o ostrym smaku, bardzo podobnym do smaku rzodkiewki. W dolnej części zwykle jasny, w górnej czerwony, ciemnoczerwony lub prawie czarny (u różnych odmian uprawnych).

Zastosowanie

• Roślina uprawna: Rzepa uprawiana jest jako warzywo o jadalnej bulwie, popularne w strefie klimatu umiarkowanego na całym świecie. Odmiany o bulwach mniejszych, lecz delikatniejszych w smaku uprawiane są jako żywność dla ludzi, natomiast większe, lecz o mniejszych walorach smakowych uprawia się na paszę dla zwierząt hodowlanych. Rzepa jest często uprawiana w Europie, zwłaszcza w jej chłodniejszych rejonach. Dobrze aklimatyzuje się nawet w chłodniejszym klimacie, a jej bulwy mogą być przechowywane przez kilka miesięcy od ich zebrania.
• Historia uprawy: Dokładne miejsce pierwotnego występowania rzepy nie jest znane. Przypuszcza się, że warzywo to może pochodzić z Afganistanu, Pakistanu lub z rejonu Morza Śródziemnego. Rzepa była uprawiana w starożytnej Grecji i w Cesarstwie rzymskim. Znaleziska pochodzące z roku ok. 1500 p.n.e z Indii świadczą o pozyskiwaniu oleju z nasion rosnącej dziko rzepy. Znaleziska neolityczne poświadczają występowanie rzepy w chłodnym klimacie. Tę samą odmianę uprawiają współcześni rolnicy.
• Roślina pastewna uprawiana w międzyplonie ścierniskowym. Cenne są liście, które zawierają więcej suchej masy i białka niż korzenie.
  • MTN : 1,3-3,3. Stosunek liści do korzeni wynosi 1,0-2,0-3,0.
  • Skład chemiczny:
    • s.m. : 6,4-7,0.
    • węglowodany : 6,0-6,5.
    • białka : 0,8-1,1.
    • popiół : 0,8.
    • tłuszcz : 0,15.
    • włókna : 0,7%
• Roślina kosmetyczna używana w kosmetyce; wywar z liści służy jako odżywka do przetłuszczających się włosów z łupieżem (wzmacnia włosy, zapobiega wypadaniu), ugotowana i przetarta bulwa służy jako maseczka do twarzy przeciw trądzikowi i wypryskom.