Rzepin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. lubuskim. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Rzepin.
Rzepin
Herb Flaga
Herb Rzepina Flaga Rzepina
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat słubicki
Gmina Rzepin
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XIII wiek
Burmistrz Sławomir Dudzis
Powierzchnia 11,42 km²
Wysokość ok. 50 m n.p.m.
Populacja (31.12.2012)
• liczba ludności
• gęstość

6660[1]
566 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 95
Kod pocztowy 69-110
Tablice rejestracyjne FSL
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Rzepin
Rzepin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rzepin
Rzepin
Ziemia 52°20′47″N 14°49′56″E/52,346389 14,832222
TERC
(TERYT)
4081005044
SIMC 0935682
Urząd miejski
pl. Ratuszowy 1
69-110 Rzepin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Ratusz miejski
Jezioro Rzepsko

Rzepin (niem. Reppen) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie słubickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rzepin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.

W Rzepinie swoją siedzibę miał Lubuski Kombinat Rolny, wcześniej krótko siedziba była w Górzycy.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie Miasto leży w zachodniej części Pojezierza Lubuskiego na terenie Równiny Torzymskiej (315.43[2]), w polodowcowej dolinie o południkowym przebiegu[3].

Wody Przez miasto przepływa rzeka Ilanka, prawobrzeżny dopływ Odry, która poniżej miasta na Nowym Młynie przyjmuje dopływ Rzepię. Ciekawostką hydrologiczną jest zjawisko bifurkacji na rzece Ilance, która powyżej Rzepina rozwidla się i część wód z niej płynie rzeką Łęczą do dorzecza Warty. W okolicy miasta znajdują się liczne jeziora polodowcowe, m.in.: Busko, Długie – kąpielisko miejskie, Głębiniec, Linie, Lubińskie, Oczko, Papienko (Popienko), Rzepsko.

Historia miasta[edytuj | edytuj kod]

Rynek i kościół w Rzepinie (ok. 1900 r.)

Miasto powstało w miejscu X-wiecznego grodu i rzemieślniczego podgrodzia zlokalizowanego przy miejscu dogodnej przeprawy przez Ilankę. Najstarsza wzmianka o Rzepinie pochodzi z 1297 roku – w tym czasie żył bowiem pleban de Repin – Iacobus Craft – i jego obecność została odnotowana podczas uroczystości nadawania wsi Wystok paradyskiemu klasztorowi.

W XIV i XV wieku miasto określano przymiotnikiem "nowy", co może świadczyć o nowej lokalizacji miasta lub o nowych prawach miejskich: 28 lipca 1329 r. – Newen Reppin, 1335 r. – Nyen Rypin, 1441 r. – Nyen Reppen. Być może gród został przeniesiony w bardziej dogodne miejsce, ponieważ nad Ilanką między Tarnawą Rzepińską a Starościnem zachowało się wcześniejsze grodzisko. W literaturze niemieckiej spotykamy: Reppin, Reppen; natomiast w polskiej: Rypin lub Rzepin. W 1437 roku pojawiła się jeden raz nazwa Stat Kleynen Reppin, ale próba nazwania miasta "małym" nie przyjęła się. Od połowy XV wieku nazwa miejscowości pisana jest bez przymiotnika. Przez krótki okres po wojnie miasto nazwano Rypin Lubuski względnie Rypin[4], a pod koniec lat 40. używana była już obecna forma. Po wojnie Rzepin był również miastem powiatowym (powiat rzepiński z siedzibą w Słubicach).

Krótka historia miasta w datach 1850-1945[5]:

  • 1869 – budowa linii kolejowej Frankfurt nad Odrą – Rzepin – Poznań
  • 1875 – budowa linii kolejowej Szczecin – Rzepin – Głogów
  • 1881 – budowa szpitala Fundacji Richtera (nieistniejący budynek przy ul. Słubickiej)
  • 1890 – budowa linii kolejowej Rzepin – Ośno LubuskieSulęcin - Międzyrzecz
  • 1904 – Rzepin zostaje siedzibą powiatu rzepińskiego
  • 1911-1913 – budowa nowych szkół podstawowej i średniej
  • 1926 – powstanie i parcelacja nowych terenów osadniczych przy Drenziger Weg (obecnie ul. Słowackiego)
  • 1927 – powstanie nowego kąpieliska miejskiego i placu sportowego nad jez. Długie
  • 1929 – budowa nowej poczty miejskiej (obecnie przy ul. Wojska Polskiego)
  • 1939 – wg spisu powszechnego z 17 maja miasto liczyło 6442 mieszkańców, obszar miasta wynosił 2610,6 ha
  • 1945 – zajęcie Rzepina przez wojska radzieckie i przekazanie administracji polskiej; wysiedlenie dotychczasowej ludności miasta

Pochodzenie nazwy miasta

Geneza nazwy miasta na gruncie języków słowiańskich nie budzi wątpliwości. Berghaus w 1856 roku badał pochodzenie nazwy od słów: repina – ludowa nazwa klonu, rjepa – rzepa lub też rjepnik – pole porośnięte rzepą; Mucke uważał, że może być to nazwa pochodząca od słowa ryby – Rybin, Rybek, Rybno – osada rybaków (miasto położone nad rzeką). Współczesna etymologia polska (Rospond[6], Rymut, Malec[7]) jednoznacznie opowiada się za pochodzeniem nazwy od przezwiska Rzepa lub rośliny rzepy.

Po II wojnie światowej miasto przez krótki okres nosiło nazwę Rypin Lubuski[8][9]. Nazwa Rzepin została wprowadzona rozporządzeniem ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 roku[10].

Dawne dzieje Rzepina

Gotycki kościół w Rzepinie

Rzepin zawsze związany był z ziemią torzymską (ziemią lubuską), która do 1249 roku należała do książąt śląskich. W II poł. XIII wieku została odstąpiona przez arcybiskupów magdeburskich margrabiom brandenburskim. Od tego czasu losy Rzepina były burzliwe: był wielokrotnie sprzedawany, a ziemie należące do miasta konfiskowane. Dawny Rzepin był miastem rzemieślniczym, istniały tu cechy sukienników, rzeźników, piekarzy i szewców, w mieście działał młyn wodny, wielkim przywilejem Rzepina było rybołówstwa oraz browarnictwo. Rozwój miasta powodowany zaradnością oraz walecznością mieszkańców miasta był niestety hamowany przez różne plagi, klęski i epidemie jakie dotykały Rzepin oraz liczne pożary, a szczególnie jeden, w którym spłonął zabytkowy ratusz.

Plan miasta

Średniowieczne miasto posiadało kształt zbliżony do prostokąta 300 x 400 m. Podłużnie i poprzecznie przecinały miasto po trzy równoległe ulice, wyodrębniające średniowieczny rynek. Najstarszy plan Rzepina pochodzi z 1725 roku i został sporządzony przez Eichlera.

Stare miasto zwartą zabudową jest na prawym brzegu Ilanki, a z pozostałych stron otoczone było rowem (fosą miejską), później zasypanym ze względu na niekorzystny wpływ wilgotnego mikroklimatu – na jego miejscu obecnie istnieją alejki spacerowe.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Kaplica gotycka przy kościele pw. NSPJ

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[11]:

  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Katarzyny, obecnie pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa, wzniesiony około połowy XIII wieku w stylu późnoromańskim, XIV wieku, przebudowany w 1878 w stylu neogotyckim, dobudowano wtedy również wieżę dzwonniczą. Ze starej świątyni pozostały kamienne mury południowej i północnej elewacji oraz prezbiterium wraz z charakterystyczną trójką okien; od strony północnej do kościoła przylega gotycka ceglana kaplica z XV wieku z ostrołukowym portalem i o sklepieniu krzyżowo-żebrowym[12]; 19-głosowe organy z 1879 r.; obecnie kościół parafialny, znajduje się w centrum miasta przy pl. Kościelnym
  • dom - dworek myśliwski – klasycystyczny, wzniesiony w XVIII wieku; obecnie przy ul. Słubickiej 12

inne zabytki:

  • ratusz miejski – gmach wzniesiony w 1833 roku, znacznie zniszczony podczas wojny, odbudowany w latach 1950-60
  • cmentarz żydowski
  • dąb "Piast" – pomnik przyrody, dąb szypułkowy o 613 cm obwodu i 20 m wysokości (wiek ok. 600 lat), znajduje się na terenie osady Liszki ok. 3 km na południe od miasta
  • ścieżka ekologiczna "Bobrowym Szlakiem" – na rzeczce Rzepia przy jej ujściu do Ilanki, początek przy leśniczówce w osadzie Nowy Młyn
  • młyn wodny – z początku XIX wieku, obecnie napędzany turbiną elektryczną.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Puszcza Rzepińska

Od początku istnienia miasta wielkim atutem Rzepina były lasy, które go otaczały. Lasy nadane zostały miastu już przed XIV wiekiem, niestety na skutek pomyłki władz Rzepina podczas naliczania podatków w 1553 roku zostały skonfiskowane i pozostał jedynie skrawek rachitycznego drzewostanu. W okolicy Rzepina znajdowały się dwa lasy królewskie, co dowodzi jak obfite w zwierzynę łowną były te tereny. W XVIII wieku założone zostało nadleśnictwo oraz istniejąca do dziś leśniczówka Dąbrowa vel Osęka (obecnie część osady Rzepinek). Obecnie określenie Puszcza Rzepińska lub Brama Lubuska należy raczej traktować jako nazwę historyczną, ewentualnie synonimiczną dla Puszczy Lubuskiej, czyli dużych obszarów leśnych w woj. lubuskim w otoczeniu głównie Rzepina i Torzymia. Rzepin jest siedzibą nadleśnictwa.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz żołnierzy radzieckich
Zabytkowa lokomotywa parowa Ty51 na stacji w Rzepinie - pomnik
Jeden z hoteli w Rzepinie
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących:
    • Gimnazjum Publiczne im. J. Kochanowskiego
    • Liceum Ogólnokształcące im. S. Staszica
    • Szkoła Podstawowa im. H. Sienkiewicza
  • Zespół Szkół Leśnych w Starościnie (Od niedawna Technikum Leśne w Starościnie im. prof. Jana Miklaszewskiego)

Urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Układ miejski tworzy 69 ulic oraz dwa place: Kościelny i Ratuszowy[13].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa Kino "Chrobry" w Miejskim Domu Kultury.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy

Rzepin jest znaczącym węzłem drogowym. W obrębie miasta przebiegają drogi:

Numer drogi Przebieg
Autostrada A2 Świecko/Słubice - Rzepin - Świebodzin - Nowy Tomyśl - Poznań - Konin - Stryków - Łowicz - Warszawa
droga krajowa nr 92 Rzepin - Świebodzin - Nowy Tomyśl - Poznań - Konin - Łowicz - Sochaczew - Warszawa
droga wojewódzka nr 134 Urad - Rzepin - Ośno Lubuskie - Radachów - droga krajowa nr 22
droga wojewódzka nr 139 Górzyca - Kowalów - Rzepin - Gądków Wielki - Debrznica

Transport kolejowy Przez miasto przebiega Linia kolejowa nr 3 łącząca Warszawę z Frankfurtem nad Odrą, na której znajduje się stacja kolejowa Rzepin.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

W Rzepinie znajdują się następujące obiekty sportowe:

  • Stadion Miejski przy ul. Poznańskiej
  • hala widowiskowo – sportowa przy Zespole Szkół Ogólnokształcących

Istnieje tu także Miejski Klub Sportowy Ilanka Rzepin, założony w roku 1965, grający obecnie w III lidze. Charakterystyczne barwy zespołu: niebiesko-białe[14][15].

Miejski Klub Sportowy Ilanka Rzepin posiada również sekcję atletyczną (Athletic Team). Zawodnicy sekcji wielokrotnie zdobywali medale Mistrzostw Świata i Europy w Wyciskaniu Sztangi Leżąc federacji WPC (World Powerlifting Congress) oraz WUAP (World United Amateur Powerlifting).

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[16]

  • szlak turystyczny czerwony Rzepin PKP – Rzepin rynek – Rzepin, ul. J. Kilińskiego – Rzepinek – Dąb "Piast" – Grodno – Jez. Supno – Jez. Głębokie – Sądów – Drzeniów (dalej do Krosna Odrzańskiego)

Trasy rowerowe

  • szlak rowerowy czerwony Słubice – Drzecin – Stare Biskupice – Nowe Biskupice – Gajec – Rzepin – Rzepinek – Nowy Młyn – Jerzmanice Lubuskie – Radzikówek – Radzików – Sądów – Cybinka – Białków – rez. "Młodno" – Krzesin

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Burmistrzowie[edytuj | edytuj kod]

  • ok. 1769: Christoph Schmiedicke (1725-1800)
  • ok. 1806: David Stubenrauch (1774-1839)
  • ok. 1947: Denis Wiatr
  • 2002-2006: Edward Chocianowski (KWW SLD-UP, członek SLD)
  • 2006-2014: Andrzej Skałuba (KWW Rzepińskie Porozumienie Samorządowe, członek PO)
    • 2006-2010: wiceburmistrz Sławomir Dudzis
    • 2010-2014: wiceburmistrz Wojciech Skwarek
  • od 2014: Sławomir Dudzis (KWW Sławomira Dudzisa)
    • od 2014: wiceburmistrz (?)

Przewodniczący Rady Miejskiej[edytuj | edytuj kod]

  • 2010-2014: Robert Łukaszewicz (KWW Omega Rzepin)
    • 2010-2014: wiceprzewodniczący Jarosław Dudzis (KWW Omega Rzepin)
    • 2010-2014: wiceprzewodniczący Damian Utracki (KWW Regionaliści Rzepin)
  • od 2014: Damian Utracki (KWW Regionaliści Rzepin)
    • od 2014: wiceprzewodniczący Józef Olesek (KWW Nasza Gmina Rzepin)
    • od 2014: wiceprzewodniczący Andrzej Pych (KWW Nasza Gmina Rzepin)

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie: Niemcy Hoppegarten[18]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Statystyka Gminy Rzepin (Stan w dniu 31.12.2012 r.), Urząd Miasta i Gminy Rzepin, grudzień 2012, Rzepin.
  2. Kondracki J. 1994. Geografia Polski. Mezoregiony fizycznogeograficzne. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa.
  3. Mileska M. I. (red.) 1956-1959. Słownik geografii turystycznej Polski. 1 (1956), 2 (1959). Komitet dla Spraw Turystyki, Warszawa.
  4. Dz.U. 1945 nr 33 poz. 196
  5. Beyer W., Gentsch F. (red.). 1992. Sternberger Land. Eine ostdeutsche Landschaft. Heimatkreisbetreuung Weststernberg, Iserlohn.
  6. Rospond S. 1984. Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Zakł. Nar. im. Ossolińskich, Wydawnictwo. Wrocław.
  7. Malec M. 2003. Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa.
  8. Koleje Pomorza Przyodrzańskiego 1:1 000 000 Dyr. Okręg. Kolei Państw. w Szczecinie, 1946 [1]
  9. Historia miasta (pol.). rzepin.pl. [dostęp 28 sierpnia 2010].
  10. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85, s. 2)
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 5.2.13]. s. 57.
  12. Eckert M., Umiński T. 1965. Ziemia Słubicko-Rzepińska. Przewodnik turystyczno-krajoznawczy. Lubuskie Towarzystwo Kultury, Zielona Góra.
  13. dane z TERYT
  14. Steinpol Ilanka Rzepin. [dostęp 4 grudnia 2010].
  15. 90minut.pl: Skarb - Ilanka Rzepin (pol.). [dostęp 04-12-2010].
  16. Pojezierze Lubuskie. Mapa turystyczna 1:100 000. Zakł. Kartogr. Sygnatura, Zielona Góra. 2004. ISBN 83-87873-51-9.
  17. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  18. Program: Trzy lata współpracy Gminy Rzepin i Hoppegarten

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Eckert/ Tadeusz Umiński: Ziemia słubicko-rzepińska, Lubuskie Towarzystwo Kultury, Zielona Góra 1965.
  • Jarosław Lewczuk, Błażej Skaziński, Bożena Grabowska: Zabytki północnej części województwa lubuskiego. Gorzów Wlkp.: WUOZ, 2004. ISBN 83-921289-0-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]