Sądy wojskowe (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sądy wojskowe – organy wymiaru sprawiedliwości Wojska Polskiego.

Sądownictwo Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Sądownictwo wojskowe po roku 1989[edytuj | edytuj kod]

W Polsce sądownictwo wojskowe zostało powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w Siłach Zbrojnych RP. Ustrój sądownictwa wojskowego reguluje ustawa z 21 sierpnia 1997 roku – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 117, poz. 753). Przestępstwa, które podlegają orzecznictwu sądów wojskowych reguluje Część Wojskowa Kodeksu karnego, natomiast postępowanie przed tymi sądami wojskowymi uregulowane jest w rozdziale XV Kodeksu postępowania karnego.

Podobnie, jak w innych krajach, polskie sądownictwo wojskowe jest sądownictwem szczególnym, właściwym tylko dla określonego rodzaju sprawców – przede wszystkim żołnierzy, a tylko marginalnie dla osób cywilnych.

Organami sądownictwa wojskowego są sądy wojskowe. Sędzią sądu wojskowego może być oficer pełniący zawodową służbę stałą[1]. Są oni powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa[2].

Obecnie – inaczej niż to było w poprzednim systemie – wojskowe jednostki organizacyjne prokuratury i Żandarmeria Wojskowa nie pełnią roli służebnej wobec sądownictwa wojskowego.

Właściwość sądów wojskowych[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z art. 647 Kodeksu postępowania karnego orzecznictwu sądów wojskowych podlegają sprawy:

  1. żołnierzy służby czynnej o:
    1. przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, zasadom dyscypliny wojskowej, zasadom postępowania z podwładnymi, zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym, zasadom pełnienia służby, mieniu wojskowemu,
    2. przestępstwa popełnione przeciwko organowi wojskowemu lub innemu żołnierzowi,
    3. przestępstwa popełnione podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w obrębie obiektu wojskowego lub wyznaczonego miejsca przebywania, ze szkodą dla wojska lub z naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby wojskowej – z wyjątkiem przestępstw popełnionych na szkodę osoby nie będącej żołnierzem,
  2. pracowników cywilnych wojska o przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby i przeciwko mieniu wojskowemu,
  3. żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium RP, oraz członków ich personelu cywilnego (pracownicy cywilni wojska), o przestępstwa popełnione w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.

Z mocy art. 648 Kodeksu postępowania karnego sądy wojskowe rozpoznają także sprawy o:

  1. współdziałanie w popełnieniu przestępstw określonych wyżej w punkcie 1.1,
  2. przestępstwa poplecznictwa i paserstwa – jeżeli czyn pozostaje w związku z przestępstwem wskazanym wyżej w punkcie 1.1,
  3. inne przestępstwa, jeśli ustawy tak stanowią.

Z mocy przepisu przejściowego (art. 12 ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego) do dnia wejścia w życie art. 647 Kodeksu postępowania karnego, czyli do 1 stycznia 2008, sądy wojskowe będą rozpoznawać sprawy żołnierzy w czynnej służbie wojskowej o wszelkie przestępstwa popełnione w czasie pełnienia tej służby.

Z mocy art. 10 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wojskowe sądy garnizonowe rozpoznają w pierwszej instancji sprawy o wykroczenia popełnione przez:

  1. żołnierzy w czynnej służbie wojskowej,
  2. żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz członków ich personelu cywilnego, jeżeli pozostają w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile ustawa lub umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej.

Zgodnie z wymogiem Konstytucji sądownictwo wojskowe jest co najmniej dwuinstancyjne (zasada instancyjności).

  1. popełnione przez żołnierzy posiadających stopień wojskowy majora i wyższy (tj. wszystkich oficerów starszych, generałów i admirałów oraz Marszałka Polski),
  2. podlegające w postępowaniu przed sądami powszechnymi właściwości sądu okręgowego oraz w szczególnym przypadku dezercji a także czynnej napaści na przełożonego z użyciem broni,
  3. popełnione przez żołnierzy sił zbrojnych państw obcych oraz ich personelu cywilnego,
  4. inne na podstawie przepisów szczególnych.

Wojskowy sąd okręgowy orzeka także jednoosobowo w przedmiocie tymczasowego aresztowania w stosunku do żołnierzy posiadających stopień wojskowy majora i wyższy (w stosunku do pozostałych orzeka o tym wojskowy sąd garnizonowy).

  1. apelacje i zażalenia na orzeczenia lub zarządzenia wydane w wojskowym sądzie okręgowym,
  2. kasacje,
  3. sprawy przewidziane dla sądów apelacyjnych (tj. apelacje i zażalenia od orzeczeń i zarządzeń wydanych w wojskowym sądzie okręgowym jako sądzie pierwszej instancji),
  4. inne sprawy przekazane przez ustawę Sądowi Najwyższemu.

Struktura sądownictwa wojskowego w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Sadownictwa.wojskowe.PNG

Stan na 9 maja 2014 roku[3]

Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu

  • Wojskowy Sąd Garnizonowy w Gdyni
  • Wojskowy Sąd Garnizonowy w Poznaniu
  • Wojskowy Sąd Garnizonowy w Szczecinie
  • Wojskowy Sąd Garnizonowy we Wrocławiu

Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie

  • Wojskowy Sąd Garnizonowy w Lublinie
  • Wojskowy Sąd Garnizonowy w Olsztynie
  • Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie

Nadzór nad sądami wojskowymi[edytuj | edytuj kod]

Nadzór orzeczniczy nad działalnością sądów wojskowych sprawuje Izba Wojskowa Sądu Najwyższego. Nadzór w zakresie organizacji i działalności administracyjnej nad sądami wojskowymi sprawuje Minister Sprawiedliwości. Nadzór w zakresie czynnej służby wojskowej sędziów, asesorów i aplikantów sądów wojskowych sprawuje Minister Obrony Narodowej.

Organy sądów wojskowych[edytuj | edytuj kod]

Organami sądów wojskowych są:

  • w wojskowych sądach okręgowych:
    • prezes sądu
    • kolegium wojskowego sądu okręgowego
  • w wojskowych sądach garnizonowych:
    • prezes sądu

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Art. 22 § 1 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych – Dz. U. z 1997 r. Nr 117, poz. 753.
  2. Art. 23 § 1 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych – Dz. U. z 1997 r. Nr 117, poz. 753.
  3. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 maja 2014 r. w sprawie określenia siedzib i obszarów właściwości sądów wojskowych (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 662).
Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.