Sławomir Petelicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sławomir Petelicki
Sławomir Petelicki jako pułkownik w 1997
Sławomir Petelicki jako pułkownik w 1997
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 13 września 1946
Warszawa
Data i miejsce śmierci 16 czerwca 2012
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1969-1999
Siły zbrojne POL Wojska Lądowe.svgNJW
POL Wojska Lądowe.svgSiły Zbrojne RP
Jednostki Departament I MSW; UOP; JW 2305 (GROM), PKW Haiti
Stanowiska działania wywiadowcze SB MSW: Chiny, Szwecja, USA, Wietnam
  • Szef Wydziału Ochrony Placówek MSZ
  • Dowódca JW 2305
Główne wojny i bitwy Operacja Uphold Democracy
Późniejsza praca biznesmen
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Zasługi za Dzielność (od 1992) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Złoty Medal "Za zasługi dla obronności kraju" Srebrny Medal "Za zasługi dla obronności kraju" Legia Zasługi - Officer (USA) Army Commendation Medal (Stany Zjednoczone)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Sławomir Petelicki w Wikicytatach

Sławomir Jan Petelicki (ur. 13 września 1946 w Warszawie, zm. 16 czerwca 2012 tamże) – oficer wywiadu Departamentu I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a w III Rzeczypospolitejgenerał brygady[1][2] Wojska Polskiego, pomysłodawca i pierwszy dowódca Jednostki Wojskowej 2305 (GROM).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Hanny z domu Komasa i Mirosława. Jego matka była ochotniczką w Ludowym Wojsku Polskim, a następnie sekretarką szefa Departamentu Uzbrojenia WP w MON, zaś ojciec pułkownikiem wojskowym, członkiem komunistycznej partyzantki, a następnie pracownikiem Oddziału Spraw Zagranicznych Sztabu Generalnego LWP[3]. Miał młodszego brata Janusza (ur. 1953). Sławomir Petelicki był absolwentem VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie. W 1969 ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując tytuł magistra prawa (pracę magisterską obronił w lutym 1970, już po podjęciu pracy w MSW)[4].

Od 1969 do 1990 funkcjonariusz Departamentu I MSWwywiadu cywilnego PRL. Pełnił służbę za granicą w placówkach dyplomatycznych jako dyplomata PRL: w 1971 w Wietnamie Północnym, w 1972 w Chinach, od 1973 w Konsulacie Generalnym PRL w Nowym Jorku, gdzie pod przykryciem attaché konsularnego i wicekonsula PRL był rezydentem o ps. "Wan". Prowadził tam działalność wywiadowczą, inwigilując głównie środowiska polonijne. W zainteresowaniu placówki wywiadu PRL w Nowym Jorku (kryptonim "Imperium") były w tym czasie m.in. Polski Instytut Naukowy, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Studium Rosyjskie w Hunter College, Fundacja Kościuszkowska, Instytut Piłsudskiego. Do osób, które rozpracowywał Petelicki należeli m.in.: Zbigniew Brzeziński, Jan Nowak-Jeziorański, Jerzy Mroczkowski, Bolesław Wierzbiański, Północno-Amerykańskie Studium Spraw Polskich, organizacja Wolna Polska[4].

W 1976 Wydział XI Departamentu I MSW specjalizujący się w rozpracowywaniu emigrantów miał założyć sprawę o kryptonimie „Tyrmand”. Zamknięto ją w 1981[5]. Po powrocie do kraju (w sierpniu 1978) pracował w Wydziale XI Departamentu I MSW, który zajmował się zwalczaniem "dywersji ideologicznej" i emigracji, co oznaczało zwalczanie ośrodków opozycyjnych w kraju i na emigracji. Od lutego 1980 był zastępcą naczelnika tego wydziału[4]. Petelicki był m.in. zaangażowany w szkolenie agenta TW „Grey” i stworzenie planu jego wykorzystania. Zadania tego agenta „polegały na obserwacji środowiska polonijnego w Szwecji, ze szczególnym uwzględnieniem przedstawicielstw KPN i KSS KOR[6].

W 1983 Petelicki został skierowany na placówkę wywiadu do Sztokholmu, gdzie kierował rezydenturą pod przykryciem I sekretarza Ambasady PRL. Zajmował się głównie inwigilacją emigracji pomarcowej i solidarnościowej Biuro Informacyjne "Solidarności", Kongres Polaków w Szwecji) oraz rozpracowaniem kanałów przerzutowych środków finansowych i materialnych dla opozycji w kraju. Petelicki powrócił do kraju w lipcu 1988. We wrześniu 1989 został zastępcą naczelnika Wydziału X (kontrwywiad zagraniczny) Departamentu I MSW, którym kierował w tym czasie Gromosław Czempiński[4].

W dniu 13 lipca 1990 z polecenia premiera Tadeusza Mazowieckiego, ministra spraw wewnętrznych Krzysztofa Kozłowskiego i po akceptacji przez prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego ppłk Petelicki objął dowodzenie niejawną Grupą Reagowania Operacyjno-Manewrowego funkcjonującą jako jednostka wojskowa 2305. Był specjalistą od dalekiego rozpoznania i dywersji. Brał udział w wielu tajnych operacjach zagranicznych.

Decyzją ministra spraw wewnętrznych, Antoniego Macierewicza, GROM w latach 1991–1992 nie został rozwiązany, a Petelicki pozostał na swoim stanowisku[7]. Do 19 grudnia 1995 Petelicki był dowódcą pododdziału MSW, a od 14 maja do 13 czerwca 1996 pełnomocnikiem premiera Włodzimierza Cimoszewicza do walki z przestępczością zorganizowaną. W dniu 6 grudnia 1997 ponownie objął stanowisko dowódcy JW 2305, które pełnił do 17 grudnia 1999. W dniu 15 sierpnia 1998 decyzją prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego został awansowany na stopień generała brygady[1]. Od 1999 pobierał generalską emeryturę od MSW.

Po przejściu na emeryturę zajął się działalnością doradczą. Od 2001 pracował w polskim oddziale firmy doradczej Ernst & Young[5]. Do lipca 2007 zasiadał w Radzie Nadzorczej Biotonu, a do 2009 – w Radzie Nadzorczej Pol-Aqua SA. Jego artykuł „Gra o najwyższą stawkę. Czego liderzy biznesu mogą nauczyć się od komandosów GROM-u” został wyróżniony jako „najlepszy tekst opublikowany w Harvard Business Review Polska w latach 2003-2006”.

Był honorowym członkiem 5th i 10th Special Forces Groups (US Army Special Forces) „zielonych beretów” Armii Stanów Zjednoczonych, wszechstronnie przeszkolonym na żołnierza działań specjalnych, także w tych oddziałach. Posiadał złotą odznakę GROM z wieńcem. Uzyskał m.in. uprawnienia skoczka spadochronowego wojsk powietrznodesantowych, strzelca wyborowego, płetwonurka, 5 dan w karate fudokan i uprawnienia kierowcy pojazdów wojskowych. Był specjalistą ds. desantu śmigłowcowego. W 2000 został wybrany „Gentlemanem Roku” przez czytelników miesięcznika „Gentleman”. Był pomysłodawcą powstania w 1997 Fundacji Byłych Żołnierzy Jednostek Specjalnych G.R.O.M.[8] oraz jej członkiem[9].

Był członkiem Zespołu Ekspertów Niezależnych (ZEN), który opracował raport „Dlaczego musiało dojść do Katastrofy Smoleńskiej” w sprawie katastrofy z 10 kwietnia 2010, przedstawiający „fakty i wskazania co należy zrobić, aby zacząć odbudowywać rozbity system bezpieczeństwa Polski”[10]. Został członkiem Komitetu poparcia Marszu Niepodległości w 2011[11].

Był właścicielem firmy S O G Consulting Sławomir Petelicki, zajmującej się usługami i doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, interesów oraz zarządzania[12].

Grób Sławomira Petelickiego na Wojskowych Powązkach

Sławomir Petelicki zmarł 16 czerwca 2012 w wyniku rany postrzałowej; ciało znalazła żona generała w garażu podziemnym apartamentu na Mokotowie, gdzie mieszkał. Został pochowany 26 czerwca 2012 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[13]. Mszę pogrzebową w Katedrze Polowej Wojska Polskiego koncelebrowali metropolita gdański i były biskup polowy WP abp Sławoj Leszek Głódź oraz bp polowy WP Józef Guzdek[13].

W sprawie jego śmierci prokuratura i policja prowadziły czynności mające na celu wyjaśnienie okoliczności zgonu[14]. Prokuratura Okręgowa w Warszawie ujawniła wstępne wyniki sekcji zwłok generała – potwierdzono postrzał głowy – ranę wlotową i wylotową; nie ujawniono innych obrażeń ciała[15]. W czerwcu 2013 prokuratura umorzyła śledztwo. Według opinii biegłych Śledczy prowadzący sprawę nie stwierdzili cech przestępstwa. Jednocześnie z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że samobójcza śmierć w dniu 16 czerwca 2012 r. nie była szczegółowo zaplanowana[16].

Jego żona, Agnieszka Petelicka, była m.in. producentką filmową[17][18] (w 1996 została matką chrzestną Sztandaru Jednostki Wojskowej GROM[19][20]).

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • W 2010 nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się książka pt. GROM. Siła i honor, wywiad-rzeka ze Sławomirem Petelickim, autorstwa Michała Komara[21], drugie wydanie ukazało się w 2013[22]. Po śmierci generała w 2013 ukazały się książki: nakładem wydawnictwa Czarna Owca publikacja pt. Ostatni samuraj. Rozmowy o generale Petelickim (Triumf i dramat człowieka honoru) autorstwa Anity Czupryn i Doroty Kowalskiej[23] i w czerwcu 2013 nakładem wydawnictwa Znak wydano książkę pt: Droga wojownika autorstwa Andrzeja Wojtasa[24].
  • Muzyk Paweł Kukiz zadedykował Sławomirowi Petelickiemu album pt. Siła i honor, wydany we wrześniu 2012[25].
  • W 67. rocznicę urodzin generała, 13 września 2013 zapoczątkowało działalność „Stowarzyszenie im. Generała Sławomira Petelickiego”, powstałe z inicjatywy żony generała Agnieszki Petelickiej, w zamierzeniu mające nieść pomoc i wsparcie byłym żołnierzom i oficerom jednostek specjalnych Wojska Polskiego, a także ich rodzinom oraz kultywować tradycje jednostek wojsk specjalnych, nauczać patriotyzmu, dbać o pamięć o osiągnięciach żołnierzy i oficerów jednostek specjalnych Wojska Polskiego, w szczególności Generała Sławomira Petelickiego; prezydentem Stowarzyszenia został płk Tadeusz Sapierzyński, dowódca GROM w latach 2004-2006[26][27][28][29][30].
  • Pamięci gen. Sławomira Petelickiego w Warszawie są organizowane: od 2012 Rajd Pamięci Generała Petelickiego[31], a w 2013 Memoriał gen. Sławomira Petelickiego[32][33].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Nominacje generalskie i odznaczenia. prezydent.pl, 15 sierpnia 1998. [dostęp 2012-06-18].
  2. Sławomir Petelicki poza radą Pol-Aquy.
  3. Piotr Wojciechowski, Sławomir Cenckiewicz: Petelickiego życie skrywane (pol.). rp.pl, 2010-10-27. [dostęp 2013-05-06].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Sławomir Cenckiewicz, Piotr Wojciechowski - Petelickiego życie skrywane. Uważam Rze, nr 25 z 2012, s. 16-19
  5. 5,0 5,1 Piotr Gontarczyk: Kalwaryjskie pisanie podań. rp.pl, 16 maja 2009. [dostęp 2011-04-01].
  6. Marcin Stefaniak, IPN Szczecin – „Byliśmy przyjaciółmi”. Jak szczecińska bezpieka rozpracowywała opozycję przedsierpniową. Biuletyn IPN nr 10-11/2009.
  7. Jacek Nizinkiewicz - Macierewicz: ludzie z dawnej SB są kolejno eliminowani. Onet.Wiadomości
  8. Kim jesteśmy (pol.). grom.org.pl. [dostęp 2013-07-22].
  9. FUNDACJA BYŁYCH ŻOŁNIERZY JEDNOSTEK SPECJALNYCH GROM (pol.). krs.serwisprawa.pl. [dostęp 2013-07-22].
  10. Raport Zespołu Ekspertów Niezależnych (ZEN). Dlaczego musiało dojść do katastrofy smoleńskiej. W: Zespół Ekspertów Niezależnych (ZEN) [on-line]. 2011-04-11. [dostęp 2012-06-17].
  11. Żaryn: Gen. Petelicki po właściwej stronie medalu (pol.). fronda.pl, 2011-10-14. [dostęp 2013-11-27].
  12. S O G CONSULTING SŁAWOMIR PETELICKI (pol.). krs.serwisprawa.pl. [dostęp 2013-07-22].
  13. 13,0 13,1 Pogrzeb Sławomira Petelickiego: Czempiński, Olbrychski i Kukiz pożegnali generała. gazetaprawna.pl, 2012-06-26. [dostęp 2012-06-26].
  14. W Warszawie znaleziono ciało gen. Petelickiego, b. dowódcy GROM. Polska Agencja Prasowa, 17 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-17].
  15. Sekcja zwłok Petelickiego potwierdza wstępne ustalenia. Polska Agencja Prasowa, 19 czerwca 2012. [dostęp 2012-06-19].
  16. Biegli: samobójstwo gen. Petelickiego nie było szczegółowo zaplanowane. wprost.pl, 10 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-13].
  17. Imperium Krauzego - czy to początek końca? - Opinie, komentarze, publicyści - Dziennik.pl - Dziennik.pl
  18. filmpolski.pl: Agnieszka Petelicka
  19. http://www.grom.wp.mil.pl/pl/6.html.
  20. http://www.antyterroryzm.gov.pl/portal/CAT/195/498/Kalendarium.html.
  21. GROM : siła i honor / z generałem Sławomirem Petelickim rozmawia Michał Komar (pol.). bs.sejm.gov.pl. [dostęp 2013-11-27].
  22. [http://www.wydawnictwoliterackie.pl/ksiazka/2543/GROM-Sila-i-honor---Slawomir-Petelicki Sławomir Petelicki, Michał Komar GROM. Siła i honor] (pol.). wydawnictwoliterackie.pl. [dostęp 2013-11-27].
  23. Anita Czupryn, Dorota Kowalska Ostatni samuraj. Rozmowy o generale Petelickim (pol.). czarnaowca.pl. [dostęp 2013-11-27].
  24. Rok po śmierci gen. Sławomira Petelickiego (pol.). radiownet.pl, 2013-08-07. [dostęp 2013-11-27].
  25. Paweł Kukiz „Siła i honor” (pol.). rockmagazyn.pl, 2012-10-10. [dostęp 2013-11-27].
  26. STOWARZYSZENIE IM. GENERAŁA SŁAWOMIRA PETELICKIEGO (pol.). krs-online.com.pl. [dostęp 2013-11-27].
  27. Stowarzyszenie im. Generała Petelickiego rozpoczyna działalność (pol.). radiownet.pl, 2013-08-18. [dostęp 2013-11-27].
  28. Stowarzyszenie im. Gen. Sławomira Petelickiego oficjalnie rozpoczyna swoją działalność (pol.). radiownet.pl, 2013-08-30. [dostęp 2013-11-27].
  29. "Siła i Honor". Inauguracja działalności Stowarzyszenia im. Gen. S. Petelickiego (pol.). radiownet.pl, 2013-09-16. [dostęp 2013-11-27].
  30. Powstało Stowarzyszenie im. gen. Petelickiego (pol.). polska-zbrojna.pl, 2013-09-13. [dostęp 2013-11-27].
  31. Rajd Pamięci Generała Petelickiego 'Mała Selekcja' (pol.). infzoliborza.waw.pl, 2012-06-28. [dostęp 2013-11-27].
  32. Memoriał gen. Sławomira Petelickiego - otwarty i bezpłatny trening systemu GROM COMBAT (obowiązują wcześniejsze zapisy) (pol.). ursynow.pl, 2013-09-13. [dostęp 2013-11-27].
  33. Memoriał gen. Sławomira Petelickiego (pol.). ursynow.pl, 2013-09-16. [dostęp 2013-11-27].
  34. M.P. z 1996 r. Nr 15, poz. 186 – pkt 1.
  35. M.P. z 1995 r. Nr 19, poz. 233 – pkt 7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]