Salomon August Andrée
| Salomon August Andrée | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 18 października 1854 Gränna |
| Data i miejsce śmierci | październik 1897 Wyspa Biała |
| Zawód | inżynier, fizyk, aeronauta i badacz polarny |
Salomon August Andrée, znany także jako S. A. Andrée (ur. 18 października 1854 w Grännie w Szwecji, zm. w październiku 1897 na Wyspie Białej w archipelagu Svalbard) – szwedzki inżynier, fizyk, aeronauta i badacz polarny, który zginął podczas nieudanej próby zdobycia bieguna północnego balonem napełnionym wodorem.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Salomon August Andrée urodził się w miasteczku Gränna w południowej części Szwecji. W 1874 roku ukończył sztokholmski Królewski Instytut Technologii, na którym studiował inżynierię mechaniczną. Po zakończeniu studiów pracował początkowo jako inżynier, następnie w latach 1880-1882 był asystentem w Instytucie. Gdy w 1882 r. w czasie międzynarodowej akcji badawczej w rejonach polarnych Szwedzi założyli stację meteorologiczną i geofizyczną na Przylądku Thordsen na Spitsbergenie, kierowaną przez Nilsa Ekholma, Andrée odpowiadał w niej za obserwacje zjawisk elektrycznych w atmosferze[1]. Był współzałożycielem, a od 1885 r. kierownikiem wydziału technicznego i głównym inżynierem szwedzkiego urzędu patentowego. Od 1894 roku był radnym z listy partii liberalnej w sztokholmskiej radzie miejskiej. Andrée publikował w czasopismach naukowych artykuły dotyczące zjawisk elektrycznych w atmosferze, przewodzenia ciepła oraz wynalazków. Był zwolennikiem rozwoju przemysłowego i technologicznego. Wierzył, że doprowadzą one do emancypacji kobiet.
[edytuj] Wyprawa balonowa na biegun północny
Sceptycyzm Adolfa Nordenskiölda co do możliwości zastosowania balonu w wyprawach polarnych sprowokował Andrée'go do podjęcia próby dotarcia w ten sposób do bieguna północnego. Uzyskawszy wsparcie Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, króla Szwecji Oskara II oraz Alfreda Nobla po kilkuletnich przygotowaniach zorganizował w 1897 r. taką wyprawę.
Start balonu nastapił 11 lipca 1897 r. Oprócz Andrée'go w skład załogi wszedł także inżynier Knut Frænkel i fotograf Nils Strindberg. Ostatnia wiadomość o wyprawie pochodziła z 16 lipca, kiedy to załoga statku wielorybniczego złapała gołębia pocztowego z listem nadanym z balonu 13 lipca o godz. 12.30 z pozycji 82°02’ N i 15°15’ E z uspokajającą notatką zakończoną słowami "na pokładzie wszystko w porządku" [2].
Ostatni obóz wyprawy został odnaleziony dopiero 6 lipca 1930 r. przez uczestników norweskiej wyprawy na statku Bratvaag. Ciało Andrée'go, którego zidentyfikowano po szczegółach ubioru, odnaleziono w głębi zamarzniętego strumienia. Przyczyną śmierci było prawdopodobnie spożycie mięsa niedźwiedzia polarnego zarażonego pasożytem Trichinella; taką opinię przedstawił na podstawie swoich odkryć duński naukowiec Ernst Tryde, który wyniki swoich badań opublikował w książce De döda på Vitön (Śmierć na Białej Wyspie) wydanej w 1952 roku.
Pogrzeb Andrée'go i pozostałych członków wyprawy miał uroczysty charakter, wziął w nim udział król Gustaw V. Ciała polarników zostały skremowane i pochowane w Sztokholmie.
Przypisy
- ↑ Andrzej M. Kobos: "Orłem" do bieguna. listopad/grudzień 2004. [dostęp 7 lutego 2009].
- ↑ Mileska Maria Irena: Szwedzcy podróżnicy, w: "Poznaj Świat" R. XXII, nr 3 (256), marzec 1974, s. 44-45
[edytuj] Źródła
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Grenna Museum – muzeum dotyczące wyprawy S. A. Andrée (szw.)
- Krótka notka o wyprawie S. A. Andrée po dotarciu na Białą Wyspę (ang.)
- Historia wyprawy oraz opis odnalezionych pozostałości z wyprawy (niem.)
- Lot orła w bazie filmweb.pl – szwedzki film o fatalnej ekspedycji; w roli S. A. Andrée wystąpił Max von Sydow
