Saksauł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Saksauł
Saksauł bezlistny na pustyni Gobi
Saksauł bezlistny na pustyni Gobi
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina szarłatowate
Rodzaj saksauł
Nazwa systematyczna
Haloxylon Bunge ex E. Fenzl in Ledebou
Fl. Ross. 3: 819. Dec 1851.
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Saksauł[2] (Haloxylon) – rodzaj obejmujący kilka gatunków roślin z rodziny szarłatowatych (dawniej włączany do wyodrębnianej osobno rodziny komosowatych). Przedstawiciele ci występują na obszarze od północnej Afryki po środkową Azję[2]. Gatunkiem typowym jest H. ammodendron (C. A. Meyer) E. Fenzl[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Duże krzewy lub małe drzewa (maksymalnie do 12 m, ale zwykle mniejsze). Drewno jest ciężkie, chropowate, kora gąbczasta, dobrze wchłaniająca wodę. Pień niski, silnie poskręcany.
Liście
Ułożone naprzeciwlegle. Bardzo niewielkie, łuskowate, przylegające do łodygi, prawie niewidoczne, cienkie, szarej barwy. Czasem liści brak zupełnie (saksauł bezlistny)[4].
Kwiaty
Drobne, obupłciowe, pięciokrotne. Wyrastają pojedynczo w kątach liści[2].
Korzenie
Bardzo długie, rozgałęzione i mocne.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny należące do halofitów zasiedlają pustynie i półpustynie. Dobrze tolerują słabe gleby piaszczyste, również silnie zasolone. Są bardzo odporne na długotrwałe susze. Cechują się wolnym tempem wzrostu i znaczną długością życia. Kwitną w kwietniu i maju, a owocują we wrześniu i październiku[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[5]

Hammada Iljin

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Należy do rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae) Juss., która wraz z siostrzanymi rodzinami Achatocarpaceae i goździkowate jest jednym z kladów w obrębie rzędu goździkowców (Caryophyllales) i klasy roślin okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), rodzina komosowate (Chenopodiaceae Vent.), rodzaj saksauł (Haloxylon Bunge)[6].

Gatunki[7]

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saksauły są jednymi z najliczniejszych dużych roślin pustyń w obszarze swojego występowania, często tworzą skupiska. Dlatego ich zarośla, a nawet pojedyncze okazy stanowią schronienie wielu gatunków zwierząt, a młode saksauły, o zielonych listkach dostarczają pokarmu. Poza tym silne i rozległe ukorzenienie zapobiega wywiewaniu piasku lub gleby i erozji[2].

Mieszkańcy pustyń wykorzystują saksauł jako źródło opału[2]. Rośliny te nasadza się w pustynnych rejonach, by zapobiec erozji i wywiewaniu piasku zasypującego np. w Chinach pola uprawne.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-11-17].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Alicja i Jerzy Szweykowscy (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", 2003, s. 805. ISBN 83-214-1305-6.
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-04-02].
  4. 4,0 4,1 L. S. Berg: Przyroda ZSRR. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962, s. 176.
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  6. Crescent Bloom: Haloxylon (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-11-17].
  7. The Plant List Haloxylon. [dostęp 20011-03-30].