Bruzdniczek największy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sadówka podsadka)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bruzdniczek największy
Bruzdniczek największy: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina dzwonkówkowate
Rodzaj bruzdniczek
Gatunek bruzdniczek największy
Nazwa systematyczna
Clitopilus prunulus (Scop.) P. Kumm
Führ. Pilzk.: 23, 96 (Zwickau, 1871)
Silnie zbiegające blaszki

Bruzdniczek największy lub sadówka podsadka (Clitopilus prunulus (Scop.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako majówka, podsadka, sadówka, rumieniak podsadka, sadówka (bedłka) podsadka[2]. Synonimy naukowe[3]:

  • Agaricus orcella Bull. 1793
  • Agaricus prunulus Scop. (Fl. carniol. 1772
  • Clitopilus orcella (Bull.) P. Kumm. 1871
  • Paxillopsis prunulus (Scop.) J.E. Lange 1940
  • Paxillopsis prunulus (Scop.) J.E. Lange 1939
  • Clitopilus prunulus var. amarus Joss. 1941
  • Clitopilus prunulus var. pinetorum Sacc. 1915
  • Clitopilus prunulus (Scop.) P. Kumm.1871 var. prunulus
  • Paxillopsis prunulus (Scop.) J.E. Lange 1939
  • Paxillopsis prunulus (Scop.) J.E. Langel 1940
  • Paxillus prunulus var. orcella (Bull.) Quél. 1886
  • Paxillus prunulus (Scop.) Fr. var. prunulus
  • Pleuropus orcellus (Bull.) Gray 1821
  • Pleuropus prunulus (Scop.) Murrill 1917

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-10 cm, w młodym półkolisty, później łukowaty z zapadniętym środkiem, na koniec staje się lejkowaty. Brzegi zawsze podwinięte. Skórka biała lub białoszarawa, w stanie suchym naga i matowa, po deszczach trochę śluzowata[4].

Hymenofor

Blaszkowy, blaszki początkowo białe, później różowawe, gęste, niskie i nierównej długości, dość głęboko zbiegające na trzon[4].

Trzon

Wysokość 3-7 cm, grubość 8-18 mm, cylindryczny, pełny. Czasami wyrasta ekscentrycznie (tzn. nie na środku kapelusza). Jest włókniście żłobiony, oszroniony, a dołem zwężony. Kolor biały[4].

Miąższ

Biały, miękki i elastyczny, nie zmieniający zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach przypomina świeżo zmieloną mąkę[5].

Wysyp zarodników

Różowawy. Zarodniki szerokowrzecionowate, o rozmiarach 10-14 x 5-6 µm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest pospolity na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego. Rozwija się w lasach liściastych i iglastych, głównie wśród mchów. Najczęściej występuje w bardziej oświetlonych miejscach lasu; na leśnych ścieżkach i drogach, na polankach[7] . Wytwarza owocniki od lipca do listopada, prawie zawsze gromadnie[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, nadający się do sosów, a także do suszenia. Ze względu na miękkość miąższu nie nadaje się do marynowania w occie[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Często bywa mylony z kępkowcem białawym (Lyophyllum connatum)[4]. Może też być pomylony z trującą lejkówką liściową (Clitocybe phyllophila) lub również trującą dzwonkówką trującą (Entoloma sinuatum). Odróżnia się od nich silnie zbiegającymi blaszkami o różowawym odcieniu i charakterystycznym zapachem[8].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
  6. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. 7,0 7,1 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.