Sąd Najwyższy (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy sądu najwyższego w Polsce. Zobacz też: sąd najwyższy.
Sąd Najwyższy
Gmach Sądu Najwyższego w Warszawie
Gmach Sądu Najwyższego w Warszawie
Obszar właściwości Rzeczpospolita Polska
Podstawa prawna Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 499)
Instancja wyższa wobec sądy powszechne, sądy wojskowe
Organizacja wewnętrzna
Przewodniczy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
Pozostałe organy Prezes Sądu Najwyższego
Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego
zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego
Kolegium Sądu Najwyższego
Funkcjonowanie
Okres funkcjonowania od 1917
Siedziba Warszawa
Język urzędowy język polski
Strona internetowa
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Sąd Najwyższy – naczelny organ władzy sądowniczej w Polsce.

Kompetencje i działalność[edytuj | edytuj kod]

Sąd Najwyższy powołany jest do:

  1. Sprawowania nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania – jest to tzw. nadzór judykacyjny (art. 183 ust. 1 Konstytucji). Do środków służących wykonywaniu takiego nadzoru służą:
    1. rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych,
    2. podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne – zgodnie z art. 398 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – jeżeli przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, wówczas Sąd Najwyższy może odroczyć wydanie orzeczenia i przekazać sprawę do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego sądu. Uchwały interpretacyjne Sądu Najwyższego nie mają waloru powszechnego obowiązywania – jeśli nie uzyskały rangi zasady prawnej, to formalnie wiążą tylko w sprawie, w związku z którą zostały podjęte,
  2. Rozpoznawania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu i Senatu oraz wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także ważności referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego.
  3. Rozstrzygania nadzorczego w stosunku do samorządów zawodowych: adwokatów, radców prawnych oraz notariuszy.
  4. Opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych.
  5. Rozpatrywanie skarg kasacyjnych na orzeczenia Trybunału do Spraw Sportu przy PKOl.
  6. Sąd Najwyższy może także wykonywać inne czynności przekazane przez ustawy.

Sąd Najwyższy działa na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy z 23 listopada 2002 o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 499).

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, Sąd Najwyższy co roku przedstawia co roku Sejmowi i Senatowi informację o swojej działalności oraz o wynikających z niej istotnych problemach. Dokument jest dostępny w postaci druków: sejmowego i senackiego.

W 2013 do Sądu Najwyższego wpłynęło 10 628 spraw, wśród których największą grupę stanowiły skargi kasacyjne i kasacje (7269), zażalenia (1108) oraz kwestie prawne (194). Sąd rozpoznał 10 387 spraw[1]. Średni czas na oczekiwania na merytoryczne rozpoznanie sprawy wynosił: w Izbie Cywilnej – 10 miesięcy, w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – 8 miesięcy, w Izbie Karnej – 6 miesięcy (w sprawach dyscyplinarnych do 2 miesięcy), a w Izbie Wojskowej – do 2 miesięcy od daty wpływu[2].

Organy Sądu Najwyższego[edytuj | edytuj kod]

  • Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
  • Prezes Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
  • Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego
  • zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
  • Kolegium Sądu Najwyższego

W Sądzie Najwyższym działają także (ale nie są to organy SN):

  • Kancelaria Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego
  • Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego

Izby Sądu Najwyższego[edytuj | edytuj kod]

  • Cywilna (31 sędziów)
  • Karna (28 sędziów)
  • Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych (19 sędziów)
  • Wojskowa (9 sędziów)

Na dzień 1 września 2010 r. w Sądzie Najwyższym orzekało 86 sędziów. Liczbę stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym oraz liczbę Prezesów ustala Prezydent RP na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN. Od 2005 r. liczba stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym określona została na 90.

Pracami każdej z izb kierują Prezesi Sądu Najwyższego, a izby dzielą się dalej na wydziały.

Sędziowie Sądu Najwyższego[edytuj | edytuj kod]

Cechą najwyższych organów sądowniczych w każdym państwie jest to, iż orzekają w nich najbardziej uznane autorytety w dziedzinie prawa.

Do Sądu Najwyższego powoływani są z jednej strony bardzo znani przedstawiciele nauki prawa, a z drugiej sędziowie z bardzo dużym doświadczeniem. Ma to zapewnić zarówno wysoki poziom merytoryczny orzeczeń jak i niezależność od innych władz w systemie trójpodziału władzy.

Sędziowie Sądu Najwyższego na rozprawie używają togi i biretu, a sędzia przewodniczący także łańcucha sędziowskiego.

W orzeczeniach i innych dokumentach urzędowych, tytuł „Sędzia Sądu Najwyższego” często skraca się do SSN.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego[edytuj | edytuj kod]

Funkcję I Prezesa SN pełni od 2014 roku Małgorzata Gersdorf.

Prezesami Sądu Najwyższego w poszczególnych Izbach są:

Pierwszego Prezesa i prezesów powołuje Prezydent na 6–letnią kadencję na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego.

Pierwsi Prezesi Sądu Najwyższego[edytuj | edytuj kod]

Prezesi Izby Karnej SN[edytuj | edytuj kod]

Prezesi Izby Cywilnej SN[edytuj | edytuj kod]

(wrzesień 1980 – czerwiec 1990 Izba Cywilna i Administracyjna)

Prezesi Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych SN[edytuj | edytuj kod]

(maj 1962 – czerwiec 1990 Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

(czerwiec 1990 – grudzień 2002 Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń społecznych)

Prezesi Izby Wojskowej SN[edytuj | edytuj kod]

(do 1962 roku – Prezesi Najwyższego Sądu Wojskowego)

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydatki i dochody Sądu Najwyższego są realizowane w części 04 budżetu państwa.

W 2013 wydatki Sądu Najwyższego wyniosły 89,4 mln zł, dochody – 0,8 mln zł[5]. Przeciętne zatrudnienie w części 04 w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 361 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 10 860 zł (w tym sędziów 22 637 zł)[6].

W ustawie budżetowej na 2014 wydatki Sądu Najwyższego zaplanowano w wysokości 97 mln zł[7].

Siedziba Sądu Najwyższego[edytuj | edytuj kod]

Sąd Najwyższy mieści się w budynku przy placu Krasińskich w Warszawie[8].

Na kolumnach budynku umieszczono 86 paremii prawniczych w języku polskim i łacińskim. Przygotował je zespół romanistów pod kierunkiem prof. Witolda Wołodkiewicza.

Oprócz Sądu Najwyższego budynek mieści także warszawski Sąd Apelacyjny oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2013 (Druk nr 2385). sejm.gov.pl, 6 maja 2014. [dostęp 2014-10-04]. s. 4.
  2. Informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2013 (Druk nr 2385). sejm.gov.pl, 6 maja 2014. [dostęp 2014-10-04]. s. 171.
  3. pierwsza kadencja w okresie 17 X 1998 – 17 X 2004, druga kadencja od 18 X 2004 do 18 X 2010
  4. http://www.newsweek.pl/artykuly/sekcje/polska/stanislaw-dabrowski-na-czele-sadu-najwyzszego,66271,1
  5. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. (Druk nr 2445). Tom I. sejm.gov.pl, 30 maja 2014. [dostęp 2014-08-02]. s. 2/6, 1/2.
  6. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2013 r. w części 04 Sąd Najwyższy. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2014. [dostęp 2014-08-02]. s. 12.
  7. Ustawa budżetowa na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r.. W: Dz. U. poz. 162 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 3 lutego 2014. [dostęp 2014-08-02]. s. 33.
  8. Regulamin Sądu Najwyższego (M.P. z 2003 r. Nr 57, poz. 898) w §66.1. określa siedzibę Sądu jako „budynek położony w Warszawie przy placu Krasińskich nr 2/4/6”
  9. Strona na temat budynku Sądu Najwyższego

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]