Salvator Rosa
| Salvator Rosa | |
 Autoportret, 1640 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 20 czerwca 1615 w Neapolu |
| Data i miejsce śmierci | 15 grudnia 1673 w Rzymie |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Salvator Rosa (ur. 20 czerwca 1615 w Neapolu, zm. 15 grudnia 1673 w Rzymie) – włoski malarz, rytownik, poeta, satyryk i kompozytor barokowy.
Studiował w Neapolu, gdzie znalazł się pod wpływem hiszpańskiego realisty Jusepe de Ribery. Działał także w Rzymie i Florencji, ciesząc się patronatem kardynała Carlo de Medici. Znany jest głównie jako autor scen rodzajowych z pustelnikami i włóczęgami na tle dzikich, romantycznych krajobrazów, malował sceny batalistyczne i marynistyczne, poruszał też tematykę wanitywną. Był zdolnym grawerem i rysownikiem, na jego twórczość plastyczną wpływ mieli caravaggioniści włoscy.
Salvator Rosa był również autorem kilku tomów zjadliwych satyr[1], a ponieważ zwykle pisał o ludziach znanych i możnych, jego twórczość przysporzyła mu wielu wrogów; m.in. skrytykował znanego architekta i rzeźbiarza Giovanniego Lorenzo Berniniego, który poprzysiągł mu zemstę. Artysta krytykował głównie ludzkie ułomności, takie jak rozrzutność, pychę oraz nikczemne obyczaje królów i możnowładców.
Rosa uważany jest za prekursora romantyzmu w malarstwie, przez stulecia przylgnęła do niego opinia buntownika i rewolucjonisty. Jego życie i twórczość były inspiracją dla innych artystów m.in. Ernst Theodor Amadeus Hoffmann w 1819 poświęcił mu nowelę Signor Formica, a Antônio Carlos Gomes w 1874 napisał na jego temat operę Salvator Rosa. W 1846 Cesare Pugni skomponował muzykę do baletu Catarina or La Fille du Bandit; libretto oparto na niepewnym i niepotwierdzonym incydencie z młodości Rosy, który miał wówczas zadawać się z bandytami. W 1939 powstał włoski film kostiumowy Przygoda Salvatora Rosy w reżyserii Alessandro Blasettiego[2].
Również polscy artyści znali twórczość Salvatora Rosy, m.in. Cyprian Kamil Norwid w wierszu Spółcześni pisał Poeta-malarz-sztycharz-Rewolucjonista, Salwator Rosa!...[3], a Czesław Miłosz poświęcił mu wiersz O! Salvator Rosa (1615-1673), Pejzaż z postaciami[4].
Przypisy
- ↑ Satyry w books.google.com
- ↑ Informacja w filmweb.pl
- ↑ Cyprian Kamil Norwid: Spółcześni w pl.wikisource.org
- ↑ Czesław Miłosz: Wiersze.. Kraków: "Znak", 2009. ISBN 978-83-240-0888-9.
Bibliografia [edytuj]
- Salvator Rosa w Web Gallery of Art – biografia i galeria (ang.). [dostęp 24.09.2009].
- J. Paul Getty Museum – biografia (ang.). [dostęp 24.09.2009].
- Newadvent.org – biografia (ang.). [dostęp 24.09.2009].
- Encyklopedia powszechna.. Kraków: "Klub dla Ciebie", s. 25. ISBN 83-88080-66-0.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Salvator Rosa w Artcyclopedia.com (ang.). [dostęp 24.09.2009].
