SHL

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

SHL – marka motocykli produkowanych początkowo w Hucie Ludwików, następnie KZWM Polmo-SHL w Kielcach od roku 1938 do 1970.

SHL M04 w Muzeum Techniki w Warszawie
SHL M06T w Muzeum Techniki w Warszawie

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy model motocykla SHL, produkowany w latach 1938-1939, opracowany został przez inż. Rafała Ekielskiego w oparciu o brytyjski silnik Villiers 98 cm³, produkcję którego uruchomiono na podstawie umowy licencyjnej. Podwozie SHL 98 skonstruowane było z kształtowników tłoczonych z blachy łączonych śrubami z elementami odlewanymi. Motocykli tych wyprodukowano ok. 2 tys.

Po zakończeniu II wojny światowej postanowiono wznowić w Kielcach produkcję motocykli. W roku 1947 skonstruowano prototyp motocykla SHL 125 – M02 według własnego projektu, opartego na wzmocnionej konstrukcji ramy przedwojennej oraz krajowym silniku S01 o pojemności 125 cm³ (opracowanym w 1946 r. przez Centralne Biuro Techniczne na bazie niemieckiego DKW RT125 dla motocykla Sokół 125 – M01 produkowanego w Warszawie). Model ten wprowadzony został do seryjnej produkcji w roku 1948. Po wyprodukowaniu ok. 200 szt., w ramach unifikacji z Sokołem 125 zastąpiony został przez SHL M03 (350 szt.), a od roku 1949 przez SHL M04 (15,5 tys.szt.).

W tym okresie w Wydziale Doświadczalnym Kieleckich Zakładów Wyrobów Metalowych (od 1948 r. nowa nazwa Huty Ludwików) pod kierunkiem Jerzego Jankowskiego konstruowano również motocykle sportowe: wyścigowe i rajdowe. W jednym z modeli – RJ2 po raz pierwszy zastosowano w motocyklu polskiej konstrukcji widelec teleskopowy i tylne zawieszenie na suwakach. Niestety, do naszych czasów nie zachował się oficjalnie żaden z motocykli RJ2 W roku 1952 produkcja motocykli została przeniesiona z KZWM do Warszawskiej Fabryki Motocykli, gdzie do 1953/1954 r. pod znakiem SHL produkowano model przejściowy M05 wyposażony w w/w widelec. Motocykle z przełomu 1953/1954 roku wyposażone były w widelec teleskopowy lub trapezowy (wykorzystywano stare zapasy). Niektóre motocykle przejściowe mają nabite na tabliczce znamionowej M04 przekreślone na M05.

Produkcja motocykli powróciła do kieleckiej fabryki w 1958 r., wraz z modelem SHL M06U z silnikiem S06 o pojemności 150 cm³. Produkcję tej wersji zastąpiono w 1959 r. przez wersję M06T z nowocześniejszym zawieszeniem przednim na wahaczu pchanym, którą produkowano do 1961 r.

W maju 1961 r. do seryjnej produkcji wprowadzono model SHL M11, który był pierwszym polskim jednośladem z silnikiem 175 cm³. Oprócz nowego silnika S32, wprowadzono takie nowości, jak: zamek kierownicy, tylny bagażnik, cygarowy tłumik, czy też sprzęgło z centralną sprężyną dociskową. Konstrukcja była cały czas modernizowana[1]. W latach 1967-1968 produkowano ponadto ulepszoną wersję M11W, z nowym silnikiem W-2A Wiatr.

Modele M11 i M11W były produkowane także w wersji eksportowej – „Lux”. Sprzedawano ją m.in. w Stanach Zjednoczonych oraz w Indiach, które w 1963 r. zakupiły licencje na produkcję modelu M11 (produkcję zakończono w 2005 r.). W Indiach motocykl produkowany był pod marką Rajdoot[1].

W sierpniu 1968 r. wprowadzono do produkcji całkowicie nową konstrukcję. Był to motocykl SHL M17Gazela” z silnikiem 175 cm³, powstały częściowo jako rozwinięcie prototypowych konstrukcji M14 i M16 opracowywanych w latach wcześniejszych kolejno przez SFM i WFM. Model ten był produkowany w latach 1968-1970 jako ostatni ze znakiem SHL.

Produkowane modele[edytuj | edytuj kod]

M02, M03, M04, RJ1, WJ1, RJ2, WJ2, M05, M06U, M06T, M11, M11S, M11LUX, M11LUX2, 175B, M11W, M11W LUX, M17 GAZELA, 175R

Model 98[edytuj | edytuj kod]

SHL 98 w Muzeum Techniki w Warszawie
  • Silnik: dwusuwowy, jednocylindrowy
  • Pojemność skokowa: 98 cm³
  • Stopień sprężania: 5:1
  • Moc maksymalna: 3 KM przy 3000 obr./min.
  • Sprzęgło: mokre, jednotarczowe
  • Skrzynia biegów: o 3 przełożeniach sterowana ręcznie
  • Przekazanie napędu na koło tylne łańcuchem,
  • Rama: z kształtowników stalowych o profilu ceowym, podwójna, zamknięta
  • Zawieszenie przednie: widelec trapezowy z ciernym amortyzatorem skoku
  • Zawieszenie tylne: sztywne
  • Hamulce: szczękowe mechaniczne, ręczny na koło przednie, nożny na koło tylne
  • Masa własna: 78 kg
  • Zużycie paliwa: 2 – 2,5 l /100 km
  • Prędkość maksymalna: 65 km/h
  • Wymiary (dł. x szer. x wys.; mm):1985 × 680 × 930,
  • Rozstaw osi: 1260 mm

Model M06T[edytuj | edytuj kod]

Model M11[edytuj | edytuj kod]

SHL M11 w Muzeum Techniki w Warszawie
  • Silnik S32[1]
    • Typ: dwusuwowy, jednocylindrowy z przepłukiwaniem zwrotnym
    • Pojemność: 173 cm³
    • Średnica cylindra x skok: 61.5x58
    • Stopień sprężania: 6.5(pierwszy model o symbolu M06 U) lub 6.3(model podstawowy o symbolu M11) lub 7,6(model o symbolu M11 W) lub 6,9 (model o symbolu M11 Lux)
    • Moc maksymalna: 9 KM przy 4800obr./min. lub 10 KM przy 5000obr./min.
  • Prędkość maksymalna: 90 km/h (105 km/h – dla M11W)
  • Rozruch: rozrusznik nożny
  • Liczba biegów: 3
  • Podwozie
    • Rama: Podwójna kołyskowa z rur stalowych o przekroju prostokątnym
    • Koła
      • Przód: 3.00 × 19 lub 3.00 × 18
      • Tył: 3.00 × 19 lub 3.00 × 18
    • Zawieszenie
      • Przód: Wahacz pchany „średni”, amortyzatory ze sprężynami spiralnymi i tłumieniem hydraulicznym.
      • Tył: Wahacz wleczony, amortyzatory ze sprężynami spiralnymi i tłumieniem hydraulicznym.
  • Zbiornik paliwa: 13 litrów w tym rezerwa 1l
  • Instalacja elektryczna
    • Zasilanie: prądnica-iskrownik 6 V 28 W
    • Akumulator: 6 V 7Ah
    • Zapłon: stykowy, iskrownikowy

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Andrzej Zieliński: Polskie konstrukcje motoryzacyjne 1961-1965. Warszawa: WKiŁ, 2008, s. 179-181. ISBN 978-83-206-1671-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons