Rzodkiew świrzepa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rzodkiew świrzepa
Raphanus raphanistrum Sturm40.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj rzodkiew
Gatunek rzodkiew świrzepa
Nazwa systematyczna
Raphanus raphanistrum L.
Sp. pl. 2:669. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pokrój
Kwiat

Rzodkiew świrzepa (Raphanus raphanistrum L.) – gatunek rośliny z rodziny kapustowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rodzimy obszar występowania to Afryka Północna, Madera, Wyspy Kanaryjskie, Azja Zachodnia i Kaukaz oraz cała niemal Europa[2]. Jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się na Azorach, w USA i gdzieniegdzie w innych rejonach[2]. W polskiej florze jest archeofitem pospolicie występującym na całym obszarze.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina jednoroczna. Gatunek ten jest bardzo podobny do gorczycy białej.
Łodyga
Wzniesiona, rozgałęziona, dołem szorstko owłosiona, górą naga. Wraz z kwiatostanem ma wysokość 30-60 cm.
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Dolne liście lirowate, pierzastodzielne, górne lancetowate. Wszystkie liście z nierówno ząbkowanymi odcinkami, pokryte włoskami. Wyrastają na rynienkowatych ogonkach.
Kwiaty
Zebrane w grono na szczytach pędów. Kielich stulony w długą nibyrurkę. Korona barwy żółtej, czasami z fioletowymi prążkami. Niekiedy (rzadko) kwiaty białe. 4 łopatkowate płatki korony silnie rozchylone na boki, 6 długich pręcików rozchylonych na boki, jeden słupek z całobrzegim znamieniem. Słupek i pręciki dojrzewają równocześnie, roślina owadopylna, kwitnie od maja do sierpnia. Roślina miododajna i dobre źródło pyłku dla pszczół.
Owoc
Poprzecznie paciorkowato przewężona łuszczyna zakończona małym dzióbkiem. Ma długość 3,5-9 cm i szerokość 3,5-4 mm. Po dojrzeniu rozpada się na jednonasienne odcinki. Po łuszczynie najłatwiej rozróżnić świrzepę od bardzo podobnej gorczycy białej. Nasiona wysiewają się przez cały sezon wegetacyjny, wschody pojawiają się przez cały rok:[3]
Korzeń
Cienki.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje na siedliskach ruderalnych: Jest też częstym chwastem w uprawach zbóż jarych, ziemniaków i buraków, również w ogrodach. Roślina ruderalna. Preferuje gleby gliniaste lub piaszczyste i lekko kwaśne. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych jest gatunkiem charakterystycznym dla Cl. Stellarietea mediae i Ass. Echinochloo-Setarietum[4]. Jest jedną z roślin, na których żerują gąsienice bielinka kapustnika. Roślina jadalna o gorzkawym smaku, dawniej w Anglii używana jako substytut gorczycy [5], nie nadaje się natomiast jako pasza dla bydła, koni oraz królików.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Występuje w kilku odmianach[2]:

  • Raphanus raphanistrum L. subsp. landra (Moretti ex DC.) Bonnier & Layens
  • Raphanus raphanistrum L. subsp. raphanistrum – tylko ta odmiana występuje w Polsce.
  • Raphanus raphanistrum L. subsp. rostratus (DC.) Thell.

Według niektórych botaników od rzodkwi świrzepy pochodzi rzodkiew zwyczajna[6] .

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Dziwacznie dzisiaj brzmiąca nazwa świerzop występująca w I księdze poematu Pan Tadeusz Adama Mickiewicza mogła oznaczać właśnie rzodkiew świrzepę (lub gorczycę polną).

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  3. Katalog chwastów. [dostęp 19 grudnia 2007].
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. , Łukasz Łuczaj: Dzikie rośliny jadalne Polski Krosno: Chemigrafia, wydanie drugie, 2004
  6. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  2. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  3. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. 60 chwastów do zielnika. [dostęp 19 grudnia 2007].