Sámuel Teleki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hrabia Sámuel Teleki

Sámuel Teleki (ur. 1 listopada 1845, zm. 10 marca 1916) - węgierski podróżnik, który poprowadził pierwszą wyprawę do północnej Kenii. Był pierwszym Europejczykiem, który ujrzał i nazwał Jezioro Rudolfa oraz pierwszym badaczem Wielkich Rowów Afrykańskich.

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Teleki, hrabia Szék, urodził się w Ernei (Dumbrăvioara) w Siedmiogrodzie (obecnie Okręg Marusza w Rumunii). Wywodził się ze znaczącej rodziny. Jego pradziadek, Sámuel Teleki (1739–1822), założył Bibliotekę Teleki w Târgu Mureș, otwartą w 1802 jako jedna z pierwszych publicznych bibliotek Królestwa Węgier[1]. Studiował mineralogię, geologię, astronomię i geografię.

Pierwsza wyprawa[edytuj | edytuj kod]

Hrabia Teleki i jego towarzysz, Ludwig von Höhnel (austriacki oficer marynarki), wyruszyli w lutym 1887 z Pangani (Tanzania) wraz z około 400 tragarzami kierując się w górę rzeki Pangani. Teleki był pierwszym, który dotarł do linii wiecznego śniegu na wysokości 5300 m n.p.m. na Kilimandżaro, a także wspiął się na stoki góry Kenia, do wysokości około 4300 m n.p.m. 5 marca 1888 ekspedycja zdołała odkryć ostatnie z Wielkich Jezior Afrykańskich, nazwane na cześć przyjaciela Telekiego i inicjatora wyprawy[2], arcyksięcia Rudolfa Jeziorem Rudolfa (nazywane też Jeziorem Turkana w Rift Valley Province). Dalsza wyprawa w rejony południowej Etiopii pozwoliła odkryć mniejsze jezioro, Stefanie (nazwane na cześć arcyksiężnej Stefanii, obecna nazwa Jezioro Chew Bahir).

Wyprawa zakończyła się w październiku 1888 po przybyciu do portu w Mombasy.

W 1895 Teleki wrócił do Kenii, aby wspiąć się na wierzchołek Kilimandżaro. Nie udało się mu osiągnąć jednak celu. Jego imieniem nazwano wulkan Telekiego.

Od 1881 był członkiem Izby Magnackiej (Főrendiház) w węgierskim parlamencie, będącej odpowiednikiem austriackiej Izby Panów. Zmarł w 1916 w Budapeszcie po długiej chorobie.

Pamiętniki[edytuj | edytuj kod]

Swoje spostrzeżenia z ekspedycji z lat 18861895 Teleki zapisał w swoich Pamiętnikach Wschodnioafrykańskich, przetłumaczonych na angielski.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]