Rzodkiew świrzepa
| Rzodkiew świrzepa | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | kapustowce |
| Rodzina | kapustowate |
| Rodzaj | rzodkiew |
| Gatunek | rzodkiew świrzepa |
| Nazwa systematyczna | |
| Raphanus raphanistrum L. Sp. pl. 2:669. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Rzodkiew świrzepa (Raphanus raphanistrum L.) – gatunek rośliny z rodziny kapustowatych.
Spis treści |
[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne
Rodzimy obszar występowania to Afryka Północna, Madera, Wyspy Kanaryjskie, Azja Zachodnia i Kaukaz oraz cała niemal Europa[2]. Jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się na Azorach, w USA i gdzieniegdzie w innych rejonach[2]. W polskiej florze jest archeofitem pospolicie występującym na całym obszarze.
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Roślina jednoroczna. Gatunek ten jest bardzo podobny do gorczycy białej.
- Łodyga
- Wzniesiona, rozgałęziona, dołem szorstko owłosiona, górą naga. Wraz z kwiatostanem ma wysokość 30-60 cm.
- Liście
- Ulistnienie skrętoległe. Dolne liście lirowate, pierzastodzielne, górne lancetowate. Wszystkie liście z nierówno ząbkowanymi odcinkami, pokryte włoskami. Wyrastają na rynienkowatych ogonkach.
- Kwiaty
- Zebrane w grono na szczytach pędów. Kielich stulony w długą nibyrurkę. Korona barwy żółtej, czasami z fioletowymi prążkami. Niekiedy (rzadko) kwiaty białe. 4 łopatkowate płatki korony silnie rozchylone na boki, 6 długich pręcików rozchylonych na boki, jeden słupek z całobrzegim znamieniem. Słupek i pręciki dojrzewają równocześnie, roślina owadopylna, kwitnie od maja do sierpnia. Roślina miododajna i dobre źródło pyłku dla pszczół.
- Owoc
- Poprzecznie paciorkowato przewężona łuszczyna zakończona małym dzióbkiem. Ma długość 3,5-9 cm i szerokość 3,5-4 mm. Po dojrzeniu rozpada się na jednonasienne odcinki. Po łuszczynie najłatwiej rozróżnić świrzepę od bardzo podobnej gorczycy białej. Nasiona wysiewają się przez cały sezon wegetacyjny, wschody pojawiają się przez cały rok:[3]
- Korzeń
- Cienki.
[edytuj] Biologia i ekologia
Występuje na siedliskach ruderalnych: Jest też częstym chwastem w uprawach zbóż jarych, ziemniaków i buraków, również w ogrodach. Roślina ruderalna. Preferuje gleby gliniaste lub piaszczyste i lekko kwaśne. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych jest gatunkiem charakterystycznym dla Cl. Stellarietea mediae i Ass. Echinochloo-Setarietum[4]. Jest jedną z roślin, na których żerują gąsienice bielinka kapustnika. Roślina trująca.
[edytuj] Zmienność
Występuje w kilku odmianach[2]:
- Raphanus raphanistrum L. subsp. landra (Moretti ex DC.) Bonnier & Layens
- Raphanus raphanistrum L. subsp. raphanistrum – tylko ta odmiana występuje w Polsce.
- Raphanus raphanistrum L. subsp. rostratus (DC.) Thell.
Według niektórych botaników od rzodkwi świrzepy pochodzi rzodkiew zwyczajna[5] .
[edytuj] Ciekawostki
Dziwacznie dzisiaj brzmiąca nazwa świerzop występująca w I księdze poematu Pan Tadeusz Adama Mickiewicza mogła oznaczać właśnie rzodkiew świrzepę (lub gorczycę polną).
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
- ↑ Katalog chwastów. [dostęp 19 grudnia 2007].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
[edytuj] Bibliografia
- Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
- Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- 60 chwastów do zielnika. [dostęp 19 grudnia 2007].
