SZD-10 Czapla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
SZD-10 Czapla
Szybowiec SZD-10bis Czapla w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Szybowiec SZD-10bis Czapla w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Szybowcowe Zakłady Doświadczalne w Bielsku-Białej
Typ szybowiec szkolny
Konstrukcja górnopłat zestrzałowy o konstrukcji drewnianej
Załoga 2 (uczeń, instruktor)
Historia
Data oblotu 23 listopada 1953
Lata produkcji 19551958
Egzemplarze 157 (w tym dwa prototypy)
Dane techniczne
Wymiary
Rozpiętość 16,00 m
Wydłużenie 10,6
Długość 8,73 m
Wysokość 1,98 m
Powierzchnia nośna 24,00 m²
Profil skrzydła G-549
Masa
Własna 280 kg
Startowa 435 kg
Osiągi
Prędkość minimalna 48 km/h
Prędkość ekonomiczna 52 km/h
Prędkość dopuszczalna 160 km/h
Prędkość min. opadania 0,96 m/s przy 52 km/h
Doskonałość maks. 17,1 (dla V=64 km/h)
Współczynnik obciążenia konstrukcji 18,1 kG/m²
Dane operacyjne
Użytkownicy
Polska, Finlandia, Turcja

Szybowiec szkolny SZD-10 Czaplapolski dwumiejscowy szybowiec szkolenia podstawowego

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1952 roku zapadła decyzja o zmianie systemu podstawowego szkolenia szybowcowego, w związku z tym Liga Przyjaciół Żołnierza zwróciła się Szybowcowych Zakładów Doświadczalnych (SZD) w Bielsku-Białej o opracowanie nowego dwumiejscowego szybowca szkolenia podstawowego. Szybowiec miał służyć do nauki pilotażu łącznie z akrobacją i mieć możliwość startu za pomocą lin gumowych, przy pomocy wyciągarki oraz startu za samolotem, ważne także było łatwa możliwość porozumiewania się instruktora z uczniem.

Do opracowania takiego szybowca przystąpiła grupa konstruktorów z SZD: inż. mgr Roman Zatwarnicki, mgr inż. Teresa Kaniewska i inż. Marian Gracz. Opracowali oni szybowiec, w którym umieszczono dwie kabiny w tandemie. Prototyp oznaczony jako SZD-10 Czapla został wykonany w warsztatach SZD otrzymując znaki rejestracyjne SP-1349. Został on oblatany w dniu 23 listopada 1953 roku przez pilotów oblatywaczy Adama Zientka i Adama Dziurzyńskiego. Wykonali oni na tym szybowcu kilkanaście lotów, w toku których zauważyli szereg usterek konstrukcyjnych.

W związku z tym po naradzie z konstruktorami poprawiono projekt i na podstawie tego zbudowany drugi prototyp o znakach rejestracyjnych SP-1595. Został on oblatany w dniu 26 marca 1954 roku przez Adama Zientka. Po wykonaniu niezbędnych badań tego prototypu. Na jego podstawie opracowano dokumentację dla produkcji seryjnej szybowca, który otrzymał oznaczenie SZD-10 bis Czapla, a jego produkcję seryjną rozpoczęto w Zakładach Sprzętu Lotnictwa Sportowego w Krośnie. Zbudowano tam 19 szybowców tego typu, a pierwszy z nich został oblatany 30 listopada 1955 roku. W związku z dużym zapotrzebowaniem na tego typu szybowce, produkcję seryjna rozpoczęto również w Zakładach Sprzętu Lotnictwa Sportowego we Wrocławiu, oznaczono je jako SZD-10 bis A Czapla, pierwszy z nich został oblatany w czerwcu 1958 roku. Wersja ta budowana również w Wojskowych Zakładach Remontowych w Łodzi. Łącznie zbudowano 155 szybowców SZD-10 Czapla, nie licząc prototypów.

Użycie[edytuj | edytuj kod]

Szybowce SZD-10 Czapla był użytkowany we wszystkich aeroklubach w Polsce. Użytkowano je do lat osiemdziesiątych, kiedy zaczęto je zastępować szybowcami SZD-50 Puchacz.

Niewielką ilość tych szybowców wyeksportowano również do Turcji i Finlandii, gdzie również użytkowano je do lat osiemdziesiątych.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Szybowiec SZD-10 Czapla to dwumiejscowy górnopłat zastrzałowy o konstrukcji drewnianej.

Kadłub półskorupowy o przekroju sześciokątnym, kabiny załogi umieszczone w tandemie. Kabiny zakryty wspólną limuzyną, w pierwszej kabinie znajdowało się miejsce ucznia wyposażone w pełny zestaw urządzeń nawigacyjnych i do kierowania szybowcem, w drugiej znajdowały się tylko pedały i dźwignie hamulców aerodynamicznych. Skrzydło dwudzielne o obrysie prostokątno-trapezowym. Podwozie stałe w postaci płozy przedniej i tylnej oraz podwozie główne w postaci stałego kółka umieszczonego za środkiem ciężkości pustego szybowca.

Posiadał on zaczep przedni i tylny oraz hak do startu za pomocą lin gumowych.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa pod kierunkiem Andrzeja Glassa: Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1965, s. 77-80.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Modelarstwo lotnicze. Piotr Piechowski