SS 433

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
SS 433
SS 433 - wizja artysty
SS 433 - wizja artysty
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Orzeł
Rektascensja 19h 11m 49,56s
Deklinacja +04° 58' 57,6"
Odległość 18 000 ± 700 ly
5500 ± 200 pc
Wielkość obserwowana 14,2m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda podwójna,
mikrokwazar
Typ widmowy A7Ib
Alternatywne oznaczenia

SS 433układ podwójny, pierwszy odkryty mikrokwazar. Gwiazda należy do masywnych rentgenowskich układów podwójnych, jest też radioźródłem, ale jej zadziwiające własności zostały odkryte w zakresie optycznym. Początkowo SS 433 został zauważony jako jedno z wielu źródeł o silnej linii emisyjnej wodoru (linia Balmera Halpha) i ujęty w katalogu Stephensona i Sanduleaka (1977)[1]. Dopiero dalsze badania wykazały, że linie wodoru w tym obiekcie wykazują dramatyczne systematyczne zmiany położenia w stronę czerwonej i niebieskiej części widma[2], odpowiadające ruchowi z relatywistyczną prędkością. Układ składa się z gwiazdy dostarczającej masę i gwiazdy zwartej, na którą dostarczana masa opada tworząc precesujący dysk akrecyjny oraz relatywistyczny, wąski dżet, poruszający się z prędkością 0,26 prędkości światła[2]. Gwiazda – donor to gwiazda typu A, o masie około 12 mas Słońca, a masa gwiazdy zwartej oceniana jest ostatnio na około 4 masy Słońca[3], zatem jest to raczej czarna dziura niż gwiazda neutronowa. Gwiazda towarzysz nie wypełnia powierzchni Roche’a, a przepływ następuje w formie wiatru[4], podobnie jak w Cygnus X-1.

Okres orbitalny układu to 13 dni, okres precesji dysku to 162 dni. Odległość do źródła wynosi ok. 5,5 kpc[5][6]. Układ jest fizycznie powiązany z pozostałością po supernowej W50 – gwiazda zwarta układu SS 433 powstała w wyniku wybuchu supernowej, którego pozostałością jest właśnie W50. Wybuch supernowej miał miejsce ok. 100 000 lat temu[6].

Przypisy

  1. C. B. Stephenson, N. Sanduleak, 1977, ApJ Suppl., 33, 459
  2. 2,0 2,1 Bruce Margon. Relativistic Jets in SS 433. „Science”. 215 (4530), s. 247-252, 1982-01-15. doi:10.1126/science.215.4530.247 (ang.). 
  3. T. C. Hillwig, D. R. Gies. Spectroscopic Observations of the Mass Donor Star in SS 433. „The Astrophysical Journal Letters”. 676 (1), s. L37, 2008-03-21. doi:10.1086/587140 (ang.).  arXiv:0711.4348 (ang.)
  4. Laura A. Lopez et al.. Determining theNature of the SS 433 Binary from an X-Ray Spectrum during Eclipse. „The Astrophysical Journal”. 650 (1), s. 338, 2006-10-10. doi:10.1086/506174 (ang.). 
  5. Katherine M. Blundell, Michael G. Bowler. Symmetry in the Changing Jets of SS 433 and Its True Distance from Us. „The Astrophysical Journal Letters”. 616 (2), s. L159, 2004-12-01. doi:10.1086/426542 (ang.). 
  6. 6,0 6,1 Felix J. Lockman, Katherine M. Blundell, W. M. Goss. The distance to SS 433/W50 and its interaction with the interstellar medium. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 381 (3), s. 881-893, 2007-11-01. doi:10.1111/j.1365-2966.2007.12170.x (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]