SORBNET

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

SORBNET – system rozliczeniowy do rozliczeń wysokokwotowych, prowadzony przez NBP. System SORBNET obsługuje rachunki bieżące banków prowadzone w NBP do rozliczeń międzybankowych. Należy do klasy systemów RTGS (ang. Real Time Gross Settlement) czyli umożliwiających rozliczenia hurtowe w czasie rzeczywistym.

Uczestnikami SORBNET są centrale banków oraz instytucje rozliczeniowe (Krajowa Izba Rozliczeniowa i Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych). Banki spółdzielcze uczestniczą w SORBNET za pośrednictwem swoich zrzeszeń. Wymiana danych o płatnościach pomiędzy NBP, a uczestnikami odbywa się za pośrednictwem szyfrowanej i podpisanej poczty elektronicznej w systemie X.400. Format wiadomości zgodny jest ze standardem EDIFACT.

Historia[edytuj | edytuj kod]

System SORBNET rozpoczął działanie w marcu roku 1996, zastępując system SORB[1] (System Obsługi Rachunków Banków, system funkcjonował na komputerze IBM 4341[2]), w którym wymiana zleceń pomiędzy NBP a bankami następowała w formie papierowej, faksem bądź na dyskietkach[2]. W roku 1998 w pełni wdrożony został elektroniczny system wymiany danych.

Od roku 2000 za pośrednictwem SORBNET przesyłane są również wysokokwotowe płatności (przelewy) klientów[2], a od roku 2011 mogą oni zlecać także przelewy na kwoty poniżej 1 mln złotych[3]. Po udostępnieniu przez polskie banki klientom detalicznym przelewów natychmiastowych, opartych o zlecenia w systemie SORBNET, ich popularność spowodowała w 2011 r. problemy z wydajnością tego systemu. NBP zareagował zwiększeniem prowizji od takich przelewów, licząc na zmniejszenie obciążenia systemu[3].

Od marca 2005 do końca 2011 r. NBP wykorzystywał bliźniaczy system SORBNET-EURO[4], umożliwiający rozliczenia w walucie euro, połączony z europejskim systemem RTGS TARGET za pośrednictwem systemu BIREL Banku Włoch.

10 czerwca 2013 r. NBP uruchomił nową wersję systemu o nazwie SORBNET2[5][6], nad którym prace trwały 3 lata. W porównaniu z poprzednikiem jego wydajność została zwiększona prawie dwukrotnie do 12.000 zleceń na godzinę[2]. Udostępnia on także bezpośredni interfejs zgodny z SWIFT[7] dla systemu danego banku[8][9].

Transakcje[edytuj | edytuj kod]

System obsługuje przede wszystkim rozliczenia międzybankowe, na przykład depozyty międzybankowe czy należności netto wynikające z przelewów dokonanych za pośrednictwem Krajowej Izby Rozliczeniowej (KIR) i rozliczeń transakcji na papierach wartościowych w KDPW.

SORBNET umożliwia bankom ciągły wgląd w stan rachunku bieżącego w NBP i wykonane na nim transakcje. Warunkiem wykonania transakcji zleconej za pośrednictwem SORBNET jest posiadanie przez bank dostatecznych środków na rachunku bieżącym. W razie braku środków, zlecenie umieszczane jest w kolejce zleceń oczekujących i jest realizowane, gdy środki się pojawią.

Podstawową zaletą użycia systemu SORBNET z punktu widzenia klienta jest szybkość. SORBNET przyjmuje zlecenia w sposób ciągły (w dowolnym momencie w czasie otwarcia systemu), a od wysłania zlecenia przez bank zleceniodawcy do odebrania go przez bank odbiorcy mija typowo kilka minut. Dla porównania: rozliczenia w systemie płatności detalicznych ELIXIR odbywają się w ciągu dnia trzykrotnie (w trzech sesjach rozliczeniowych), a minimalny czas od wysłania zlecenia do odebrania go przez bank zleceniobiorcy wynosi ok. 2 godziny. System SORBNET przyjmuje zlecenia w dni robocze w godzinach 7:30 do 18:00, przy czym zlecenia klienckie przyjmowane są do godziny 16:00.

Rozliczenia za pośrednictwem SORBNET dokonywane są w złotych. W 2012 za pośrednictwem systemu zrealizowano 3 mln zleceń o łącznej wartości 67,8 bln złotych[5].

Przelew dociera do odbiorcy zwykle w kilka minut (najpóźniej następnego dnia roboczego), ale jest droższy niż z wykorzystaniem ELIXIR – może kosztować nawet 40 zł[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. System SORBNET (pol.). NBP. [dostęp 2013-06-10].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Maciej Bednarek: System bankowy po nowemu. Sorbnet2 - technologiczny skok NBP (pol.). wyborcza.biz, 2013-06-10. [dostęp 2013-06-10].
  3. 3,0 3,1 Samcik Maciej: Koniec przelewów ekspresowych? NBP szykuje na nie zamach (pol.). wyborcza.biz, 2011-11-22. [dostęp 2013-06-10].
  4. System SORBNET-EURO (pol.). NBP. [dostęp 2013-06-11].
  5. 5,0 5,1 NBP uruchomił system SORBNET2 (pol.). NBP, 2013-06-10. [dostęp 2013-06-10].
  6. SORBNET2 – informacja ogólna (pol.). NBP. [dostęp 2013-06-10].
  7. SORBNET2@SWIFT subscription guide (ang.). SWIFT, 2013-01. [dostęp 2013-06-10].
  8. Adapter SORBNET2 (pol.). Sygnity. [dostęp 2013-06-10].
  9. MC-SORBNET2 (pol.). HEUTHES. [dostęp 2013-06-10].
  10. Opłaty i prowizje. Część I. Rachunki bankowe (pol.). PKO BP, 2013-08-01. [dostęp 2013-08-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]