SN 1987A

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
SN 1987A
Pozostałości po supernowej SN 1987A. Zdjęcie z HST
Pozostałości po supernowej SN 1987A. Zdjęcie z HST
Odkrywca Ian Shelton i Oscar Duhalde z Las Campanas Observatory oraz niezależnie Albert Jones z Nowej Zelandii
Data odkrycia 23 lutego 1987
Dane obserwacyjne (J2000)
Typ supernowej II-P
Galaktyka Wielki Obłok Magellana
Gwiazdozbiór Złota Ryba
Rektascensja 05h 35m 28,03s
Deklinacja −69° 16' 11,79"
Odległość 168 tysięcy ly (51,4 kpc)
Największa jasność 3m
Charakterystyka fizyczna
Przodek Sanduleak -69° 202
Typ przodka błękitny nadolbrzym
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

SN 1987A – gwiazda supernowa zaobserwowana 23 lutego 1987 w Wielkim Obłoku Magellana. Najjaśniejsza supernowa od 1604 roku widoczna gołym okiem. Maksymalną jasność osiągnęła 18 maja 1987 roku. Przed eksplozją gwiazda miała promień wynoszący około 35±5 R, przy wybuchu gwiazda wyrzuciła w przestrzeń kosmiczną materię o masie ok. 18±1,5 M[1].

Odkrycie i obserwacje[edytuj | edytuj kod]

Została odkryta przez Iana Sheltona i Oscara Duhalde'a z Obserwatorium Las Campanas 24 lutego 1987, oraz niezależnie przez innych astronomów z Nowej Zelandii[2]. Na początku marca 1987 supernowa była obiektem obserwacji największego wówczas teleskopu kosmicznego Astron[3].

Regularnie obserwowana za pomocą teleskopu Hubble'a od czasu jego wystrzelenia w 1990 (pierwsze zdjęcie wykonano w 1278 dniu po wybuchu). Możliwość bezpośredniej obserwacji przebiegu eksplozji SN 1987A i ewolucji jej otoczenia po wybuchu dała naukowcom wyjątkową możliwość weryfikacji teorii dotyczących supernowych typu II.

Neutrina wysłane w czasie wybuchu supernowej zostały zarejestrowane przez detektory Kamiokande i IMB, dając początek astronomii neutrinowej.

W 2011 zaobserwowano stopniowe pojaśnienie pozostałości po supernowej, co spowodowane jest interakcją pomiędzy materią odrzuconą przez gwiazdę na długo przed wybuchem z materiałem, który został wyrzucony w przestrzeń kosmiczną w momencie jej wybuchu. Pozostałości po wybuchu zaczynają uderzać w otaczający je obłok materii o promieniu około jednego roku świetlnego, a wynikająca z tego fala uderzeniowa generuje promieniowanie rentgenowskie, które rozgrzewa materię czyniąc ją widzialną[4].

Eksplozja supernowej wytworzyła znaczne ilości pyłu kosmicznego. Według danych obserwacyjnych z 2011, łączna ilość pyłu kosmicznego powstałego w wyniku eksplozji jest wystarczająca do powstania 20 tysięcy planet o masie Ziemi[5].

Gwiazda kwarkowa?[edytuj | edytuj kod]

Według jednej z teorii po wybuchu supernowej gwiazda mogła się przekształcić w tzw. gwiazdę kwarkową[6]. Zazwyczaj narodzinom gwiazdy neutronowej, powstającej po wybuchu supernowej, towarzyszy pojedynczy impuls neutrino. W przypadku eksplozji SN 1987A zanotowano dwa impulsy; drugi z nich nastąpił w pięć sekund po pierwszym. Nie udało się także dotychczas odkryć gwiazdy neutronowej, która powinna była powstać. Według chińskich astronomów drugi impuls mógł być sygnałem zapadnięcia się gwiazdy neutronowej w gwiazdę kwarkową[1].

Stwierdzenie czy pozostałość po wybuchu supernowej jest gwiazdą neutronową, czy kwarkową nie jest na razie możliwe przy użyciu współczesnych metod obserwacyjnych. Dopiero na następną dekadę planuje się umieszczenie na orbicie ziemskiej kosmicznych teleskopów promieniowania rentgenowskiego o rozdzielczości pozwalającej na dokładne badania SN 1987A[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Could the compact remnant of SN 1987A be a quark star. [dostęp 2009-02-22].
  2. Wiadomość o odkryciu SN 1987A w Cyrkularzu IAU nr 4316 (ang.)
  3. Observations on Astron: Supernova 1987A in the Large Magellanic Cloud. [dostęp 2009-02-22].
  4. New supernova remnant lights up (ang.). astronomy.com, 2011-06-08. [dostęp 2011-06-08].
  5. Jonathan Nally: Supernovae make raw material for planets (ang.). spaceinfo.com.au, 2011-07-10. [dostęp 2011-07-10].
  6. 6,0 6,1 Quark star may hold secret to early universe. New Scientist. [dostęp 2009-02-21]. s. 2009-02-21.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]