Rzut karny (piłka nożna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rzut karny

Rzut karny – rzut bezpośredni w piłce nożnej wykonywany z odległości 11 m od bramki (w systemie anglosaskim z 12 jardów) przez gracza drużyny przeciwnej.

Przepisy[edytuj | edytuj kod]

Rzut karny dyktowany jest przez sędziego w wyniku faulu lub zagraniu ręką przez gracza drużyny broniącej w obrębie swojego pola karnego. W momencie wykonywania rzutu karnego, w polu karnym oraz w łuku przy polu karnym poza zawodnikiem wykonującym rzut karny i bramkarzem nie mogą znajdować się inni zawodnicy. Podczas wykonywania rzutu karnego bramkarz do momentu kopnięcia piłki przez wykonującego rzut karny zobowiązany jest przebywać na linii bramkowej, po której może się poruszać.

Rzut karny nie musi być wykonany poprzez strzał bezpośredni do bramki, musi jednak być wykonany do przodu.

Information icon.svg Osobny artykuł: Seria rzutów karnych.

W spotkaniach systemem pucharowym rzuty karne niekiedy wykonuje się w celu rozstrzygnięcia danego spotkania. Gdy po upływie regulaminowego czasu 90 minut, oraz po zarządzeniu przez sędziego dogrywki (dwa razy po 15 minut) (jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej) nie padnie rozstrzygnięcie, wykonuje się wówczas serię rzutów karnych po 5, na przemian dla każdej drużyny.

Jeśli w którymś momencie wykonywania tych rzutów karnych wiadomo już, że jedna z drużyn osiągnęła przewagę i na pewno wygra (np. po trzech strzałach z każdej strony i przewadze większej niż dwie bramki) mecz jest zakończony.

Jeżeli po rozegraniu serii rzutów karnych żadna z drużyn nie osiągnęła przewagi bramkowej, wówczas przeprowadza się serię następnych rzutów karnych z tym, że odbywają się one na przemian 1/1 do momentu zdobycia przewagi po danej rundzie rzutów karnych.

Techniki strzelania rzutów karnych[edytuj | edytuj kod]

Można wyróżnić kilka technik wykonywania rzutów karnych. Najtrudniejszym do obrony jest strzał w górną część bramki, czyli powyżej połowy jej wysokości. Jeżeli piłka nie zostanie posłana w środek bramki, bramkarzowi trudniej będzie ją obronić. Metoda ta wymaga wysokich umiejętności i wprawy, aby nie posłać piłki ponad poprzeczką. Dlatego niekiedy strzelcy decydują się na bardziej "bezpieczny" strzał po ziemi, możliwie blisko słupka. W takim wariancie ważniejsze od siły uderzenia jest posłanie piłki w róg bramki przeciwny do tego, w który rzuci się bramkarz. W przypadku niepowodzenia zawodnika strzelającego, istnieje mniejsza szansa na zdobycie gola. Nie powinno się natomiast wykonywać tzw. strzałów półgórnych, tzn. oddanych w róg bramki około wysokości kolan - bramkarz ma wówczas więcej czasu na dosięgnięcie piłki. Są zawodnicy, którzy czekają z decyzją do ostatniego momentu i gdy widzą już, w którą stronę rzuci się bramkarz, posyłają piłkę w przeciwną stronę, np. Ronaldinho. Niektórzy bramkarze jednak wykonują czasem ruch w jedną stronę, aby rzucić się w przeciwną - z tego słynął niegdyś Artur Boruc. Oczywiście istnieją jeszcze bardziej wyszukane metody, jak np. delikatne podcięcie piłki. W ten sposób karne wykonywał wielokrotnie Antonín Panenka, dlatego na tego typu strzały mówi się często à la Panenka. W finale MŚ 2006 gola w ten sposób zdobył Zinedine Zidane, a na Euro 2012 Andrea Pirlo oraz Sergio Ramos.

Statystycznie z rzutu karnego udaje się zdobyć bramkę w 85% przypadków[1].

Historia rzutów karnych[edytuj | edytuj kod]

Często zdarzało się, że poprzez obronę rzutu karnego bramkarz był bohaterem swojej drużyny. Tak było między innymi w 2001 roku kiedy to w finale Ligi Mistrzów przeciwko Valencii Oliver Kahn obronił trzy rzuty karne. W 2003 roku brazylijski golkiper Dida obronił trzy rzuty karne w finale Ligi Mistrzów przeciwko Juventusowi. Bohaterem Liverpoolu został Jerzy Dudek, który w finale Ligi Mistrzów popisał się obroną dwóch rzutów karnych. Rozpraszał on zawodników Milanu słynnym Dudek dance. Dzięki obronie karnych The Reds wygrali finał tej edycji Ligi Mistrzów. Jednak największą sławę zdobył bramkarz Steauy Bukareszt Helmuth Duckadam, który w 1986 r. w finale Pucharu Europy w Walencji obronił wszystkie (tj. cztery) rzuty karne strzelane przez piłkarzy Barcelony, zapewniając swojemu klubowi zwycięstwo. Wyczyn Duckadama - obronione cztery karne i ani jednego puszczonego gola, nie został nigdy powtórzony w rozgrywkach międzynarodowych.

Dwa razy rzuty karne decydowały o rozstrzygnięciu w finale mistrzostw świata: w 1994 r. Brazylia po remisie 0:0 pokonała rzutami karnymi Włochy, a w 2006 r. Włochy po remisie 1:1 pokonały rzutami karnymi Francję.

Pierwsze wzmianki o serii rzutów karnych po dogrywce pochodzą z 1964 roku, 15 września 1964. PZPN podjął uchwałę, w której postanowił, że w rozgrywkach o puchar kraju po remisowej dogrywce zwycięzcę wyłoni seria rzutów karnych, strzelana w dwóch seriach, najpierw 5 z jednej drużyny potem 5 z innej, przy remisie ponownie 2 serie po 5 zawodników, aż do wyłonienia zwycięzcy. Pierwsze przypadki odnotowano już w lipcu 1965, podczas eliminacji Mistrzostw Kraju Juniorów, następnie w 1/32 finału Pucharu Polski, wrzesień 1965 – zanotowano 2 spotkania zakończone rzutami karnymi.

W Europie – po raz pierwszy dopiero we wrześniu 1970, w pierwszej rundzie Pucharu Zdobywców Pucharów i Pucharu Miast Targowych, pierwsi zastosowanie karnych przypisują sobie Anglicy (en:penalty). Ich zdaniem 5 sierpnia 1970 w półfinale Watney Cup doszło do pierwszej w świecie rozgrywki pomiędzy Manchester UnitedHull City, co nie jest prawdą, gdyż w Polsce strzelano już dużo wcześniej. Reprezentacja Polski w swojej historii tylko jeden raz brała udział w konkursie rzutów karnych. Zdarzyło się to po meczu o trzecie miejsce z Nową Zelandią podczas Turnieju Czterech Narodów w Bangkoku w 1999 roku. Biało-czerwoni po remisie 0:0 wygrali w rzutach karnych 5:4 z piłkarzami nowozelandzkimi.

Źródło: Przegląd Sportowy 1965, 1964, 1970

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Wikimedia Commons