SN 2005gl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 0h49m50,02s; 32°16'56,8"

SN 2005gl
Supernowa SN 2005gl - obraz z teleskopu Hubble'a
Supernowa SN 2005gl - obraz z teleskopu Hubble'a
Odkrywca Puckett, Ceravolo[1]
Data odkrycia 26 października 2005[1]
Dane obserwacyjne (J2000)
Typ supernowej IIn[1]
Galaktyka NGC 266[1][2]
Gwiazdozbiór Andromeda
Rektascensja 0h 49m 50,02s[1][2]
Deklinacja 32° 16' 56,8"[1][2]
Największa jasność 17,00m
Charakterystyka fizyczna
Przodek NGC266 LBV 1
Typ przodka typu S Doradus
Masa przodka 100 M

SN 2005glsupernowa typu IIn odkryta 26 października 2005 roku w galaktyce NGC 266[1]. W momencie odkrycia miała maksymalną jasność 17,00m[2][3].

Gwiazda przodek supernowej przed wybuchem miała masę rzędu 100 mas Słońca, była też milion razy jaśniejsza od Słońca. Nie była ona jednak na tyle dojrzała, by w jej wnętrzu powstało masywne żelazne jądro nuklearnego popiołu konieczne, by nastąpiła implozja prowadząca do wybuchu supernowej. Ponieważ ten obszar nieba był obserwowany w 1997 roku przez teleskop Hubble'a, jasność absolutną gwiazdy przodka oceniono na -10,3m. Oznacza to, że progenitor supernowej należał do gwiazd typu S Doradus (ang. Luminous Blue Variables).

Podczas swojej ewolucji gwiazdy tego typu odrzucają znaczną część swojej masy w postaci intensywnego wiatru gwiazdowego. Dopiero pod koniec tego procesu mogą wytworzyć duże żelazne jądro, a następnie w wyniku kolapsu jądra eksplodują jako supernowe. Identyfikacja progenitora supernowej pozwoliła stwierdzić, że przynajmniej w niektórych przypadkach masywne gwiazdy mogą eksplodować jeszcze zanim utracą większość otoczki wodorowej.

Możliwe jest także, że przodek supernowej SN 2005gl był w rzeczywistości układem podwójnym, który uległ złączeniu. To byłoby przyczyną reakcji jądrowych i powodowałoby, że gwiazda wyglądałaby na znacznie jaśniejszą i mniej zaawansowaną ewolucyjnie niż była w rzeczywistości.

Dalsze obserwacje progenitora dowodzą, że jedynie nieznaczna część masy gwiazdy została odrzucona w wyniku eksplozji supernowej. Większość materii została wciągnięta do jądra, stając się najpewniej czarną dziurą o masie 10-15 M. Kolejne obserwacje prowadzone w 2007 roku przez teleskop Hubble'a jednoznacznie udowodniły, że nadzwyczaj jasna gwiazda zniknęła.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Asiago Supernova Catalogue (5802 rows) (ang.). vizier.u-strasbg.fr, 2011-12-11. [dostęp 2011-12-27].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 R. Barbon, V. Buondí, E. Cappellaro, M. Turatto. The Asiago Supernova Catalogue - 10 years after. „Astronomy and Astrophysics Supplement”. 139, s. 531-536, 1999-11. NASA ADS. doi:10.1051/aas:1999404 (ang.). 
  3. List of Supernovae (ang.). IAU Central Bureau for Astronomical Telegrams. [dostęp 2011-11-02].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]