Sękowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sękowa
Sękowa
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Sękowa
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-307
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0465029
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Sękowa
Sękowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sękowa
Sękowa
Ziemia 49°36′43″N 21°12′27″E/49,611944 21,207500Na mapach: 49°36′43″N 21°12′27″E/49,611944 21,207500

Sękowawieś w Polsce położona nad rzeką Sękówką, dopływem Ropy. Wieś znajduje się w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim i jest siedzibą gminy Sękowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Wieś jest atrakcyjnym punktem pod względem turystycznym.

Miejscowość jest siedzibą parafii św. Józefa Oblubieńca NMP, należącej do dekanatu Gorlice, diecezji rzeszowskiej.

Przez Sękową przebiega droga wojewódzka nr 977

Historia[edytuj | edytuj kod]

Aktem wydanym 22 lutego 1363 r. Kazimierz Wielki zezwolił Niemcowi imieniem Nikiel założyć wieś na surowym korzeniu w tzw. Sękowym Lesie. Jednocześnie uposażył parafię katolicką jednym łanem ziemi. Osadnicy pochodzili zapewne z terenów podgórskich. Do II wojny Sękowa była najdalej na południe wysuniętą wsią polską w dorzeczu Sękówki.

Wieś była jednym z najstarszych ośrodków wydobycia ropy naftowej. W 1790 r. na pograniczu Sękowej i Siar istniały studnie ropne, dzierżawione i eksploatowane przez chłopów pańszczyźnianych od właściciela pól, Jana Wybranowskiego. W 1854 r. udział w kopalniach miał Ignacy Łukasiewicz. W 1873 r. miejscowe wyroby ropopochodne prezentowane były na Wystawie Powszechnej w Wiedniu. W 1875 r. eksploatację prowadziło tu już 9 firm zatrudniających łącznie 250 pracowników, jednak roczne wydobycie wynosiło jedynie ok. 350 ton. Kopalnie te z różną wydajnością działały do II wojny światowej.

W XIX w. wieś znana też była jako ośrodek tkactwa. W 1889 r. liczyła 165 gospodarstw i 1051 mieszkańców.

Wieś wiele ucierpiała w czasie I wojny światowej. Od stycznia do początku maja 1915 r. znajdowała się na linii frontu (jako tzw. "ziemia niczyja"). Rosjanie zajmowali wzgórza po wschodniej stronie doliny Sękówki: Zagórz (507 m) i Wierszek (582 m). Oddziały austro-niemieckie miały pozycje na stokach pasma Oboczy (627 m). Rano 2 maja 1915 r. – pierwszego dnia „bitwy gorlickiej” - oddziały 11 Bawarskiej Dywizji Piechoty zaatakowały Rosjan (3 Armia gen. Radko Dimitrijewa). Zaciekłe walki, w wyniku których Niemcy zajęli pierwszą linię Rosjan, trwały do wieczora, przy ogromnych stratach obu stron. Pozostały po nich w Sękowej 2 cmentarze wojenne (w całej dolinie Sękówki - 7 cmentarzy).

Sękową z racji dużego znaczenia dla kultury i dziedzictwa ludzkości, wpisano na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

26 czerwca 2004, na "II Forum Polskich Miast i Miejsc UNESCO", miasta i obiekty w Polsce, znajdujące się na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, w celu przekazywania informacji, współpracy i promocji skupiły się w Ligę Polskich Miast i Miejsc UNESCO. Siedzibą Ligi został Toruń, a jej pierwszym prezesem Marcin Zamoyski.

Drewniany kościół parafialny św. Filipa i Jakuba[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Filipa i Jakuba

Kościół pw. św. Filipa i Jakuba – Wzniesiony na początku XVI wieku (~1520 r.), należy do najpiękniejszych polskich zabytków drewnianych. Jednonawowy z trójbocznie zamkniętym prezbiterium, konstrukcji zrębowej. Ściany z ręcznie ciosanych, modrzewiowych bali pokryte są w całości gontem. Węższe prezbiterium i szerszą nawę nakrywa wspólny stromy dach jednokalenicowy o więźbie storczykowej. Wieża niska, nakryta kopulastym hełmem z latarnią oraz wieżyczkę na sygnaturkę dobudowano w XVIII wieku. Wyposażenie wnętrza dosyć ubogie, ponieważ kościół został poważnie zdewastowany podczas działań wojennych I wojny światowej, kiedy żołnierze austriaccy urządzili we wnętrzu stajnię dla koni, a pokrycie rozbierali na opał. W następnych latach był kilkakrotnie remontowany i restaurowany, a w latach 1981-1983 przeprowadzono jego kompleksową konserwację. We wnętrzu na uwagę zasługują:

  • późnorenesansowy, polichromowany ołtarz główny z XVII wieku,
  • niewielkie fragmenty polichromii z XIX wieku,
  • ołtarze boczne wzorowane na renesansowych (współczesne, II połowa XX wieku)

Kościół został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2003 r. Znajduje sie również na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego

Neogotycki kościół św. Józefa[edytuj | edytuj kod]

Neogotycki kościół katolicki pw. Św.Józefa w Sękowej

Neogotycki murowany kościół pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Marii Panny. Kościół został ufundowany i całkowicie wyposażony przez Józefę Szymonowiczową ówczesną właścicielkę wsi w 1885 roku. 12 października 1886 roku następuje konsekracja świątyni przez biskupa przemyskiego Łukasza Sołeckiego.

Nad ostrym łukiem zakończonym portalem napis:Z Daru Twego Panie Składa Ofiarę Józefa Szymonowicowa. Ponad nim kolista tarcza zegara. Z daleka widać bardzo wysokie strzeliste wieże. Dach przyozdobiony sterczynami w formie pinakli. Okna przyozdobione maswerkiem. Wewnątrz ładne wyposażenie. Uwagę zwraca obraz na ścianie prezbiterium autorstwa Wygrzewalskiego, przedstawiający Matkę Bożą wśród miejscowego ludu. Kościół był remontowany po zniszczeniach, jakich doznał w czasie I i II wojny światowej. Jednak wspólny wysiłek i ofiarna praca parafian oraz księży doprowadziły do odrestaurowania świątyni. Prace renowacyjne ołtarza i polichromii trwały 4 lata, zostały ukończone w 2008 roku. 6 września 2008 r. Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Edward Białogłowski dokonał poświęcenia polichromii i obrazu Jezusa Miłosiernego (w ołtarzu bocznym).

Stowarzyszenie Gminne Koło Gospodyń Wiejskich w Sękowej[edytuj | edytuj kod]

Od 15 października 2005 roku działa w Sękowej Stowarzyszenie Gminne Koło Gospodyń Wiejskich. W pierwszym zebraniu założycielskim uczestniczyło 40 pań z Sękowej, Ropicy Górnej i Siar. Stowarzyszenie gościło na wielu imprezach, największą z nich była AGROpromocja w Nawojowej w 2006 roku. Sękowskie Panie nawiązały kontakty z KGW z całego województwa. KGW jest honorowane wyjazdami np. do Brukseli (wyjazd studyjny). Stowarzyszenie promuje lokalne tradycje Pogórzan jak i Łemków. Przewodniczącą i główną założycielką tej organizacji jest Grażyna Janik.

Uczniowski Klub Sportowy "Maraton" Sękowa[edytuj | edytuj kod]

9 listopada 1998, w 40 rocznicę działalności Szkolnego Klubu Sportowego z inicjatywy nauczyciela i trenera lekkiej atletyki Aleksandra Gucwy, przy Szkole Podstawowej w Sękowej założono UKS "MARATON", który został wpisany do rejestru stowarzyszeń kultury fizycznej i ich związków Wydziału Turystyki i Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Nowym Sączu w dniu 07.12.1998 r. pod numerem 422 i jest pierwszym UKS utworzonym na terenie gminy Sękowa. UKS bierze udział w realizacji ogólnokrajowego programu "Sport Wszystkich Dzieci". Przedstawiciel UKS Wojciech Stankowski zdobył medale w sprincie na Mistrzostwach Polskich Młodzików. Od otwarcia nowej sali gimnastycznej klub jest organizatorem zawodów powiatowych i międzynarodowych w halowym konkursie skoku wzwyż, w których uczestniczą Słowacy i najlepsi zawodnicy z terenu Polski południowej.

Na pierwszym zebraniu założycielskim wybrano zarząd i komisje rewizyjną, prezesem Klubu został wybrany nauczyciel wychowania fizycznego Aleksander Gucwa a jego zastępcą Władysław Tokarz – dyrektor Szkoły Podstawowej w Sękowej.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krukar Wojciech, Kryciński Stanisław, Luboński Paweł, Olszański Tadeusz A. i in.: Beskid Niski. Przewodnik, wyd. II poprawione i aktualizowane, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2002, ISBN 83-85557-98-9;

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]