SY Zjawa IV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zjawa IV
SY Zjawa IV na Zatoce Gdańskiej
SY Zjawa IV na Zatoce Gdańskiej
Bandera  Polska
Numer na żaglu POL 11
Port macierzysty Gdynia
Data budowy 1949/1983
Data wodowania 1950
Stocznia Djupviks Batvarv w Djupvik, Szwecja
Właściciel Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni
Armator Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni
Materiał drewno
Typ ożaglowania kecz bermudzki
Powierzchnia ożaglowania 162 m²
Liczba żagli 5
Liczba masztów 2
Długość całkowita (L) 18,70 m
Szerokość (B) 5,64 m
Zanurzenie (D) 2,0 m
Masa całkowita 60 t
Prędkość maks. 7 w
Napęd pomocniczy dwucylindrowy silnik
June Munktell 752MB
Moc napędu pomocniczego 150
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Gala flagowa na SY Zjawie IV w Gdyni

S/Y Zjawa IV – polski jacht żaglowy, kecz bermudzki. Dawniej polski żaglowy kuter ratowniczy o nazwie „Szkwał”. Po wycofaniu ze służby ratowniczej został przekazany ZHP i przebudowany na jacht żaglowy. Obecnie pływa głównie w rejsy stażowo-szkoleniowe, przeważnie z młodzieżą harcerską.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa jachtu stanowi nawiązanie do serii „Zjaw” (I, II, III), na których w latach 1932–1939 pierwszy Polak, Władysław Wagner, opłynął kulę ziemską. Rejs Wagnera został przerwany z powodu wojny w Great Yarmouth w Anglii, a w 2012 roku dokończony przez „Zjawę IV”[a].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1949 roku w Szwecji według projektu konstruktora Hjalmara Johanssona zbudowano dla Polskiego Ratownictwa Okrętowego kutry ratownicze „Sztorm” (stocznia Hjalmar Johansons Batvarv w Göteborgu) i „Szkwał” (stocznia Djupviks Batvarv w Djupvik). Kutry miały poszycie dębowe na szkielecie z daglezji (czyli tzw. sosny oregońskiej). Pokład z drewna tekowego. Napęd – dwucylindrowy silnik June-Munktell o mocy 150 KM. Napęd pomocniczy – żagle.

Chrzest statków odbył się w styczniu 1950 roku. Matką chrzestną była Margaret Hansson, a w imieniu Polski kutry odbierał konsul RP w Göteborgu Marian von Börtzell-Szuch. Oba kutry używane były przez Polskie Ratownictwo Okrętowe do 1975 roku („Sztorm” bazował w Helu, „Szkwał” – w Świnoujściu). Po wycofaniu ze służby w PRO „Szkwał” został przekazany ZHP i w 1983 roku przebudowany na jacht, któremu nadano nazwę SY „Zjawa IV”.

Zadania, do jakich kuter był przewidziany, stawiały bardzo wysokie wymagania techniczne dla jego konstrukcji. Kadłub „Zjawy” jest niezwykle mocny i wytrzymały. Wyjątkowo solidny szkielet i grube poszycie powodują, że jacht nie rozwija dużych szybkości, ale gwarantują wysokie bezpieczeństwo na morzu w każdych warunkach. Statek ratowniczy wykazywał się dużą dzielnością: miał pływać głównie w ekstremalnie ciężkich warunkach, wtedy, gdy inne jednostki ratownicze nie mogły już realizować swoich zadań. Mocne dębowe drewno przez lata dawało poczucie bezpieczeństwa w sztormach.

W ramach przebudowy w 1983 roku jednostce zmieniono takielunek, podwyższono maszty, przebudowano wnętrze. Konstrukcja kadłuba pozostała niezmieniona, dzięki czemu Zjawa nadal doskonale spisuje się w ciężkich warunkach.

Po przebudowie, pod harcerską banderą Zjawa zmieniła swą rolę na jacht wyprawowy. Już w pierwszych latach odbyła pierwszy daleki rejs – na Morze Czarne.

Ważniejsze rejsy[edytuj | edytuj kod]

Do najsłynniejszych wypraw Zjawy należą:

  • (lata 80. XX wieku) – rejs na Morze Czarne;
  • 2001 – rejs na Spitsbergen (uhonorowany III Nagrodą za Rejs Roku za rok 2001);
  • 2003–2004 – rejs dookoła Ameryki Południowej, z opłynięciem Przylądka Horn i z wizytą na Antarktydzie (uhonorowany III Nagrodą za Rejs Roku za rok 2004);
  • 2005 – rejs do Zatoki Hudsona, z wizytą w Churchill, podczas tego rejsu dokonano pierwszego polskiego lądowania na Ziemi Baffina;
  • w 2012 roku, Roku Władysława Wagnera harcerska załoga symbolicznie dokończyła rejs Zjaw dookoła świata. Władysław Wagner z powodu wojny musiał przerwać swój rejs w Great Yarmouth i chociaż opłynął świat dookoła, to do Polski już nigdy nie wrócił. Ten ostatni, brakujący odcinek z Anglii do Polski przepłynęła „Zjawa IV” (kapitan: Piotr Cichy). Za ten symboliczny rejs jury konkursu na Rejs Roku przyznało Zjawie nagrodę Prezydenta Gdańska „Bursztynową Różę Wiatrów”;
  • 2013 – rejs na północny kraniec Morza Bałtyckiego (kapitan: Piotr Cichy).

Na co dzień w sezonie letnim „Zjawa IV” regularnie pływa w rejsach bałtyckich, głównie harcerskich i stażowo-szkoleniowych, oraz uczestniczy w imprezach typu Tall Ships' Races, zlotach Baltic Sail w Gdańsku, czy Zlotach Oldtimerów w Szczecinie.

Uwagi

  1. 15 września 2012 roku Odyseja Wagnera została symbolicznie dokończona przez harcerzy zorganizowanych przy Centrum Wychowania Morskiego ZHP. 5 września 2012 roku z Great Yarmouth, gdzie 73 lata temu zakończył swój rejs Władysław Wagner, wypłynął s/y Zjawa IV ze swoim kapitanem Piotrem Cichym. Symboliczną zgodę na odbycie rejsu do Gdyni wyraził Konsul Generalny RP.
SY Zjawa IV opuszcza Gdynię

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]